Τραμπ σε Ιράν: Συνέπειες αν δεν υπάρξει συμφωνία – Κρίσιμες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα 16/2 ότι θα συμμετάσχει «έμμεσα» σε κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί για σήμερα στη Γενεύη, προσθέτοντας ότι πιστεύει πως η Τεχεράνη θέλει να καταλήξει σε συμφωνία.

«Θα συμμετέχω σε αυτές τις συνομιλίες, έμμεσα. Και θα είναι πολύ σημαντικές», είπε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One. Οι εντάσεις κλιμακώνονται ενόψει των συνομιλιών, με τις ΗΠΑ να αναπτύσσουν δεύτερο αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή. Ο αμερικανικός στρατός προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης στρατιωτικής εκστρατείας, εάν οι συνομιλίες δεν αποδώσουν, ανέφεραν Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Reuters.

«Θέλουν να κλείσουν συμφωνία (…) Δεν νομίζω ότι θέλουν να υποστούν τις συνέπειες που θα είχε το να μην κλείσουν συμφωνία», ανέφερε χαρακτηριστικά, απευθυνόμενος στις ιρανικές αρχές.

Ερωτηθείς για τις προοπτικές μιας συμφωνίας, ο Τραμπ είπε ότι το Ιράν εδώ και καιρό υιοθετεί σκληρή στάση στις διαπραγματεύσεις, αλλά έμαθε τις συνέπειες αυτής της προσέγγισης το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι αυτή τη φορά η Τεχεράνη έχει κίνητρο να διαπραγματευτεί. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε αντίθεση με εκείνες του Αμερικανού προέδρου την Παρασκευή, όταν αγκάλιασε το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν και εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για δεκαετίες αποτυχημένων συνομιλιών.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε τη Δευτέρα με τον επικεφαλής του πυρηνικού εποπτικού οργάνου του ΟΗΕ, λέγοντας σε ανάρτησή του στο X ότι βρίσκεται στη Γενεύη για να «επιτύχει μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία». «Αυτό που δεν είναι στο τραπέζι: η υποταγή στις απειλές», δήλωσε ο Αραγτσί.

Τα εμπόδια

Παρά τα σχόλια του Τραμπ ότι το Ιράν επιδιώκει συμφωνία, οι συνομιλίες αντιμετωπίζουν σημαντικά πιθανά εμπόδια.

Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να διευρύνει το πεδίο των συνομιλιών και σε μη πυρηνικά ζητήματα, όπως το ιρανικό απόθεμα πυραύλων. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι είναι διατεθειμένη να συζητήσει μόνο περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα σε αντάλλαγμα για άρση των κυρώσεων και ότι δεν θα αποδεχθεί μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου. Υποστηρίζει επίσης ότι οι πυραυλικές της δυνατότητες δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Μιλώντας κατά τη διάρκεια επίσκεψης στην Ουγγαρία τη Δευτέρα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο είπε ότι η επίτευξη συμφωνίας με την Τεχεράνη θα είναι δύσκολη.

«Νομίζω ότι υπάρχει μια ευκαιρία να επιτευχθεί διπλωματικά μια συμφωνία… αλλά δεν θέλω να το υπερτονίσω», είπε ο Ρούμπιο. «Θα είναι δύσκολο. Ήταν πολύ δύσκολο για οποιονδήποτε να κάνει ουσιαστικές συμφωνίες με το Ιράν, επειδή έχουμε να κάνουμε με ριζοσπάστες σιίτες κληρικούς που λαμβάνουν θεολογικές αποφάσεις, όχι γεωπολιτικές».

Ερωτήματα για τα αποθέματα ουρανίου

Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας καλεί εδώ και μήνες το Ιράν να εξηγήσει τι απέγινε το απόθεμα των 440 κιλών (970 λιβρών) υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου μετά τα ισραηλινο-αμερικανικά πλήγματα. Το καλεί επίσης και να επιτρέψει την πλήρη επανέναρξη των επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων τριών βασικών εγκαταστάσεων που βομβαρδίστηκαν τον Ιούνιο του περασμένου έτους: Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν.

Το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ σε αντίποινα για οποιαδήποτε επίθεση, κάτι που θα έπνιγε το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και θα εκτόξευε απότομα τις τιμές του αργού. «Δεν νομίζω ότι θέλουν τις συνέπειες του να μη γίνει συμφωνία», είπε ο Τραμπ.

Πιέσεις ΗΠΑ σε Τεχεράνη να αποποιηθεί τον εμπλουτισμό

Πριν από τα αμερικανικά πλήγματα τον Ιούνιο, οι πυρηνικές συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν είχαν βαλτώσει λόγω της απαίτησης της Ουάσινγκτον η Τεχεράνη να παραιτηθεί από τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός της, κάτι που οι ΗΠΑ θεωρούν ως οδό προς την απόκτηση ιρανικού πυρηνικού όπλου.

«Θα μπορούσαμε να είχαμε μια συμφωνία αντί να στείλουμε τα B-2 για να εξουδετερώσουν το πυρηνικό τους δυναμικό. Και έπρεπε να στείλουμε τα B-2», είπε ο Τραμπ, αναφερόμενος στα αμερικανικά βομβαρδιστικά stealth με χαρακτηριστικά «φτερά νυχτερίδας» που πραγματοποίησαν τους βομβαρδισμούς.

Το Ιράν πραγματοποίησε στρατιωτική άσκηση τη Δευτέρα στα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας διεθνή θαλάσσια οδό και διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου από τα αραβικά κράτη του Κόλπου, τα οποία απευθύνουν εκκλήσεις για διπλωματία ώστε να τερματιστεί η διαμάχη.