Χιλιάδες Ελληνες και Ελληνίδες έρχονται κάθε χρόνο αντιμέτωποι με μια διάγνωση για καρκίνο του ουροποιητικού: ουροδόχου κύστης, προστάτη, νεφρών κλπ. Καθώς η επιστήμη εξελίσσεται, νέες θεραπείες και πρωτόκολλα αντιμετώπισης υπόσχονται στους ασθενείς αυτούς καλύτερα αποτελέσματα, καλύτερη ποιότητα ζωής και υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης ή ακόμα και πλήρους θεραπείας.
Μια προσωπική εμπειρία
«Τον Ιούνιο του 2019 ήμουν στη δουλειά μου και όταν πήγα στην τουαλέτα ούρησα αίμα. Ηταν η αρχή μιας μεγάλης περιπέτειας, που κρατάει μέχρι και σήμερα», αναφέρει ο κ Γ. Καραγιάννης, 54 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος. «Πήγα στον ουρολόγο, ο οποίος με έστειλε να κάνω έναν υπέρηχο της ουροδόχου κύστης. Ο υπέρηχος δεν έδειξε τίποτα, αλλά ο ουρολόγος, καλή του ώρα, μου είπε ότι ναι μεν είναι θετικό το γεγονός ότι ο υπέρηχος δεν δείχνει κάτι, αλλά για να είμαστε 100% σίγουροι θα ήθελα να κάνετε και μια αξονική τομογραφία. Η αξονική έδειξε ότι υπήρχε μια πάχυνση στο τοίχωμα της κύστης. Υποβλήθηκα σε κυστεοσκόπηση και στη συνέχεια έστειλαν το δείγμα για βιοψία. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν ανησυχούσα ιδιαίτερα, αλλά όταν επισκέφθηκα τον ουρολόγο για να μου ανακοινώσει τα αποτελέσματα της βιοψίας, μου είπε ότι είχα διηθητικό καρκίνο στην ουροδόχο κύστη και μάλιστα ιδιαίτερα επιθετικό», λέει ο κ Καραγιάννης.
«Ο γιατρός μου συνέστησε να κάνω ριζική κυστεκτομή και να βάλω σακουλάκι. Η ιδέα δεν μου άρεσε καθόλου και αποφάσισα να υποβληθώ μεν στην προεγχειρητική χημειοθεραπεία, παρακολουθώντας την εξέλιξη της νόσου. Δυστυχώς τον Σεπτέμβριο του 2020 η νόσος είχε επεκταθεί στους λεμφαδένες κοντά στην κύστη, οπότε δεν είχα και πολλές επιλογές. Τον Νοέμβριο του 2020 υποβλήθηκα σε ριζική κυστεκτομή», εξηγεί ο κ Καραγιάννης.
Η ριζική κυστεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση ολόκληρης της ουροδόχου κύστης και αποτελεί ή τουλάχιστον αποτελούσε εκείνη την εποχή την καθιερωμένη θεραπεία για τους διηθητικούς καρκίνους της κύστης. Στους άνδρες αφαιρείται μαζί με την κύστη ο προστάτης και οι σπερματοδόχοι αδένες. Στις γυναίκες μπορεί να αφαιρεθούν η μήτρα, οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες και τμήμα του κόλπου.
«Η εγχείρηση κράτησε περίπου 8 ώρες. Ο γιατρός συνέδεσε τους ουρητήρες μου σε τμήμα ειλεού που βγαίνει ως στομία στην κοιλιά μου όπου τα ούρα αποβάλλονται σε ένα σακουλάκι. Μπορεί κανείς να κάνει και νέα κύστη, εσωτερικά, αλλά ο γιατρό μου μου υπέδειξε να επιλέξω τη λύση με το σακουλάκι. Στη συνέχεια υποβλήθηκα σε ακτινοθεραπεία, καθώς και σε
συνδυαστικό σχήμα χημειοθεραπείας M-VAC που συνδυάζει τέσσερα διαφορετικά φάρμακα. Ακολούθως, τον Ιούνιο του 2021 άρχισα να κάνω ανοσοθεραπεία με Avelumab, ένα πλήρως ανθρώπινο μονοκλωνικό αντίσωμα, την οποία σταμάτησα πριν λίγο καιρό. Ολες αυτές οι διαδικασίες μου έχουν δημιουργήσει περιφερειακά προβλήματα όπως ειλεούς, ουρολοιμώξεις και απόφραξη των λαγόνιων αρτηριών μου, αλλά είμαι ακόμα εδώ και το πολεμάω. Μου δίνει κουράγιο οι σκέψη ότι οι αξονικές που κάνω κάθε έξι μήνες βγαίνουν καθαρές», καταλήγει ο κ Καραγιάννης.
