Ο Ντόναλντ Τραμπ πήρε τελικά αυτό που ήθελε από το ΝΑΤΟ στην περσινή σύνοδο κορυφής της Χάγης: μια συμμαχία της οποίας τα μέλη υποχρεώθηκαν σε μεγάλο βαθμό να υποκύψουν στις απαιτήσεις του για κατακόρυφη αύξηση των αμυντικών τους δαπανών. Αυτή την εβδομάδα, καθώς συναντά τους ηγέτες των κρατών-μελών στην Άγκυρα της Τουρκίας, η αποστολή του είναι σαφής: να διασφαλίσει την τήρηση αυτής της υπόσχεσης.
Η ταχύτητα με την οποία οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ προσπάθησαν να ανταποκριθούν στο κάλεσμα του Τραμπ για διάθεση του 5% του ΑΕΠ τους στην άμυνα, μέσα στην επόμενη δεκαετία, υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο ο αμερικανός πρόεδρος έχει αναδιαμορφώσει τη Συμμαχία, αναφέρει σε ανάλυσή του το Associated Press, «σέρνοντάς» την, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, προς τις επιθυμίες του, ακόμη και όταν συνεχίζει να συγκρούεται με τα μέλη της για τον πόλεμο στο Ιράν, το φλερτ του με την προσάρτηση της Γροιλανδίας και διάφορες διαπροσωπικές αντιπαραθέσεις.
Το «τρισεκατομμύριο του Τραμπ» και το πρώτο crash test
«Ο πρόεδρος Τραμπ αναμένει απόλυτα ότι όλοι οι σύμμαχοι θα ενεργήσουν αμέσως, θα μπουν σε τροχιά επίτευξης του 5% και θα το κάνουν με αίσθημα κατεπείγοντος», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ματ Γουίτακερ, πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ, που αναχώρησε το βράδυ της Δευτέρας για την Τουρκία, εξέφραζε επί μέρες παράπονα για το πόσα ξοδεύουν οι ΗΠΑ για την άμυνα, σε σύγκριση με άλλες χώρες. Κι αυτό παρά τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, να «χαϊδέψει το εγώ» του κυκλοθυμικού αμερικανού ηγέτη, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στο Οβάλ Γραφείο, τον περασμένο μήνα. Εκεί, ο Ρούτε παρουσίασε μεγάλα διαγράμματα που έδειχναν αυτό που ονόμασε «The Trump Trillion» (Το Τρισεκατομμύριο του Τραμπ) — δηλαδή το πόσο αυξήθηκαν οι δεσμεύσεις δαπανών των συμμάχων, από το 2017.
REUTERS/Evan Vucci
Αναλυτές περιγράφουν τη συγκέντρωση στην Άγκυρα ως τον «πρώτο έλεγχο προόδου», μετά την περσινή σύνοδο. Αν οι ηγέτες παρουσιάσουν ένα αξιόπιστο σχέδιο, αυτό θα επιτρέψει στον Τραμπ να κάνει επιτέλους έναν «γύρο θριάμβου».
Συμβόλαια δισεκατομμυρίων από τον Ρούτε την παραμονή της Συνόδου
Προκειμένου να προλάβει τις αμερικανικές πιέσεις, ο Μαρκ Ρούτε υποσχέθηκε σήμερα από την Άγκυρα νέα συμβόλαια «δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων» για την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων της Συμμαχίας, τα οποία θα ανακοινωθούν επίσημα την Τρίτη, σε συνέδριο των αμυντικών βιομηχανιών.
«Πέρυσι, οι ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς δαπάνησαν σχεδόν 20% περισσότερα για την άμυνά τους σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Εάν δούμε μαζί το 2025 και το 2026, μιλάμε για 258 δισεκατομμύρια δολάρια πρόσθετων επενδύσεων», υπογράμμισε ο Ρούτε, συμπληρώνοντας ωστόσο ότι περιμένει από τις χώρες «σαφή, συγκεκριμένα και αξιόπιστα σχέδια για την επίτευξη του στόχου του 5%».
Πριν λίγες ημέρες, ο Τραμπ είχε εξαπολύσει νέα βέλη κατά των Ευρωπαίων, κατηγορώντας τους ότι αρνήθηκαν τη βοήθειά τους στις ΗΠΑ, στον πόλεμο που ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. «Αυτοί δεν ήταν εκεί για εμάς!!!», είχε γράψει στα social media, χαρακτηρίζοντας «γελοίο» το γεγονός ότι οι ΗΠΑ διατηρούν μια «μονομερή» σχέση με το ΝΑΤΟ.
Το κρίσιμο τετ α τετ με Ζελένσκι και το διπλωματικό παρασκήνιο
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, που βρίσκεται πλέον στο πέμπτο έτος του, αναμένεται να είναι βασικό σημείο εστίασης στην Άγκυρα. Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι ο Τραμπ θα συναντηθεί με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι την Τετάρτη, ενώ είχε ήδη τηλεφωνικές επαφές τόσο με τον ουκρανό πρόεδρο όσο και με τον ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν, στις 4 Ιουλίου.
