Η γαλλική πρωτοβουλία για την προσθήκη δικλείδων ασφαλείας στην περσινή εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ προσέκρουσε στο «τείχος» της πλειοψηφίας των κρατών-μελών υπό την ηγεσία της Γερμανίας. Το Βερολίνο και οι σύμμαχοί του εμφανίζονται αποφασισμένοι να τηρήσουν τα αρχικά συμφωνηθέντα, παρά τις πιέσεις για αναθεώρηση.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι το Συμβούλιο της ΕΕ πιθανότατα θα προσέλθει στις διαπραγματεύσεις της 6ης Μαΐου με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χωρίς να αλλάξει τη θέση του. Το Κοινοβούλιο, αντίθετα, επιδιώκει να επιβάλει αυστηρούς όρους στη συμφωνία που συνήφθη τον περασμένο Ιούλιο στο Τέρνμπερι της Σκωτίας.
Το μέτωπο της άρνησης και η «μοναξιά» του Παρισιού
Στη συνάντηση των πρεσβευτών των «27» την περασμένη Τετάρτη, η έκκληση της Γαλλίας για αναθεώρηση της νομοθεσίας εφαρμογής —η οποία προβλέπει την κατάργηση των ευρωπαϊκών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα— δεν βρήκε ανταπόκριση.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές τις οποίες επικαλείται το Politico, η πλειοψηφία του Συμβουλίου απορρίπτει τη συγκρουσιακή στάση του Κοινοβουλίου. Στο πλευρό της Γερμανίας τάχθηκαν η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες, η Ελλάδα, οι σκανδιναβικές και οι βαλτικές χώρες.
Η στάση αυτή ευθυγραμμίζεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τον Επίτροπο Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς να ξεκαθαρίζει πως «η συμφωνία είναι συμφωνία», μια φράση που χρησιμοποίησε αυτούσια και ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην ΕΕ, Άντριου Πάζντερ.
Οι τρεις «κόκκινες γραμμές» του Ευρωκοινοβουλίου
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχοντας το Παρίσι ως μοναδικό ισχυρό σύμμαχο στο Συμβούλιο, ζητά τροποποιήσεις που θα ανταποκρίνονται στις γεωπολιτικές εξελίξεις (όπως οι απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία). Οι προτεινόμενες διασφαλίσεις περιλαμβάνουν:
- Ρήτρα αναβλητικότητας: Η κατάργηση των δασμών στα αμερικανικά προϊόντα θα ενεργοποιηθεί μόνο εάν οι ΗΠΑ μειώσουν τους δασμούς στον ευρωπαϊκό χάλυβα.
- Ρήτρα λήξης: Η συμφωνία να εκπνεύσει αυτόματα στις 31 Μαρτίου 2028, δέκα μήνες πριν την ολοκλήρωση της θητείας Τραμπ.
- Φρένο έκτακτης ανάγκης: Αυτόματη αναστολή της συμφωνίας σε περίπτωση που οι ΗΠΑ απειλήσουν την εδαφική ακεραιότητα της Ευρώπης.
Η Γαλλία υποστηρίζει ότι το τοπίο έχει αλλάξει μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να καταργήσει τους δασμούς της «Ημέρας Απελευθέρωσης» (Liberation Day) από τον Απρίλιο του 2025. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η ΕΕ χάνει το προνομιακό καθεστώς που της είχε υποσχεθεί αρχικά η Ουάσιγκτον, έχοντας πλέον τον ίδιο βασικό δασμό (10%) με τον υπόλοιπο κόσμο.
Παρά την επιχειρηματολογία του Παρισιού, χώρες όπως η Ισπανία εμφανίζονται πιο μετριοπαθείς, υποστηρίζοντας μόνο τη ρήτρα λήξης και αποφεύγοντας άλλες διασφαλίσεις που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως αμφισβήτηση της συμφωνίας.
Το στενό χρονικό πλαίσιο
Η νευρικότητα στις Βρυξέλλες εντείνεται καθώς το ισχύον δασμολογικό καθεστώς του Λευκού Οίκου λήγει τον Ιούλιο. Η κυβέρνηση Τραμπ αναμένεται να επιβάλει νέους δασμούς βάσει του «Άρθρου 301», γεγονός που καθιστά την ταχεία επικύρωση της συμφωνίας Turnberry επιτακτική για το Βερολίνο.
Παρά το γεγονός ότι η Γαλλία δεν διαθέτει προς το παρόν τους αριθμούς για να ασκήσει βέτο (μειοψηφία αρνησικυρίας), ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Κοινοβουλίου, Bernd Lange, εμφανίζεται ικανοποιημένος από τις εσωτερικές τριβές στο Συμβούλιο. «Δεν υπάρχει ενιαίο μέτωπο», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το Κοινοβούλιο θα αξιοποιήσει αυτούς τους διχασμούς για να κερδίσει παραχωρήσεις στις επερχόμενες συνομιλίες.