Στατιστικά
Ο κ Καραγιάννης είναι ένας από τους πολλούς ασθενείς που κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται με καρκίνους του ουροποιητικού συστήματος στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι η χώρα μας ακόμα δεν διαθέτει εθνικό μητρώο καρκίνου το 2022 καταγράφηκαν 5.122 περιστατικά συνολικά.
Από αυτούς οι 4.257 ήταν άνδρες, περίπου το 11,6 όλων των καρκίνων στους άνδρες. Τα υπόλοιπα περιστατικά αφορούσαν σε γυναίκες.
Ομιλητές και συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια του Multidisciplinary Tumor Board με θέμα τις προκλήσεις και τις νέες προοπτικές στη θεραπεία ασθενών με προχωρημένο καρκίνο νεφρού, στο πλαίσιο του Genitourinary Cancers Symposium της ASCO, Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026. (Φωτογραφία: © ASCO/Todd Buchanan)
Ειδικά στη χώρα μας είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες (μετά από προστάτη, πνεύμονες και παχύ έντερο) και ο πέμπτος και στα δύο φύλα μετά από μαστό, πνεύμονα, παχύ έντερο και προστάτη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η χώρα μας έχει από τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου της ουροδόχου κύστης στην Ευρώπη και παγκοσμίως.
Οι καρκίνοι του ουροποιητικού (κύστη, προστάτης, νεφρά κλπ) αντιπροσωπεύουν το 35-40% των καρκίνων στους άνδρες.
Θετικά μηνύματα
Το ετήσιο συνέδριο της ASCO GU 2026, που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο στο Σαν Φρανσίσκο, αποτελεί διαχρονικά μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διοργανώσεις στον τομέα των καρκίνων του ουροποιητικού συστήματος και διοργανώνεται από την American Society of Clinical Oncology (ASCO). Τις εργασίες του συνεδρίου παρακολουθούν κάθε χρόνο χιλιάδες ογκολόγοι, ουρολόγοι, ακτινοθεραπευτές, ερευνητές κα επαγγελματίες υγείας από όλο τον κόσμο. Εστιάζει στις τελευταίες εξελίξεις στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των καρκίνων του προστάτη, της ουροδόχου κύστης, των νεφρών και των όρχεων.
Όπως αναφέρει μιλώντας στο ΒΗΜΑ ο κ Μαρίνος Τσιατάς, Παθολόγος-Ογκολόγος , ο οποίος παρακολούθησε τις εργασίες του συνεδρίου «η φετινή διοργάνωση συγκέντρωσε χιλιάδες ειδικούς από όλο τον κόσμο και χαρακτηρίστηκε από υψηλού επιπέδου επιστημονικές παρουσιάσεις, αλλά κυρίως από τη σαφή κατεύθυνση προς την άμεση ενσωμάτωση των νέων δεδομένων στην καθημερινή κλινική πράξη. Δεν πρόκειται πλέον για ένα αμιγώς ερευνητικό συνέδριο, αλλά για έναν χώρο όπου η καινοτομία μεταφράζεται σε πρακτικές αποφάσεις για τους ασθενείς».
Όπως επισημαίνει ο κ Τσιατάς ένα από τα πιο έντονα μηνύματα του συνεδρίου ήταν η μετάβαση από τις «γενικευμένες» θεραπευτικές προσεγγίσεις σε πλήρως εξατομικευμένες στρατηγικές. «Η σύγχρονη ογκολογία βασίζεται όλο και περισσότερο στη βιολογία του όγκου, με τη χρήση μοριακών και γενετικών δεικτών να καθοδηγεί την επιλογή θεραπείας. Παράλληλα, αναδείχθηκε η σημασία της σωστής χρονικής τοποθέτησης των θεραπειών (treatment sequencing), δηλαδή όχι μόνο ποια θεραπεία θα δοθεί, αλλά και πότε», υπογραμμίζει.
Στον καρκίνο του νεφρού, οι εξελίξεις ήταν ιδιαίτερα σημαντικές και πολυεπίπεδες. Παρουσιάστηκαν μελέτες που αναδεικνύουν τη σημασία νέων παραγόντων όπως οι αναστολείς HIF-2a, μια νέα κατηγορία στοχευμένων αντικαρκινικών φαρμάκων.
«Είχαμε επίσης την ευκαιρία να δούμε τα αποτελέσματα άλλων ερευνών σύμφωνα με τα οποία ο συνδυασμός HIF-2α αναστολέα με ανοσοθεραπεία έδειξε βελτίωση στην ελεύθερης νόσου επιβίωση, χωρίς όμως προς το παρόν στατιστικά σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση. Το εύρημα αυτό ανοίγει μια επιστημονική συζήτηση σχετικά με το κατά πόσο η καθυστέρηση της υποτροπής αποτελεί επαρκές θεραπευτικό όφελος, ειδικά όταν συνοδεύεται από πιθανή τοξικότητα», αναφέρει ο κ Τσιατάς.
