Να οικοδομήσει μια σταθερή στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας επιδιώκει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και προς αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται και η συνάντησή του με τον Ινδό ομόλογό του Ναρέντρα Μόντι. Ο Πρωθυπουργός στο περιθώριο του ΑΙ Impact Summit, όπου θα δώσουν το παρών περίπου 20 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, θα συναντηθεί με τον Μόντι για να συζητήσουν την περαιτέρω ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων των δυο χωρών, ως συνέχεια της συμφωνίας τους στην Αθήνα πριν από δυόμιση χρόνια.
Στρατηγική εταιρική σχέση και στόχος διπλασιασμού του εμπορίου έως το 2030
Τα δυο χρόνια που ακολούθησαν την επίσκεψη Μόντι στην Αθήνα αποτέλεσαν περίοδο ορόσημο καθώς η συνεργασία Ελλάδας και Ινδίας εξελίχθηκαν σε στρατηγική εταιρική σχέση. Εξάλλου, η ινδική οικονομία διατηρεί ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική (+6,5%), εδραιώνοντας τη θέση της ως παγκόσμιας υπερδύναμης, ωθούμενη από την εγχώρια κατανάλωση και τις επενδύσεις σε υποδομές.
Η διμερής σχέση Ελλάδας-Ινδίας έχει εισέλθει σε φάση πρωτοφανούς δυναμισμού, ειδικά μετά την ιστορική αναβάθμισή της σε «Στρατηγική Εταιρική Σχέση» τον Αύγουστο του 2023, κατά την επίσκεψη του Πρωθυπουργού της Ινδίας στην Αθήνα. Κεντρικός πολιτικός και οικονομικός στόχος, όπως τέθηκε από τους ηγέτες των δύο χωρών και επαναβεβαιώθηκε κατά την επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού στο Νέο Δελχί τον Φεβρουάριο του 2024, είναι ο διπλασιασμός του διμερούς εμπορίου έως το 2030, ενώ αναμένονται και δεκάδες χιλιάδες Ινδοί εργαζόμενοι σε διάφορους κλάδους της οικονομίας το επόμενο διάστημα στο πλαίσιο συγκεκριμένων συμφωνιών όπως ορίζει και ο νέος νόμος του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Στον τομέα των επενδύσεων, η Ινδία ενισχύει το αποτύπωμά της στην Ελλάδα με εμβληματικά έργα όπως το Αεροδρόμιο Καστελίου και αυξανόμενη δραστηριότητα στο real estate, ενώ κεντρικός άξονας της στρατηγικής παραμένει η ανάδειξη της Ελλάδας ως της «Πύλης της Ινδίας προς την Ευρώπη» μέσω του διαδρόμου IMEC, ενώ η ανακοίνωση απευθείας αεροπορικής σύνδεσης για το 2026 αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για τον τουρισμό και την επιχειρηματικότητα.
Η Ελλάδα ως Πύλη της Ινδίας προς την Ευρώπη
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η πρόσφατη έκθεση (Δεκέμβριος του 2025) του γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της Ελληνικής Πρεσβείας στο Νέο Δελχί που υπογράφουν οι Γεράσιμος Λαζαρής, Γεν. Συμβ. ΟΕΥ Α΄ και η Χρύσα Προκοπάκη, Γραμμ. ΟΕΥ Β, όπου επισημαίνεται ότι οι προοπτικές για την ινδική οικονομία παραμένουν ιδιαίτερα θετικές, με τους διεθνείς αναλυτές να προβλέπουν διατήρηση της ισχυρής αναπτυξιακής δυναμικής. Ουσιαστικά ανοίγεται μεγάλος δρόμος για την Ελλάδα καθώς η Ινδία είναι στις θέσεις 4-5 στην παγκόσμια κατάταξη των οικονομιών (βάσει ΑΕΠ), ενώ υπάρχει σημαντική προοπτική ανάπτυξης διμερούς εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών.
Με βάσει τα στοιχεία που υπάρχουν η ινδική οικονομία αναμένεται να διατηρήσει ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, της τάξης του 6,5% και για τα επόμενα έτη, προσφέροντας ένα σταθερό και δυναμικό πεδίο για την εμβάθυνση της εμπορικής συνεργασίας. Η δυναμική της ελληνο-ινδικής σχέσης είναι ισχυρότερη από ποτέ και για τη διατήρηση αυτής της τροχιάς, καθώς και για την επίτευξη του φιλόδοξου στόχου των 5 δισ. δολαρίων εμπορίου έως το 2030, απαιτείται στρατηγική στόχευση σε προϊόντα υψηλής ποιότητας.
Προοπτική υπάρχει και για τον πρωτογενή τομέα. Και αυτό διότι η επιτυχία της κορινθιακής σταφίδας καταδεικνύει ότι υπάρχει σαφής ζήτηση για ποιοτικά αγροδιατροφικά προϊόντα, ωστόσο απαιτείται αυστηρότερος έλεγχος για την προστασία των ελληνικών σημάτων, όπως τα ακτινίδια, από αθέμιτο ανταγωνισμό τρίτων χωρών.
