Το Ιράν προειδοποίησε ότι δε θεωρεί πλέον πως δεσμεύεται από το μνημόνιο συνεννόησης που υπέγραψε με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο, εφόσον η Ουάσιγκτον δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε για τον τερματισμό του πολέμου. Παρά τη σκληρή αυτή προειδοποίηση, η Τεχεράνη υποστήριξε ότι θα συνεχίσει τις διπλωματικές επαφές με τις χώρες που έχουν αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι η χώρα του θα συνεχίσει να ακολουθεί την ίδια πολιτική απέναντι στις υποχρεώσεις της συμφωνίας.
«Κάθε φορά που η άλλη πλευρά αποτυγχάνει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, εμείς δεν τηρούμε τις δικές μας. Θα συνεχίσουμε να ενεργούμε με αυτόν τον τρόπο», ανέφερε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Τεχεράνη.
Ο Μπαγκαεΐ υποστήριξε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν έχει παραβιάσει τις δεσμεύσεις της και ότι, αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παραβιάσει τη συμφωνία με τις ενέργειές τους.
«Κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει το Ιράν ότι παραβίασε τις υποσχέσεις του. Οι υποχρεώσεις και των δύο πλευρών είναι ξεκάθαρες και μπορεί να αποδειχθεί με τεκμηριωμένο τρόπο ότι η άλλη πλευρά έχει παραβιάσει διάφορα σημεία του μνημονίου, χρησιμοποιώντας διάφορα προσχήματα», δήλωσε.
Διπλωματικές επαφές με Ομάν, Κατάρ και Πακιστάν
Παρά την ένταση με τα πολυήμερα εκατέρωθεν πλήγματα, αλλά και την απομάκρυνση από τα συμφωνηθέντα, το Ιράν δηλώνει ότι δεν εγκαταλείπει παρά ταύτα τη διπλωματική οδό. Ο Μπαγκαεΐ ανέφερε ότι η Τεχεράνη βρίσκεται σε επαφή με το Ομάν, το Κατάρ και το Πακιστάν, χώρες που έχουν αναλάβει ρόλο μεσολαβητή μεταξύ των δύο πλευρών.
«Ο ρόλος των μεσολαβητών είναι να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους ώστε να αποτραπεί μια κλιμάκωση των εντάσεων», δήλωσε.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εμπλοκή του Ομάν, το οποίο παραδοσιακά διατηρεί διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών αποκάλυψε ότι το Ιράν επιδιώκει να συμφωνήσει με το Ομάν έναν κοινό μηχανισμό διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο υποστήριξε ότι οι αμερικανικές πιέσεις προς το Μουσκάτ έχουν εμποδίσει την πρόοδο των συνομιλιών. Δε διευκρίνισε, ωστόσο, με ποιον τρόπο η Ουάσιγκτον ασκεί πίεση στο Ομάν.
Η πρόταση του Ομάν για πλήρη επαναλειτουργία των Στενών
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλέστηκε το αμερικανικό μέσο Axios, το Ομάν παρουσίασε κατά τις συνομιλίες του Σαββάτου πρόταση για την πλήρη επαναλειτουργία και των δύο θαλάσσιων διαδρόμων των Στενών του Ορμούζ.
Με βάση την πρόταση αυτή, ο νότιος διάδρομος, ο οποίος βρίσκεται στα χωρικά ύδατα του Ομάν, θα άνοιγε εκ νέου χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση για τη διέλευση πλοίων, επιστρέφοντας ουσιαστικά στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο.
Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματική πηγή που επικαλείται το Axios, η ιρανική αντιπροσωπεία δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την έγκριση της πρότασης στο Ομάν και επέστρεψε στην Τεχεράνη για περαιτέρω εσωτερικές διαβουλεύσεις σχετικά με το θέμα. Η διαφωνία επικεντρώνεται στον τρόπο λειτουργίας των Στενών, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα παγκοσμίως.
Το κρίσιμο παζάρι για το Ορμούζ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαιτούν από το Ιράν να δηλώσει δημόσια ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον πλοίων που διέρχονται από τα Στενά και ότι όλες οι θαλάσσιες οδοί θα παραμείνουν ανοιχτές χωρίς την επιβολή τελών ή περιορισμών.
Η Τεχεράνη, αντίθετα, έχει προτείνει ένα διαφορετικό σύστημα διέλευσης, βασισμένο σε συγκεκριμένες θαλάσσιες λωρίδες στα βόρεια του στενού, κοντά στις ιρανικές ακτές. Το Ιράν υποστηρίζει ότι τα πλοία θα πρέπει να χρησιμοποιούν αυτή τη διαδρομή και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών ή αδειών διέλευσης.
Πριν από την κρίση, από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά κάθε περιορισμό στη ναυσιπλοΐα ζήτημα παγκόσμιας οικονομικής σημασίας.
Οι αγορές αντιδρούν – Νέα άνοδος στο πετρέλαιο
Η αβεβαιότητα γύρω από τη λειτουργία των Στενών επηρέασε άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η τιμή του Brent, του διεθνούς δείκτη αναφοράς για το πετρέλαιο, σημείωσε νέα άνοδο τη Δευτέρα, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν αντάλλαξαν νέες επιθέσεις. Στις πρώτες συναλλαγές στο Λονδίνο, το Brent ενισχύθηκε κατά 4,2%, φτάνοντας τα 79,18 δολάρια το βαρέλι.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο πολιτικό ζήτημα για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, καθώς η άνοδος των καυσίμων επηρεάζει άμεσα το κόστος ζωής των Αμερικανών καταναλωτών.
Η στρατιωτική ένταση ως φόντο της κρίσης
Η διπλωματική αντιπαράθεση εξελίσσεται ενώ συνεχίζεται η στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι έπληξαν ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, συστήματα αεράμυνας, παράκτια ραντάρ, πυραυλικές υποδομές και δυνατότητες drones. Το Ιράν, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων σε χώρες του Κόλπου, όπως το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, καθώς και σε άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις της αποσκοπούν στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι πρόκειται για «αμυντικές επιχειρήσεις» απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική δράση.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ θα οδηγήσει σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση ή αν οι διπλωματικές προσπάθειες του Ομάν και των άλλων μεσολαβητών μπορούν να δημιουργήσουν έναν νέο δίαυλο συνεννόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
