Μπορεί ένας πόλεμος να αλλάξει τροπή όταν οι εκρήξεις δεν ακούγονται πια μόνο στο μέτωπο, αλλά στην καρδιά της Μόσχας;
Καθώς τα ουκρανικά drones πλήττουν ρωσικά διυλιστήρια και προκαλούν ελλείψεις καυσίμων, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έρχεται αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή εσωτερική πίεση. Κι όμως, η απάντηση του Κρεμλίνου δείχνει ότι ο Ρώσος ηγέτης είναι διατεθειμένος να θυσιάσει τα πάντα πριν κάνει πίσω.
Την Πέμπτη η Ρωσία εξαπέλυσε κύματα βαλλιστικών πυραύλων και drones εναντίον του Κιέβου, σκοτώνοντας τουλάχιστον 18 ανθρώπους, σε μια ενέργεια που φάνηκε να είναι η άμεση απάντηση του Κρεμλίνου στην πίεση και το πιο πρόσφατο σήμα από τη Μόσχα ότι ο Πούτιν οχυρώνεται πίσω από τις θέσεις του.
Καύσιμα, σκοτάδι, δυσαρέσκεια
Αυτό δεν σημαίνει ότι η εκστρατεία της Ουκρανίας δεν έχει κανένα αντίκτυπο. Οι αεροπορικές επιδρομές εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου έχουν προκαλέσει ελλείψεις καυσίμων σε εθνικό επίπεδο. Η μεγαλύτερη επίθεση με drones στη Μόσχα από την έναρξη του πόλεμου προκάλεσε τεράστια σύννεφα μαύρου καπνού που υψώθηκαν πάνω από τη ρωσική πρωτεύουσα τον περασμένο μήνα.
Παράλληλα, το Κίεβο έχει αρχίσει να αποκόπτει σταδιακά την Κριμαία -τη χερσόνησο της Μαύρης Θάλασσας που το Κρεμλίνο προσάρτησε παράνομα από την Ουκρανία το 2014- προκαλώντας εκεί διακοπές ρεύματος, σοβαρές ελλείψεις καυσίμων και προβλήματα στην υδροδότηση.
Οι Ρώσοι φαίνεται να δυσανασχετούν όλο και περισσότερο με τον πόλεμο, καθώς έρχονται αντιμέτωποι με επιδεινούμενες οικονομικές προοπτικές, υψηλότερους φόρους, περιορισμούς στο διαδίκτυο, πλήγματα σε ρωσικό έδαφος και μια γενικευμένη εξάντληση από μια σύγκρουση που πλέον έχει διαρκέσει περισσότερο από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο αναφέρει το δημοσίευμα των New York Times.
Η απάντηση Πούτιν
Μετά από μέρες σιωπής, ο Πούτιν αναφέρθηκε στις αυξανόμενες δυσκολίες σε συνέντευξή του στα κρατικά μέσα ενημέρωσης την Κυριακή. Υποσχέθηκε να επιλύσει τα ζητήματα των καυσίμων και να παράγει περισσότερα συστήματα αεράμυνας, αλλά δεσμεύτηκε επίσης να συνεχίσει τη μάχη στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η αυξανόμενη δυσαρέσκεια του κοινού για τον πόλεμο στη Ρωσία θα μεταφραστεί σε κάποια σοβαρή πολιτική πρόκληση για τον Πούτιν, δεδομένου ότι έχει οικοδομήσει ένα αυταρχικό σύστημα και έχει αυξήσει δραματικά την πολεμική λογοκρισία και την καταστολή.
Ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο, δήλωσε: «Οι πιθανότητες να στραφεί το κλίμα εναντίον του Πούτιν υπάρχουν, αλλά κινούνται σε μονοψήφιο ποσοστό. Η ουκρανική πίεση το καθιστά πιο πιθανό, αλλά δεν νομίζω ότι αυτό είναι το επικρατέστερο σενάριο. Το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι η όλη κατάσταση απλώς θα συνεχιστεί με περισσότερη καταστροφή και περισσότερους θανάτους και στις δύο πλευρές».
