Αν υπήρχε αμφιβολία για την καλή προσωπική σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ταγίπ Ερντογάν, καθώς και για τη σκιά που θα ρίξει αυτή η σχέση στην εαρινή σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ που αρχίζει σήμερα στην Άγκυρα, ο Αμερικανός πρόεδρος προσπάθησε να τη διαλύσει με τις δηλώσεις του προ δεκαπενθημέρου στο Λευκό Οίκο παρουσία του Γενικού Γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε.
Ο Τραμπ έφτασε μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ευθαρσώς πως θα ταξιδέψει στην Άγκυρα από σεβασμό για τον Τούρκο πρόεδρο που τον προσκάλεσε, όχι για τους ηγέτες των περισσότερων συμμαχικών χωρών για τους οποίους μίλησε υποτιμητικά επειδή, όπως λέει, πρόδωσαν τις ΗΠΑ στον πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Η τσάντα Τραμπ με τα δώρα στον Ερντογάν
Απαντώντας σε ερώτηση Τούρκου δημοσιογράφου για το αν θα πάει στην Τουρκία κρατώντας μια μεγάλη τσάντα με δώρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι πιθανότατα θα κάνει κάτι που θα χαροποιήσει πολύ τον Ερντογάν. Σήμερα, το πολύ αύριο Τετάρτη, θα γνωρίζουμε κάτι περισσότερα για το περιεχόμενο της τσάντας, δηλαδή πόσο ρεαλιστική είναι η προοπτική επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 (που προσκρούει στο Κογκρέσο), αν θα προχωρήσει η πώληση αμερικανικών κινητήρων για τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη KAAN, και αν υπάρχουν άλλα σχέδια συνεργασίας.
Επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-16
Πάντως, σύμφωνα με τους New York Times, αναμένεται ότι ο Τραμπ θα ανακοινώσει στον Ερντογάν πως «πρόκειται να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35, σε μια κίνηση που θα ανέτρεπε την απαγόρευση που ο ίδιος είχε επιβάλει πριν από 7 χρόνια για λόγους εθνικής ασφαλείας» (εξαιτίας της αγοράς των ρωσικών S-400 από την Τουρκία). Η εφημερίδα γράφει ότι ο πρόεδρος θα ανακοινώσει την πρόθεσή του αλλά είναι αβέβαιο πότε θα την υλοποιήσει ενώ αξιωματούχοι δήλωσαν πως θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη ανά πάσα στιγμή.
Το πρόγραμμα Τραμπ
Το επίσημο πρόγραμμα προβλέπει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δε θα παραμείνει στην Τουρκία παραπάνω από 28 ώρες και θα αναχωρήσει το απόγευμα της Τετάρτης, μετά από το πέρας της συνόδου και τη συνέντευξή που θα δώσει στους εκπροσώπους του Τύπου. Εντύπωση προκάλεσε ότι στο αρχικό πρόγραμμα δεν περιλαμβάνεται η κατάθεση στεφάνου στο μαυσωλείο του Κεμάλ Ατατούρκ, κάτι που προβλέπεται το πρωτόκολλο για όλους τους ξένους ηγέτες. Ο Τραμπ θα προσγειωθεί στην Άγκυρα λίγο μετά τις 14.00 σήμερα, ενώ θα συναντηθεί με τον Ερντογάν λίγο μετά τις 15.00 Η διάρκεια μιας συνομιλίας (ή μιας επίσκεψης) δεν αποτελεί από μόνη της ασφαλές κριτήριο για την εξαγωγή συμπερασμάτων περί επιτυχίας ή ναυαγίου. Προς το παρόν δεν προβλέπεται κοινή συνέντευξη Τύπου των δυο ηγετών μετά από τη συνάντησή τους, ενώ το δείπνο των ηγετών του ΝΑΤΟ θα αρχίσει στις 19.00
Κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στις 24 Ιουνίου, ο Μαρκ Ρούτε είχε αναφερθεί στη σημασία της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας κάνοντας λόγο για 3.000 εταιρείες που κάνουν δουλειές σε χώρες του ΝΑΤΟ, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θέλησε να επεκταθεί και περιορίστηκε σε γενικόλογες αναφορές για τον πολύ ισχυρό τουρκικό στρατό, αποδίδοντας εύσημα και για αυτό στον Ερντογάν. Το ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό, μέσα από ποια «παράθυρα» και με τι αντίτιμο θα μπορούσε να μετάσχει η Τουρκία στην αμυντική θωράκιση της Ευρώπης. Η Αμερική του Τραμπ προσανατολίζεται στην Ασία (Κίνα), θέλει να απαλλαγεί από το κόστος της ευρωπαϊκής άμυνας, μεταθέτει στους Ευρωπαίους τα βάρη του πολέμου στην Ουκρανία και συνεχίζει το παζάρι με το Κρεμλίνο για τον τερματισμό της σύγκρουσης «ίσως νωρίτερα από όσο νομίζει ο κόσμος» όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ χθες μετά από συνομιλία μιάμιση ώρας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Καθώς οι Ευρωπαίοι μαθαίνουν, με πολύ κόπο, να αντιμετωπίζουν τον «απρόβλεπτο» Τραμπ η σύνοδος της Άγκυρας θα αποτελέσει ένα πεδίο αναζήτησης ισορροπιών χωρίς εγγυήσεις για αίσιο αποτέλεσμα. « Ο πρόεδρος Τραμπ πιστεύει ακράδαντα ότι όλοι οι σύμμαχοι θα ακολουθήσουν άμεσα το δρόμο του 5% (των αμυντικών δαπανών σε σχέση με το ΑΕΠ) και θα τον υλοποιήσουν επειγόντως» δήλωσε ο Αμερικανός πρεσβευτής στο ΝΑΤΟ Ματ Γουϊτακερ, δίνοντας το στίγμα των απαιτήσεων που έχει ο Λευκός Οίκος και των πιέσεων που ασκεί στους συμμάχους.
Στο ζήτημα της Ουκρανίας αναδύεται μια νέα ισορροπία μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ. Όμως η αποδυνάμωση του Τραμπ εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν δεν αποκλείεται να προκαλέσει νέα ξεσπάσματα του προέδρου στο τραπέζι της συνόδου κεκλεισμένων των θυρών, ίσως και στη συνέντευξη Τύπου.
Οι βλέψεις Ερντογάν
Πολλά θα εξαρτηθούν και από τον οικοδεσπότη Ταγίπ Ερντογάν, σημειώνουν αρκετοί αναλυτές. « Δίχως αμφιβολία ο πρόεδρος της Τουρκίας θα χρησιμοποιήσει τους δεσμούς του με τον Τραμπ για να διασφαλίσει πως όλα θα πάνε καλά. Ταυτόχρονα ο Ερντογάν θα χρησιμοποιήσει τη σύνοδο για να επιδείξει τον κρίσιμο ρόλο της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και για να αποσπάσει υποχωρήσεις από τις ΗΠΑ, για παράδειγμα στην πώληση των κινητήρων αξίας 700 εκατομμυρίων δολαρίων» εκτιμά ο Ντιμιταρ Μπέτσεφ, αναλυτής στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών. Όταν έχεις να κάνει με κάποιον σαν τον Τραμπ είναι δύσκολο να βαρεθείς, όμως οι Ευρωπαίοι ελπίζουν και προσεύχονται να είναι μια βαρετή σύνοδος και βρίσκονται στην άβολη θέση να εξαρτώνται για αυτό από τον Ερντογάν, σημειώνει ο Μπέτσεφ σε άρθρο του στο περιοδικό Foreign Policy.
Η σύνοδος της Άγκυρας ισοδυναμεί με τον πρώτο έλεγχο προόδου σε σύγκριση με τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα κράτη μέλη στην περυσινή σύνοδο κορυφής της Χάγης, εκτίμησε ο Λουκ Κόφεϊ, αναλυτής του Hudson Institute, μιας συντηρητικής δεξαμενής σκέψης με έδρα στην Ουάσιγκτον, «Αν οι χώρες του ΝΑΤΟ παίξουν σωστά τα χαρτιά τους, αν οι ηγέτες παρουσιάσουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις και ένα λογικό σχέδιο για να ανταποκριθούν στους στόχους για τις δαπάνες, τότε ο πρόεδρος Τραμπ θα μπορέσει να κάνει το γύρο του θριάμβου», είπε ο Αμερικανός αναλυτής, ο οποίος έχει διατελέσει διευθυντικό στέλεχος του Heritage Foundation για θέματα εξωτερικής πολιτικής.
