Μεταξύ μας: ένα στεγαστικό πάει να πάρει ο μέσος Ελληνας, μια πιστωτική φορτώνεται και όταν διαβάζει τη σύμβαση των τριών ή των πέντε σελίδων, δεν καταλαβαίνει τους όρους. Τόσες και τόσες παρεξηγήσεις έχουν γίνει με πελάτες τραπεζών που εκ των υστέρων καταλαβαίνουν την γκάφα τους. Για να είμαστε πιο σαφείς ούτε το περιεχόμενο της γκάφας καταλαβαίνουν, απλώς ότι έβαλαν την τζίφρα εκεί που δεν έπρεπε. Δεν θέλουμε να υποτιμήσουμε τον λαό, που έχει δικαίωμα γνώμης, αλλά θα πρέπει να είμαστε ρεαλιστές όταν ζητούμε την γνώμη του για τεχνικά θέματα.
Δεν μιλάμε για τη διαχείριση και το μέλλον ενός μπακάλικου (αν και το μπακάλικο έχει κι αυτό τη μανούρα του με τα τιμολόγια και τα φιπιάλφα του). Αραγε με ποια επιστημονική σκευή θα απαντήσει ο μέσος πολίτης για τη νέα δανειακή σύμβαση που εκτείνεται σε εκατοντάδες σελίδες, με αδιανόητους τεχνικούς όρους, με γράμματα τόσο ψιλά που ακόμη και οι ειδικοί κοπιάζουν για να κατανοήσουν; Τα πράγματα δυσκολεύουν από το γεγονός ότι υπάρχουν πολλές αναγνώσεις των εξελίξεων. Θα αναφέρουμε ερανιστικά επίθετα που χρησιμοποίησε ο ξένος Τύπος την περασμένη εβδομάδα για το σχέδιο διάσωσης: «ασαφές», «συγκεχυμένο», «διάτρητο», «μη πειστικό».
Ο πρωθυπουργός κ. Γ. Παπανδρέου θα μπορούσε να κάνει μια απλή κίνηση για να καταλάβει το μέγεθος της γενικευμένης άγνοιας περί των οικονομικών. Θα μπορούσε να μπει στην κοινοβουλευτική ομάδα και να κάνει αυτό που συνηθίζουν οι καθηγητές. Να πει «βγάλτε μια κόλλα χαρτί» και να υπαγορεύσει μερικές ερωτήσεις για να δει αν οι βουλευτές του καταλαβαίνουν σε βάθος το διακύβευμα. Θα μπορούσε να τους ζητήσει μια έκθεση τύπου «Πώς πέρασα την Κυριακή» όπου με μεγάλη απλότητα θα έγραφαν τις εντυπώσεις τους από τις εξελίξεις. Σε μια τέτοια εξέταση τουλάχιστον οι μισοί θα βαθμολογούνταν κάτω από τη βάση.
Το αυτό ισχύει για δημοσιογράφους άνευ ειδικής γνώσης, οι οποίοι έχουν αναλάβει να διαφωτίσουν τους Ελληνες. Το γεγονός ότι επί μία διετία όλοι πιπιλίζουν λέξεις όπως «σουάπς» και «σπρεντς» δεν σημαίνει ότι τις κατανοούν κιόλας. Αν από κάποιο μεταφραστικό ατόπημα δημοσιευόταν αντί του «κουρέματος» ότι στο χρέος θα γίνουν «ανταύγειες», ελάχιστοι θα προβληματίζονταν. Θα το ακούγαμε παντού.
Δεν θα αναφερθούμε στα υπόλοιπα προβλήματα που προκύπτουν από πιθανό δημοψήφισμα (ότι θα χαθεί κι άλλος χρόνος, ότι στο μεσοδιάστημα η κυβέρνηση θα είναι αναξιόπιστη, ότι τα αποτελέσματα μπορεί να οδηγήσουν σε απρόσμενες εξελίξεις). Δεν θα αναφερθούμε στην απουσία ενός διευρυμένου οικονομικού διευθυντηρίου από την αρχή της κρίσης. Θα πούμε μόνο ότι αν ο κ. Παπανδρέου κάνει δημοψήφισμα για να αποφύγει τις εκλογές, αν ήθελε ένα επικοινωνιακό τρικ για να ανεβάσει τις μετοχές του, υπήρχε άλλη, πιο εντυπωσιακή ιδέα. Να κάνει κλήρωση για να διορίσει νέα κυβέρνηση απευθείας από τον λαό. Να επιλεγούν στην τύχη οι υπουργοί και οι διαπραγματεύσεις να γίνονται σε μπακαλίστικο επίπεδο. Η άγνοια των κινδύνων θα μπορούσε να οδηγήσει τους τυχαία επιλεγμένους σε πολύ γενναίες αποφάσεις. Σε τέτοιες ιδέες καταφεύγουμε λόγω της ποιότητας της σημερινής διακυβέρνησης.
