Περισσότερα από 500 παιδιά από όλη την Ελλάδα έλαβαν μέρος στην 2η Πανελλήνια Μαθητική Ολυμπιάδα Γλωσσολογίας, έναν νέο θεσμό που φέρνει τους μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε μια πρώτη γνωριμία με το άγνωστο στη σχολική καθημερινότητας αντικείμενο της Γλωσσολογίας.
Ο διαγωνισμός πραγματοποιήθηκε στις 14/2 σε δύο κέντρα ταυτόχρονα, ένα στην Αθήνα και ένα στη Θεσσαλονίκη, και έχει χαρακτήρα προκριματικού για τη Διεθνή Μαθητική Ολυμπιάδα Γλωσσολογίας που θα λάβει χώρα τον Ιούλιο στη Ρουμανία.
Γλωσσολόγοι για μία μέρα
Τι σημαίνει όμως να γίνεται ένα παιδί γλωσσολόγος για μία μέρα; Οι μαθητές και οι μαθήτριες που έλαβαν μέρος στον διαγωνισμό επιδόθηκαν σε ένα παιχνίδι αποκωδικοποίησης, με αναζήτηση μοτίβων και κρυμμένων κανόνων, πάνω σε τέσσερις γλώσσες από τρεις εντελώς διαφορετικές μεριές του πλανήτη.
Τα θέματα του διαγωνισμού περιλάμβαναν ένα είδος λογικών προβλημάτων πολύ διαφορετικό από τα ζητούμενα στα διδασκόμενα σχολικά μαθήματα. Πιο συγκεκριμένα, οι μαθητές και οι μαθήτριες κλήθηκαν να λύσουν προβλήματα πάνω σε τρία βασικά υποσυστήματα της γλώσσας: σημασία, φωνητική/φωνολογική μορφή και συνδυασμός των μονάδων, δηλαδή σύνταξη.
Η γλωσσική ποικιλότητα στο προσκήνιο
Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον ότι τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή και να γνωρίσουν λιγότερο γνωστές γλώσσες, που δεν ομιλούνται στην Ευρώπη ούτε ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια και έτσι να υποψιαστούν όχι μόνο την πολύτιμη γλωσσική ποικιλότητα που απαντάται σε όλη την υφήλιο, αλλά και τον δυτικοκεντρισμό με τον οποίο πολλές φορές εσφαλμένα προσεγγίζουμε το γλωσσικό φαινόμενα.
Ο Τομέας Γλωσσολογίας του τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ και τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ανέλαβαν την προετοιμασία και διοργάνωση του διαγωνισμού στη βόρεια Ελλάδα.
Για τα δύο πρώτα πεδία, οι διαγωνιζόμενες και οι διαγωνιζόμενοι εκτέθηκαν σε πραγματικά δεδομένα από δύο γλώσσες οι οποίες απειλούνται πολύ σοβαρά με εξαφάνιση: τη νειλοσαχαρική γλώσσα Ταμπάκ, που μιλιέται από περίπου 800 ανθρώπους στο Σουδάν, και την ιθαγενή νοτιοαμερικανική γλώσσα Καπανάχουα, η οποία μιλιόταν – στην πιο πρόσφατη καταγραφή το 2007 – από μόλις 50 ομιλήτριες/ομιλητές στο Περού. Παράλληλα, φωνολογικοί κανόνες έπρεπε να ανιχνευθούν και στη Γουαράο, ιθαγενή γλώσσα 30 χιλιάδων ομιλητ(ρι)ών περίπου στη Βενεζουέλα. Η τέταρτη γλώσσα του διαγωνισμού, η οποία αποτέλεσε τη βάση για ένα πρόβλημα ανίχνευσης συντακτικών κανόνων και κατασκευής νέων προτάσεων, ήταν η γλώσσα Ταμίλ, μια γλώσσα της Ινδίας από τη δραβιδική οικογένεια, η οποία δεν συγγενεύει με τις επίσημες γλώσσες της Ινδίας (Χίντι και Αγγλική), μιλιέται ωστόσο από 86 εκατομμύρια ανθρώπους.
Ένας διαγωνισμός χωρίς προαπαιτούμενα
Η ιδιαιτερότητα του διαγωνισμού είναι ότι, σε αντίθεση με μαθητικούς διαγωνισμούς άλλων μαθημάτων, δεν απαιτεί καμία προηγούμενη γνώση ή συγκεκριμένη μελέτη. Οι μαθήτριες και οι μαθητές καλούνται μόνο να ενεργοποιήσουν κάποιες ιδιαίτερες νοητικές δεξιότητες, συνδυαστικές, κριτικές και αναλυτικές, αυτές οι οποίες αποτελούν και τα κυριότερα νοητικά εργαλεία του/της συγκριτικού/ής και θεωρητικού/ής γλωσσολόγου.
Περισσότεροι από 300 μαθητές από την κεντρική και νότια Ελλάδα βρέθηκαν στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ για να λάβουν μέρος στο διαγωνισμό.
Μετά την πετυχημένη περσινή διοργάνωση στην Αθήνα από τον Τομέα Γλωσσολογίας του ΕΚΠΑ, η 2η Πανελλήνια Μαθητική Ολυμπιάδα επεκτάθηκε στη βόρεια Ελλάδα -και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη- καθώς πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία των Τομέων Γλωσσολογίας των τμημάτων Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, καθώς και του τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας των ΑΠΘ. Ενδεικτικό της διέρευνησης, είναι η συμμετοχή 211 μαθητών/τριών από τη βόρεια Ελλάδα, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός για διαγνωνιζόμενους/μενες από την κεντρική και νότια Ελλάδα ανήλθε στα 300 άτομα.
Η επιστημονική επιτροπή που προετοίμασε τα θέματα και το υλικό του διαγωνισμού απαρτιζόταν από γλωσσολόγους προερχόμενους από τα πανεπιστήμια της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας και της Κρήτης.
Πανεπιστημιακή συνεργασία και εθελοντισμός
Μαζί με τους/τις διοργανωτές/τριες, ένας μεγάλος αριθμός από εθελοντές/εθελόντριες (45 στη Θεσσαλονίκη και 17 στην Αθήνα) δούλεψαν με ενθουσιασμό για να υποδεχτούν τα εκατοντάδες παιδιά που ήρθαν με κηδεμόνες και εκπαιδευτικούς από πολλές πόλεις της Ελλάδας (ενδεικτικά: Αλεξανδρούπολη, Γιαννιτσά, Κιλκίς, Δράμα, Κοζάνη, Πάτρα, Σέρρες, Σιδηρόκαστρο, Κατερίνη, Τρίκαλα, Κόρινθος, Καλαμάτα, Νίσυρος, Χίος, Τρίπολη).
Τη διοργάνωση και τις ανάγκες της υποστήριξαν οι Κοσμητείες των Φιλοσοφικών Σχολών ΕΚΠΑ και ΑΠΘ, οι Πρυτανείες των δύο ιδρυμάτων, καθώς επίσης και οι Εταιρείες Αξιοποίησης και Διαχείρισης Περιουσίας των δύο πανεπιστημίων.