Τα «μαγικά μαθηματικά» στο πεδίο της μάχης
Οι επόμενες κινήσεις του Πούτιν εξαρτώνται από το πόσο βαθιά μπορεί να πληγώσει η Ουκρανία τις ρωσικές υποδομές. Αν καταστραφούν εργοστάσια όπλων και γραμμές ανεφοδιασμού, ίσως αναγκαστεί να υποχωρήσει. Προς το παρόν, όμως, ο ίδιος ποντάρει στην έλλειψη ουκρανικών στρατευμάτων, πιστεύοντας ότι απλώς πρέπει να αντέξει μέχρι να καταρρεύσει η άμυνα του Κιέβου.
Στις δηλώσεις του, μάλιστα, παρουσίασε μια εξωραϊσμένη εικόνα του μετώπου με «μαγικά μαθηματικά», μειώνοντας αυθαίρετα τις αποστάσεις του ρωσικού στρατού από τις ουκρανικές πόλεις. «Δεδομένης της καταστροφικής έλλειψης προσωπικού, οι Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις προφανώς πιστεύουν ότι αυτό θα μπορούσε να είναι η σωτηρία τους», δήλωσε ο Πούτιν. «Αλλά η σωτηρία του καθεστώτος του Κιέβου δεν περιλαμβάνεται στα σχέδιά μας» πρόσθεσε.
Όπως σχολίασε ο Γκαμπούεφ: «Είτε είναι παραπληροφορημένος, είτε λέει ψέματα, είτε και τα δύο. Είναι πεισματάρης και τίποτα δεν δείχνει αλλαγή πορείας».
Ο κίνδυνος της ρωσικής ριζοσπαστικοποίησης
Εάν τα ουκρανικά πλήγματα αποτελέσουν σοβαρότερη απειλή για τη ζωή των ανθρώπων στη Ρωσία και την Κριμαία, αυτό θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει μεγαλύτερη προκλητικότητα στη ρωσική κοινωνία και να ενισχύσει τις φωνές των σκληροπυρηνικών, φιλοπόλεμων Ρώσων. Εδώ και χρόνια, υποστηρίζουν ότι το Κρεμλίνο πρέπει να βγάλει τα «γάντια», να απαλλαγεί από τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, και να στραφεί σε πυρηνικά όπλα εάν είναι απαραίτητο.
Μία από τις διαρκείς εκπλήξεις αυτής της σύγκρουσης είναι το πόσο πόνο είναι διατεθειμένος να υποστεί ο Πούτιν στο εσωτερικό της χώρας του για να επιτύχει τους πολεμικούς του στόχους.
Ήδη, η σύγκρουση έχει αποκόψει τη Ρωσία από την παγκόσμια οικονομία, έχει επιστρέψει ως μπούμερανγκ στην περιοχή του Μπέλγκοροντ δημιουργώντας μια εμπόλεμη ζώνη εντός των ρωσικών συνόρων και οδήγησε σε μια περίοδο μηνών κατά την οποία η Ουκρανία κατέλαβε ένα τμήμα της περιοχής του Κουρσκ. Προκάλεσε μια βραχύβια ανταρσία μισθοφόρων που απείλησε τον Πούτιν και είχε ως αποτέλεσμα περίπου 350.000 έως 450.000 θανάτους Ρώσων στο μέτωπο, πέρα από την ταπεινωτική υποχώρηση από το Κίεβο στις αρχές του πολέμου. Ο Πούτιν παραμένει απτόητος.
Η διάβρωση της ρωσικής εμπιστοσύνης
Η συνεχιζόμενη πίεση του Κιέβου αναγκάζει τον Πούτιν να αμυνθεί, κλονίζει την εμπιστοσύνη των Ρώσων και αυξάνει το οικονομικό βάρος του πολέμου, εκτιμά ο Στέφαν Μάιστερ (DGAP).
«Το ερώτημα είναι: “Τι θα αλλάξει τη γνώμη του Πούτιν; Πότε θα αρχίσει πραγματικά να αλλάζει ριζικά ο υπολογισμός κόστους-οφέλους;”», δήλωσε ο Μάιστερ. «Αυτό είναι ένα ερώτημα που θέτουμε στους εαυτούς μας εδώ και χρόνια» επισήμανε. Και πρόσθεσε: «Με τον Πούτιν, έχω τις αμφιβολίες μου, ό,τι και να συμβεί, για το αν θα σταματήσει».
