Οι προβλέψεις για την πληρότητα των αποθηκευτικών δεξαμενών μέχρι το τέλος του καλοκαιριού εντείνουν τις ανησυχίες ότι η Ευρώπη θα βρεθεί με περιορισμένα περιθώρια ασφαλείας απέναντι σε έναν ψυχρό χειμώνα ή σε νέες διαταραχές στις διεθνείς προμήθειες LNG.
Τα χαμηλότερα αποθέματα εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια
Οι εκτιμήσεις της συμβουλευτικής εταιρείας Wood Mackenzie, που επικαλούνται οι Financial Times, προβλέπουν ότι οι ευρωπαϊκές υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου θα φθάσουν μόλις στο 76% της χωρητικότητάς τους μέχρι το τέλος της περιόδου πλήρωσης, στα τέλη Οκτωβρίου.
Εάν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, θα πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο αποθεμάτων από το 2011, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Για μια ήπειρο που επένδυσε τα τελευταία χρόνια δισεκατομμύρια ευρώ στην ενεργειακή της ασφάλεια, η εξέλιξη αποτελεί σαφή προειδοποίηση ότι η αγορά παραμένει ευάλωτη.
Η εικόνα είναι αισθητά διαφορετική από τα προηγούμενα δύο χρόνια, όταν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κατάφερναν να γεμίζουν τις αποθήκες τους σε ποσοστά που πλησίαζαν ή ξεπερνούσαν το 90%, λειτουργώντας ως ασπίδα απέναντι στις έντονες διακυμάνσεις των τιμών.
Ο ψυχρός χειμώνας και η κρίση στη Μέση Ανατολή άλλαξαν τα δεδομένα
Η αφετηρία της φετινής περιόδου ήταν ιδιαίτερα δυσμενής. Ο παρατεταμένος και ψυχρός χειμώνας οδήγησε σε αυξημένη κατανάλωση φυσικού αερίου, αφήνοντας τις αποθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληρότητα μόλις 28% στις αρχές της περιόδου επαναπλήρωσης, όταν τα προηγούμενα χρόνια τα επίπεδα ήταν αισθητά υψηλότερα.
Παράλληλα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προκάλεσε προβλήματα στις διελεύσεις φορτίων LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ επηρεάστηκε και μέρος της παραγωγής στο Κατάρ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, δύο από τους σημαντικότερους προμηθευτές υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως.
Το αποτέλεσμα ήταν να περιοριστεί η προσφορά σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιδιώκει να αναπληρώσει γρήγορα τα αποθέματά της.
Η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο δημιουργεί νέες προκλήσεις
Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην οριστική εφαρμογή του σχεδίου απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού LNG, ενώ από το φθινόπωρο του ίδιου έτους σταματούν και οι εισαγωγές μέσω αγωγών. Ήδη από το 2026 έχουν τεθεί σε εφαρμογή οι περιορισμοί στις βραχυπρόθεσμες συμβάσεις.
Η μετάβαση αυτή ενισχύει τη γεωπολιτική ανεξαρτησία της Ευρώπης, αυξάνει όμως παράλληλα την εξάρτηση από προμηθευτές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Κατάρ, η Νορβηγία και η Βόρεια Αφρική. Σε περιόδους διεθνούς αστάθειας, η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων LNG γίνεται δυσκολότερη και ακριβότερη.
Ο κίνδυνος για τις τιμές φυσικού αερίου και την οικονομία
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το ύψος των αποθεμάτων δεν αποτελεί απλώς έναν τεχνικό δείκτη, αλλά έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν τις τιμές στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας.
Εάν ο επόμενος χειμώνας αποδειχθεί ιδιαίτερα ψυχρός ή υπάρξουν νέες διακοπές στις παγκόσμιες ροές LNG, οι τιμές του φυσικού αερίου ενδέχεται να κινηθούν ανοδικά, συμπαρασύροντας το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, τη βιομηχανική παραγωγή και τις δαπάνες θέρμανσης των νοικοκυριών.
Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες παραμένουν οι πρώτες που επηρεάζονται από τέτοιες διακυμάνσεις, καθώς το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ανταγωνιστικότητά τους. Αντίστοιχα, οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας μεταφέρονται σταδιακά και στις τιμές των προϊόντων, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Η Ευρώπη διαθέτει πλέον περισσότερους τερματικούς σταθμούς LNG, μεγαλύτερη διαφοροποίηση προμηθευτών και ισχυρότερες υποδομές σε σχέση με την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022. Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η ενεργειακή ασφάλεια εξακολουθεί να εξαρτάται από ένα σύνθετο πλέγμα γεωπολιτικών εξελίξεων, καιρικών συνθηκών και διεθνών αγορών.
Η πορεία πλήρωσης των αποθηκών έως το φθινόπωρο θα αποτελέσει τον βασικό δείκτη για το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα περάσει τον χειμώνα με επαρκή αποθέματα ή αν θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ενεργειακής πίεσης και αυξημένου κόστους για την οικονομία και τους καταναλωτές.
