Ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις πυροδοτεί στη Σερβία η ξαφνική ανακοίνωση του λαϊκιστή προέδρου, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ότι πρόκειται να παραιτηθεί εντός των επόμενων εβδομάδων, μετά από μήνες αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, οδηγώντας τη χώρα σε πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές.
Η ανακοίνωση του σέρβου ηγέτη, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 13 χρόνια, έρχεται ως επιστέγασμα ενάμισι έτους έντονων και ενίοτε βίαιων διαμαρτυριών κατά της διαφθοράς, με επικεφαλής το φοιτητικό κίνημα.
Η τραγωδία που ξεχείλισε το ποτήρι
Το κλίμα οργής στη χώρα κλιμακώθηκε κατακόρυφα μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους. Μόλις πριν από λίγες ημέρες, φοιτητές στο Νόβι Σαντ τίμησαν τη μνήμη των θυμάτων της καταστροφής, απαιτώντας την άμεση προκήρυξη γενικών εκλογών, ενώ νέα φοιτητική συγκέντρωση έχει προγραμματιστεί για την Κυριακή στην πόλη Κράλιεβο, στη νοτιοανατολική Σερβία.
«Θα είμαι πρόεδρος μόνο για μερικές εβδομάδες ακόμη και μετά θα παραιτηθώ», δήλωσε ο Βούτσιτς, απευθυνόμενος στους υποστηρικτές του, κατά τη διάρκεια φιλοκυβερνητικής συγκέντρωσης στην πρωτεύουσα, το Βελιγράδι. Σημειώνεται ότι η δεύτερη και τελευταία θητεία του επρόκειτο κανονικά να λήξει στα μέσα του 2027.
Ο Βούτσιτς ξεκαθάρισε ότι θα βοηθήσει το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα του (SNS) να κερδίσει τόσο τις προεδρικές όσο και τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές (οι οποίες επίσης ήταν προγραμματισμένες για το 2027). Ωστόσο, δε διευκρίνισε την ακριβή ημερομηνία της παραίτησής του, ούτε το πότε θα διαλύσει το κοινοβούλιο, βήμα που αποτελεί προϋπόθεση για τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών.
«Προσπαθεί να προλάβει την αναπόφευκτη πτώση του»
Η αντιπολίτευση βλέπει πίσω από την κίνηση τακτικισμούς. Ο Σάβο Μανόιλοβιτς, επικεφαλής του φοιτητικού αντιπολιτευτικού κινήματος «Kreni-Promeni» (Ξεκίνα-Άλλαξε), σχολίασε χαρακτηριστικά: «Με την παραίτησή του και τις πρόωρες εκλογές, ο Βούτσιτς προσπαθεί να προλάβει την αναπόφευκτη πτώση του, η οποία έρχεται ως αποτέλεσμα των διαδηλώσεων και ενός φοιτητικού κινήματος που πλέον απολαμβάνει μεγαλύτερη στήριξη από τον ίδιο».
Οι διαδηλωτές, τα κόμματα της αντιπολίτευσης και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι η πολύνεκρη καταστροφή στον σιδηροδρομικό σταθμό ήταν το αποτέλεσμα της ευρύτερης κυβερνητικής κακοδιαχείρισης στα δημόσια έργα και της εκτεταμένης διαφθοράς. Παράλληλα, κατηγορούν τον Βούτσιτς και τους συμμάχους του για βία κατά των πολιτικών αντιπάλων, σχέσεις με το οργανωμένο έγκλημα και φίμωση της ελευθερίας του τύπου, κατηγορίες τις οποίες η κυβέρνηση αρνείται κατηγορηματικά.
Το ευρωπαϊκό «αγκάθι» και η Ρωσία
Οι πολιτικές εξελίξεις αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα και τη διεθνή θέση της χώρας. Η Σερβία αποτελεί επίσημα υποψήφια για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση χώρα, όμως το Βελιγράδι καλείται πρώτα να βελτιώσει το κράτος δικαίου, εξασφαλίζοντας τις προϋποθέσεις για ελεύθερες και δίκαιες εκλογέςΒού και να πατάξει τη διαφθορά.
Την ίδια στιγμή, η ΕΕ πιέζει τη Σερβία να ευθυγραμμίσει την εξωτερική της πολιτική με αυτήν του μπλοκ, πράγμα που σημαίνει την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία για την εισβολή της στην Ουκρανία, ένα ζήτημα που παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο για την πολιτική σκηνή της χώρας.