«Στον καρκίνο της ουροδόχου κύστης, η μελέτη KEYNOTE-B15 αποτέλεσε μία από τις πιο σημαντικές παρουσιάσεις του συνεδρίου. Η ενσωμάτωση των συζευγμάτων αντισώματος-φαρμάκου (antibody-drug conjugates, ADCs), όπως το enfortumab vedotin, στην ανοσοθεραπεία σε περιεγχειρητικά σχήματα σηματοδοτεί μία ουσιαστική αλλαγή στο θεραπευτικό τοπίο, με στόχο όχι μόνο τη βελτίωση της επιβίωσης, αλλά και την αύξηση των ποσοστών πλήρους παθολογικής ανταπόκρισης. Παράλληλα, συνεχίζεται η δυναμική των ADCs, τα οποία αλλάζουν τη θεραπεία της προχωρημένης νόσου», υπογραμμίζει ο κ Τσιατάς.
Διατήρηση της κύστης
Σύμφωνα με τον κ Τσιατά «ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν και δεδομένα που αφορούν στρατηγικές διατήρησης της κύστης, όπου ο συνδυασμός ακτινοθεραπείας με συστηματική θεραπεία και ανοσοθεραπεία ανοίγει τον δρόμο για πιο εξατομικευμένες προσεγγίσεις, αποφεύγοντας σε επιλεγμένους ασθενείς τη ριζική κυστεκτομή».
Στον καρκίνο του προστάτη, τα αποτελέσματα της μελέτης PEACE-3 ήταν ιδιαίτερα σημαντικά, ενισχύοντας τον ρόλο των συνδυασμών νεότερων ορμονικών παραγόντων με στοχευμένες παρεμβάσεις με α-ραδιονουκλίδια στο οστικό μικροπεριβάλλον. Η ταυτόχρονη στόχευση διαφορετικών μηχανισμών της νόσου φαίνεται να οδηγεί σε ουσιαστική βελτίωση της επιβίωσης, ιδιαίτερα σε ασθενείς με μεταστατική νόσο. Παράλληλα, μελέτες όπως το BRCAAway επαναφέρουν στο προσκήνιο τη σημασία της μοριακής επιλογής ασθενών, ειδικά σε περιπτώσεις με διαταραχές στην επιδιόρθωση του DNA.
«Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του συνεδρίου ήταν η ανάδειξη νέων θεραπευτικών κατηγοριών. Οι ενεργοποιητές των Τ-λεμφοκυττάρων (T-cell engagers) και οι καινοτόμες θεραπείες στοχευμένης α-εκπομπής, όπως το PanTHeRA, ανοίγουν νέους ορίζοντες για ασθενείς με ανθεκτική νόσο. Αυτές οι θεραπείες αξιοποιούν νέους μηχανισμούς δράσης και ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά το θεραπευτικό τοπίο τα επόμενα χρόνια», προσθέτει.
Άλλες μελέτες έδειξαν ότι τα αποτελέσματα στην καθημερινή πράξη μπορεί να διαφέρουν από αυτά των κλινικών μελετών, κυρίως λόγω της ετερογένειας των ασθενών. Αυτό, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, υπογραμμίζει την ανάγκη να συνδυάζονται τα δεδομένα των τυχαιοποιημένων μελετών με εμπειρία από την πραγματική κλινική πράξη.
Καλύτερη ποιότητα ζωής
«Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Οι σύγχρονες μελέτες ενσωματώνουν πλέον αποτελέσματα αναφερόμενα από τον ασθενή (patient- reported outcomes), αναγνωρίζοντας ότι η επιτυχία της θεραπείας δεν μετριέται μόνο σε μήνες επιβίωσης, αλλά και στη διατήρηση της καθημερινότητας και της λειτουργικότητας. Ένα ακόμη κρίσιμο μήνυμα του συνεδρίου ήταν η ανάγκη πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και κλινικές μελέτες. Σε πολλές περιπτώσεις, η συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές αποτελεί την καλύτερη διαθέσιμη θεραπευτική επιλογή, ιδιαίτερα για ασθενείς με προχωρημένη ή ανθεκτική νόσο», τονίζει ο κ Τσιατάς.
Συνολικά, το ASCO GU 2026 επιβεβαίωσε ότι η ογκολογία των ουροποιογεννητικών καρκίνων βρίσκεται σε μία περίοδο ραγδαίων εξελίξεων. Διάφορες μελέτες ανέδειξαν τη δυναμική των νέων θεραπευτικών στρατηγικών, αλλά και την αυξανόμενη πολυπλοκότητα στη λήψη αποφάσεων.
«Το σημαντικότερο όμως είναι ότι αυτή η πρόοδος δεν παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο. Μεταφράζεται ήδη σε καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς, σε μεγαλύτερη επιβίωση και σε καλύτερη ποιότητα ζωής. Και αυτό είναι τελικά το ουσιαστικό μήνυμα που κρατάμε από το φετινό συνέδριο», καταλήγει ο κ Τσιατάς.