Στο περιθώριο της συνόδου, ο Τραμπ σχεδιάζει επίσης να συναντηθεί με τον νέο σύρο Πρόεδρο, Άχμαντ αλ-Σάραα (τον πρώην ηγέτη των ισλαμιστών ανταρτών, που ανέτρεψε τον Μπασάρ αλ Άσαντ), καθώς ο αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί η Συρία να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στην καταπολέμηση της Χεζμπολάχ στον Λίβανο — κάτι που ο αλ-Σάραα έχει δηλώσει ότι δεν τον ενδιαφέρει. Επιπλέον, ο Τραμπ θα έχει κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον οικοδεσπότη Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο θεωρεί στενό του φίλο, ενώ δεν έχει προγραμματίσει άλλες διμερείς συναντήσεις.
Προσωπικές βεντέτες: Από τα «ασφαλιστικά μέτρα» στη Μελόνι μέχρι τον Στάρμερ
Παρά το καλό κλίμα στην πρόσφατη Σύνοδο των G7, ο Τραμπ αναζωπύρωσε προσωπικές κόντρες με το που επέστρεψε στις ΗΠΑ:
- Κιρ Στάρμερ: Προέβλεψε την παραίτηση του βρετανού πρωθυπουργού πριν αυτή ανακοινωθεί, λέγοντας ότι «απέτυχε παταγωδώς» στο μεταναστευτικό και την ενέργεια.
- Τζόρτζια Μελόνι: Ισχυρίστηκε ότι η ιταλίδα πρωθυπουργός τού «εκλιπαρούσε για μια φωτογραφία», προκαλώντας την οργισμένη διάψευσή της. Ο Τραμπ το τράβηξε στα άκρα, ποστάροντας φωτογραφία της Μελόνι να του χαμογελά με τη λεζάντα: «Χρειάζεται ασφαλιστικά μέτρα».
- Μαρκ Κάρνεϊ κι Εμανουέλ Μακρόν: Οι σχέσεις με τον καναδό πρωθυπουργό παραμένουν τεταμένες, ενώ το δείπνο στο Παλάτι των Βερσαλλιών με τον Μακρόν δεν έσβησε εντελώς τις μεταξύ τους τριβές.
Ανησυχώντας για αυτές τις εντάσεις, μια διακομματική ομάδα αμερικανών γερουσιαστών μεταβαίνει στην Άγκυρα, για να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην καυστική συμπεριφορά του Τραμπ απέναντι στους συμμάχους.
Το δόγμα «ΝΑΤΟ 3.0» και η εξάρτηση της Ευρώπης
Η σύνοδος πραγματοποιείται, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί το δόγμα «NATO 3.0», το οποίο προβλέπει ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος των δικών της αναγκών ασφαλείας, επιτρέποντας στις ΗΠΑ να στρέψουν την προσοχή τους αλλού. Στο πλαίσιο αυτό, ο αμερικανός υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ανακοίνωσε μια εξάμηνη αναθεώρηση των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, προκαλώντας έκπληξη και σύγχυση στους συμμάχους.
Παρά την αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών (με κάποιες χώρες όπως η Ισπανία, να εκφράζουν επιφυλάξεις για το 5%), οι ειδικοί τονίζουν ότι η Ευρώπη παραμένει πλήρως εξαρτημένη από την ομπρέλα προστασίας των ΗΠΑ σε περίπτωση επίθεσης.
«Αυτή είναι η πραγματικότητα για τους περισσότερους Ευρωπαίους», σχολιάζει η Λιάνα Φιξ από το Council on Foreign Relations. «Απέχουν πολύ από το να μπορούν να αμυνθούν μόνοι τους χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Το βλέμμα στην Κίνα και το «μπλόκο» στα τουρκικά ΜΜΕ
Πέρα από τα οικονομικά, το ΝΑΤΟ προσπαθεί να ικανοποιήσει τον Τραμπ και σε άλλα μέτωπα, όπως με τη στρατιωτική άσκηση «Arctic Sentry» στην Αρκτική, η οποία απαντά τόσο στις ρωσικές και κινεζικές δραστηριότητες όσο και στην εμμονή του Τραμπ για την εξαγορά της Γροιλανδίας από τη Δανία, για στρατηγικούς λόγους.
Επιπλέον, ο Μαρκ Ρούτε σχολίασε την πρόσφατη δοκιμαστική εκτόξευση πυραύλου από κινεζικό πυρηνοκίνητο υποβρύχιο στον Ειρηνικό, τονίζοντας ότι «στέλνει μήνυμα στο ΝΑΤΟ» και αποδεικνύει ότι «δεν πρέπει να είμαστε αφελείς».
Ωστόσο, ο Γενικός Γραμματέας απέφυγε να πάρει ξεκάθαρη θέση για το εγχώριο σκάνδαλο που ξέσπασε στην Άγκυρα, μετά την απόρριψη της διαπίστευσης δημοσιογράφων από τουρκικά αντιπολιτευόμενα μέσα ενημέρωσης, περιοριζόμενος να δηλώσει απλώς ότι είναι «πολύ σημαντικό τα ΜΜΕ να μπορούν να παρακολουθούν ζωντανά τα μεγάλα γεγονότα».