Κατά το οικονομικό έτος 2022-23, ο όγκος εμπορίου κατέγραψε ιστορικό υψηλό φτάνοντας τα 1,94 δισ. δολάρια, παρουσιάζοντας αύξηση κατά μέσο όρο (CAGR) 31% την τελευταία τετραετία. Μάλιστα, το ίδιο έτος το εμπορικό ισοζύγιο κατέστη για πρώτη φορά πλεονασματικό υπέρ της Ελλάδας (+372 εκ. δολ.), γεγονός που οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στην εκρηκτική αύξηση των ελληνικών εξαγωγών πετρελαιοειδών, οι οποίες ανήλθαν στα 946 εκ. δολάρια. Ωστόσο, το δημοσιονομικό έτος 2024-25 παρατηρήθηκε μια αναμενόμενη στατιστική διόρθωση, κυρίως λόγω ανάσχεσης των εξαγωγών πετρελαιοειδών που είχαν διογκώσει τα στατιστικά μεγέθη των προηγούμενων ετών.
Η αξία των ελληνικών εξαγωγών μειώθηκε κατά 59,6% στα 382,06 εκατ. δολάρια, λόγω της πτώσης στα πετρελαιοειδή (-68%). Ωστόσο, εξαιρουμένου του ευμετάβλητου κλάδου των καυσίμων, οι ελληνικές εξαγωγές όχι μόνο επέδειξαν ανθεκτικότητα, αλλά κατέγραψαν μια σαφή δομική βελτίωση. Τα προϊόντα κυκλικής οικονομίας (scrap αλουμινίου, χαρτιού) και τα αγροδιατροφικά προϊόντα υψηλής ποιότητας (όπως η κορινθιακή σταφίδα που διπλασίασε τις πωλήσεις της) αποτελούν πλέον μια υγιή και σταθερά αναπτυσσόμενη βάση συνεργασίας. Ειδικότερα, εξαιρουμένου του κλάδου των πετρελαιοειδών (χ.π.), οι ελληνικές εξαγωγές επέδειξαν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, διατηρώντας τη δυναμική τους.
Με δεδομένο ότι η Ινδία μετατρέπεται σε παγκόσμια υπερδύναμη στις εξαγωγές υπηρεσιών, οι ελληνικές εταιρείες τεχνολογίας και ναυτιλίας καλούνται να αναζητήσουν συνέργειες.
Στις εισαγωγές, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, η Κίνα διατηρεί τα πρωτεία ως προμηθευτής, κυρίως σε ηλεκτρονικά και πρώτες ύλες φαρμάκων, ενώ αξιοσημείωτη είναι η σταθερή παρουσία της Ρωσίας στη δεύτερη θέση, ως αποτέλεσμα των μαζικών εισαγωγών ενεργειακών προϊόντων. Η θέση της Ελλάδας παραμένει χαμηλή (70η στις εξαγωγές), καταδεικνύοντας τα περιθώρια βελτίωσης.
Οι ΗΠΑ παραμένουν ο κυρίαρχος αγοραστής, απορροφώντας πάνω από το μισό των ινδικών υπηρεσιών. Η θέση της Ελλάδας (0,04%) είναι οριακή, ωστόσο η ετήσια αύξηση (+7,7%) δείχνει δυναμική, κυρίως λόγω της χρήσης ινδικών IT υπηρεσιών από ελληνικές εταιρείες.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC – India-Middle East-Europe Economic Corridor), που ανακοινώθηκε στη Σύνοδο των G20 στο Νέο Δελχί το 2023, αποτελεί τη φιλόδοξη γεωοικονομική απάντηση της Ινδίας και της Δύσης στην κινεζική Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (BRI – Belt and Road Initiative). Ο IMEC σχεδιάστηκε ως ένα πολυτροπικό δίκτυο πλοίων και σιδηροδρόμων (ship-to-rail) που θα συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας, της Ιορδανίας και του Ισραήλ. Στόχος είναι η μείωση του χρόνου μεταφοράς εμπορευμάτων κατά 40% και του κόστους logistics κατά 30% σε σύγκριση με τη συμβατική διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η Ελλάδα αναγνωρίζεται ρητά στον σχεδιασμό του IMEC ως η στρατηγική «Πύλη της Ινδίας προς την Ευρώπη».
