Είναι γνωστό και φανερό ότι στη σύγχρονη κοινωνία όλοι ή σχεδόν όλοι ασχολούνται κυρίως με το πώς θα αποκτήσουν χρήμα και πλούτο. Μερικοί δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν παράνομα μέσα ακόμη κι όταν οι πράξεις φέρνουν δυστυχία σε άλλους. Έμποροι ναρκωτικών, ληστές, πολεμοκάπηλοι πολιτικοί κτλ ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Πολλοί παρανομούν για να αποκτήσουν χρήμα σε βάρος του συνόλου· βλ. ΟΠΕΚΕΠΕ, πολεοδομίες, πολιτική κτλ. δηλαδή εκεί όπου υπάρχει δημόσιο χρήμα.
Υπάρχει και μια μικρότερη κατηγορία ανθρώπων στην οποία η επιδίωξη πλούτου υπερβαίνει τα λογικά ή και τα νόμιμα πλαίσια και εισέρχεται στη περιοχή της υπερβολικής απληστίας και της απάτης. Παραδείγματα υπερβολικής και ακατανόητης απληστίας αποτελούν οι διάφοροι πολιτικοί (πρόεδροι, πρωθυπουργοί, υπουργοί, βουλευτές, ευρωβουλευτές, επίτροποι, κομισάριοι κτλ.), οι οποίοι, μετά την θητεία τους, αναλαμβάνουν θέσεις προέδρων ή μελών διοικητικών συμβουλίων ή συμβούλων σε μεγάλες εταιρείες (ακόμη και σε ΜΚΟ) και εισπράττουν μεγάλες αμοιβές.
Παράδειγμα, ο Γερμανός καγκελάριος Σρέντερ που έγινε Πρόεδρος του ΔΣ ρωσικής εταιρείας. Γιατί μια εταιρεία να πληρώνει με μεγάλα ποσά κάποιον που δεν προσφέρει τίποτα; Η μόνη λογική απάντηση είναι ότι είχε ήδη προσφέρει όταν ήταν εν ενεργεία ή προσφέρει κάτι που είναι κρυφό.
Η κατάσταση αυτή μου φέρνει στο μυαλό την «Πυρά της ματαιοδοξίας» του Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα, Δομινικανού μοναχού, ο οποίος το 1497, στην Φλωρεντία, άναψε μια τεράστια φωτιά στην οποία έκαψε οτιδήποτε θεωρούσε ότι ικανοποιούσε ανθρώπινη ματαιοδοξία, π.χ. βιβλία, πίνακες, πολυτελείς φορεσιές κ.α.
Σκέφτομαι, λοιπόν, μήπως θα ήταν χρήσιμο οι σύγχρονες κοινωνίες να έχουν κάτι σαν «πυρά» της απληστίας και της ματαιοδοξίας, που οδηγεί στην απληστία, στην οποία να οδηγούνται όσοι υποπίπτουν στο θανάσιμο αμάρτημα της απληστίας απλώνοντας χέρι στο δημόσιο χρήμα.
Όποιος κλέβει κάτι από κάποιον άλλον παρανομεί και ζημιώνει ένα άτομο. Όποιος κλέβει από το δημόσιο χρήμα είναι συνήθως άνθρωπος με εξουσία, μικρή ή μεγάλη, και συνεπώς η κλοπή που διαπράττει ζημιώνει όλους τους φορολογούμενους και προδίδει την εμπιστοσύνη των πολιτών, δηλαδή φθείρει και δημιουργεί ρήγμα στο θεμέλια της κοινωνίας και του κράτους. Κατά συνέπεια, του πρέπει, νομίζω, μια «πυρά» αρκετά καυτή ώστε να αποθαρρύνει αποτελεσματικά τους άλλους επίδοξους άπληστους.
Επίσης, νομίζω, ότι η πυρά, για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας, πρέπει να είναι πολύ καυτή, διότι η διαφθορά αρχίσει από τα ανώτερα επίπεδα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Έχει εκτιμηθεί ότι τα έσοδα από τις εγκληματικές δραστηριότητες παγκοσμίως καταλήγουν στις τσέπες ανθρώπων της εξουσίας.
Προς αποφυγή παρεξηγήσεων είναι σκόπιμο να οριστεί η έννοια της λέξης «απληστία». Στο λεξικό του Δημητράκου η απληστία ορίζεται ως «πλεονεξία» και ως «ακόρεστος επιθυμία».
Ο φτωχός, που θέλει περισσότερα αγαθά και παρανομεί για να τα αποκτήσει, δεν είναι πλεονέκτης, δεν είναι άπληστος, απλώς θέλει να ζήσει καλύτερα. Αντίθετα, ο πλούσιος που θέλει περισσότερα και παρανομεί για να τα αποκτήσει είναι άπληστος και πιθανότατα ηλίθιος.
Μερικά στατιστικά στοιχεί για την χώρα μας μπορεί να είναι διαφωτιστικά για το θέμα που συζητούμε.
- Μέσος μισθός στο Δημόσιο 1450 ευρώ μηνιαίως.
- Μέσος μισθός Έλληνα βουλευτή 5000 ευρώ μηνιαίως + διάφορα άλλα.
- Υπουργός στην Ελλάδα 5000 ευρώ μηνιαίως + διάφορα άλλα.
- Πρωθυπουργός στην Ελλάδα 7000 ευρώ μηνιαίως + διάφορα άλλα.
- Ευρωβουλευτής 11000 ευρώ μηνιαίως + διάφορα άλλα.
- Επίτροπος στην ΕΕ 26000 ευρώ μηνιαίως+ διάφορα άλλα.
- Πρόεδρος της ευρωπαϊκής επιτροπής 31000 ευρώ μηνιαίως + διάφορα άλλα.
- Καγκελάριος Γερμανίας 365000 ετησίως + διάφορα άλλα.
Αυτό που προκύπτει από τα παραπάνω στοιχεία είναι η μεγάλη διαφορά μεταξύ αυτών που απασχολούνται στις υπηρεσίες του Δημοσίου και εκείνων που κατέχουν θέσεις εξουσίας στο Δημόσιο.
Τώρα, βέβαια, ο αναγνώστης μπορεί να αναρωτιέται: και λοιπόν τι να κάνουμε; Τι προτείνεις; Προτείνω, απλούστατα, οι άνθρωποι της εξουσίας που παρανομούν να ρίπτονται στην πυρά του Σαβοναρόλα χωρίς κανένα αίσθημα λύπης. Διαφορετικά, η διαφθορά θα παραμένει αλώβητη και θα μας διχάζει.
* Ο κ. Θ.Π. Λιανός είναι Ομότιμος Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