Σχετικά με το Λιμάνι του Πειραιά: Αποτελεί το φυσικό σημείο εισόδου του διαδρόμου στην ευρωπαϊκή ήπειρο, όντας το μεγαλύτερο λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου με άμεση σιδηροδρομική σύνδεση με την Κεντρική Ευρώπη. Παρ ότι τα ελληνικά λιμάνια βρίσκονται σε στρατηγική πλεονεκτική θέση, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, ικανά να λειτουργήσουν ως κόμβοι μεταφορών μεταξύ Ευρώπης, Αφρικής και Ασίας, το Ελληνικό Λιμενικό Σύστημα βρίσκεται σε μεταβατική φάση, μετά τη μεταρρύθμιση του εθνικού συστήματος μεταφορών, με συνέπεια να προκύπτουν
Επενδύσεις, τουρισμός και νέοι τομείς συνεργασίας
Η σχέση Ινδίας-ΕΕ έχει μετεξελιχθεί από μια καθαρά εμπορική συνεργασία σε μια βαθιά στρατηγική εταιρική σχέση, καθοδηγούμενη από κοινά γεωπολιτικά συμφέροντα και την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης από τρίτες χώρες. Η ΕΕ αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ινδίας (μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα) και τον δεύτερο μεγαλύτερο προορισμό των ινδικών εξαγωγών, με το διμερές εμπόριο αγαθών να ανέρχεται περίπου στα 113 δισ. ευρώ το 2023.
Όσον αφορά την Ελλάδα, η παρουσία της στον πίνακα των προμηθευτών (~0,45%) είναι στρατηγικής σημασίας καθώς αφορά σχεδόν αποκλειστικά τον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών.
Ακόμη ανοίγεται ο δρόμος για ινδικές επενδύσεις σε ελληνικές υποδομές logistics και ενέργειας (π.χ. αγωγοί καθαρού υδρογόνου). Η Ινδία και η ΕΕ εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές ή την «αρθρωτή» υλοποίηση του έργου, διατηρώντας την Ελλάδα στο επίκεντρο του σχεδιασμού ως τον απαραίτητο ευρωπαϊκό εταίρο στη Μεσόγειο.
Επίσης, η Ελλάδα συμμετέχει στο τετραμερές σχήμα (με ΗΠΑ, Ιαπωνία, Αυστραλία) εστιάζοντας σε μη στρατιωτικούς τομείς, όπως η τεχνολογία και η υγεία στον Ινδο-Ειρηνικό, ενισχύοντας το προφίλ της ως παρόχου ασφάλειας στην περιοχή.
Σύμφωνα με την έκθεση υπάρχει προοπτική ανάπτυξης διμερούς εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών:
- Αγροδιατροφικά Προϊόντα. Η ινδική μεσαία τάξη αναζητά ποιοτικά τρόφιμα (ελαιόλαδο, φέτα, κρασί, φρούτα). Απαιτείται άρση φυτοϋγειονομικών εμποδίων για ακτινίδια/μήλα.
- Δομικά Υλικά & Αλουμίνιο Η κατασκευαστική έκρηξη στην Ινδία (έργα υποδομής, κατοικίες) δημιουργεί ευκαιρίες για ελληνικές εταιρείες αλουμινίου και μαρμάρου.
- Ναυτιλία & Logistics Η θέση της Ελλάδας ως κόμβου του IMEC και η κυριαρχία του ελληνικού στόλου προσφέρουν τεράστιες συνέργειες με τις ινδικές εξαγωγικές φιλοδοξίες.
- Τουρισμός Η Ινδία αναμένεται να έχει 100 εκατ. εξερχόμενους τουρίστες έως το 2030. Η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο προορισμό, υπό την προϋπόθεση απευθείας πτήσεων.
- Φάρμακα Συνεργασία στην έρευνα και παραγωγή, αξιοποιώντας την Ινδία ως “φαρμακείο του κόσμου” και την Ελλάδα ως πύλη παραγωγής και διανομής στην ΕΕ.
Σχετικά με την προοπτική προσέλκυσης επενδύσεων από τη Ινδία υπάρχει η εξής ανάλυση της έκθεσης.
- Υποδομές & Μεταφορές Επενδύσεις σε λιμάνια και κέντρα logistics για την υποστήριξη του διαδρόμου IMEC και τη διασύνδεση με την Κεντρική Ευρώπη.
- Ακίνητα (Real Estate) Αυξανόμενο ενδιαφέρον για οικιστικά ακίνητα μέσω Golden Visa και τουριστικές υποδομές, λόγω των υψηλών αποδόσεων.
- Τεχνολογία & Καινοτομία Συνεργασία σε ψηφιακές πληρωμές (μετά το UPI) και πιθανή εγκατάσταση κέντρων δεδομένων ή κόμβων από ινδικές εταιρείες IT.
- Αγροδιατροφή Επενδύσεις σε μονάδες μεταποίησης τροφίμων για εξαγωγή στην ευρωπαϊκή αγορά, ακολουθώντας το παράδειγμα του Switz Group.
- Ενέργεια Συμπράξεις σε έργα ΑΠΕ και υποδομές πράσινου υδρογόνου, το οποίο αποτελεί κεντρικό πυλώνα του ενεργειακού σχεδιασμού του IMEC.
