ΕΙΝΑΙ επίσης γνωστό ότι η εκδήλωση της λαϊκής θέλησης προϋποθέτει, πέραν των βασικών αρχών της αμεσότητας, της καθολικότητας και της ισοδυναμίας της ψήφου, την ελεύθερη και ανόθευτη πληροφόρηση που βασίζεται στη γνώση της πολιτικής πραγματικότητας.
Κύρια έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας αποτελεί η εκλογή της Βουλής, της οποίας η σύνθεση εξαρτάται για μεν τη δύναμη των κομμάτων από το εκλογικό σύστημα, για δε την επιλογή των βουλευτών από τον αριθμό των σταυρών προτίμησης που λαμβάνουν, όταν ισχύει το σύστημα σταυροδοσίας. Σε ποιον όμως βαθμό μπορεί να επηρεάζεται η συνειδητή και ελεύθερη επιλογή του πολίτη στην άσκηση του ουσιώδους δικαιώματός του από το μέγεθος της εκλογικής περιφέρειας στην οποία ψηφίζει, όταν αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά στην άμεση επαφή, πληροφόρηση και γνώση που οφείλουν να έχουν ο πολιτικός και ο πολίτης;
Το ερώτημα τέθηκε με ιδιαίτερη έμφαση στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές, αφού λόγω της απογραφής του 1991 μια εκλογική περιφέρεια της χώρας, η Β’ περιφέρεια της Αθήνας, απέκτησε ένα υπερβολικά μεγάλο εκλογικό μέγεθος που της δίνει τη δυνατότητα να εκλέγει 38 βουλευτές.
Το άριστο μέγεθος μιας εκλογικής περιφέρειας, ακόμα κι αν τηρούνται οι βασικές διατάξεις του Συντάγματος, τίθεται και για έναν ακόμα σημαντικό λόγο, που τον τελευταίο καιρό έχει αποτελέσει κυρίαρχο θέμα στην πολιτική επικαιρότητα, την πολιτική αξιοπιστία του πολιτικού και του πολιτικού λόγου, που φυσικά έχει άμεση σχέση με το επίπεδο και την ποιότητα επαφής του πολιτικού και του πολίτη.
Η Β’ εκλογική περιφέρεια της Αθήνας είναι γνωστό ότι αποτελείται από 47 δήμους και κοινότητες, με νόμιμο πληθυσμό 980.536 πολιτών, εκλογικό πληθυσμό στις πρόσφατες εκλογές 744.349 πολιτών και πραγματικό πληθυσμό περίπου 2.700.000 κατοίκων. Στην περιφέρεια αυτή υπάρχουν προάστια, όπως το Περιστέρι, που είναι μεγαλύτερο από την Πάτρα, με έντονη κοινωνική ανομοιογένεια, υποτυπώδη οικονομική επικοινωνία και διοικητική δυσλειτουργία.
Από τα πράγματα, ο πολιτικός μιας μονοεδρικής ή ολιγοεδρικής περιφέρειας έχει πολύ περισσότερες δυνατότητες να επικοινωνήσει με τους πολίτες από τους οποίους ζητάει τον σταυρό προτίμησής τους απ’ ό,τι ο βουλευτής μιας περιφέρειας όπως η Β’ Αθήνας, όπου αυτό καθίσταται πολύ δύσκολο, αν όχι, όπως προεκλογικά, αδύνατο. Ακόμα λοιπόν κι αν τηρούνται οι βασικές αρχές του Συντάγματος, σίγουρα το μεγάλο μέγεθος εμποδίζει την πληροφόρηση, τη γνώση, τον άμεσο πολιτικό λόγο, που μπορεί να υπάρχει μόνο αν υπάρχουν δυνατότητες επικοινωνίας, χωρίς ενδιάμεσους φορείς και κατασκευασμένες εικόνες από τρίτους πολιτικούς διαμεσολαβητές.
Στην πρόσφατη ομιλία του στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠαΣοΚ ο πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης, αναφερόμενος στο θέμα της αξιοπιστίας της πολιτικής και ενός νέου πολιτικού λόγου, τόνισε ότι «ο βουλευτής οφείλει να θεωρήσει ως πρώτιστη προτεραιότητα τη διαρκή, μεθοδική και οργανωμένη επαφή με τις ζωντανές δυνάμεις της περιοχής του, τα επαγγελματικά σωματεία, τις ενώσεις, τα κοινωνικά κινήματα και τους απλούς πολίτες, στην κατεύθυνση της ενεργοποίησής τους». Αυτές οι ορθές απόψεις και κατευθύνσεις είναι δυνατόν να εφαρμοσθούν σε μια τόσο μεγάλη, χαώδη εκλογική περιφέρεια;
Στις πρόσφατες εκλογές, κομματικά μέλη και πολίτες της Β’ Αθήνας, απευθυνόμενοι σε όλους τους βουλευτές, διατύπωναν πλην άλλων ένα και μόνο αίτημα: «Δεν σας βλέπουμε, δεν επικοινωνούμε, σας βλέπουμε μόνο προεκλογικά ή έστω σε κάποιες μεγάλες εκδηλώσεις. Δεν έχουμε επαφή μαζί σας, δεν μπορούμε να σας δούμε από κοντά, σας γνωρίζουμε μόνο από τις τηλεοράσεις».
Η πολιτική επαφή, η πολιτική επικοινωνία αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο της πολιτικής δραστηριότητας του βουλευτή, της αξιοπιστίας της ίδιας της πολιτικής. Που στη συγκεκριμένη περίπτωση τραυματίζεται και αναπαράγεται από αυτό τούτο το μέγεθος της εκλογικής περιφέρειας. Είναι βέβαιο ότι, όσο και να θέλει, ο βουλευτής που είναι υποχρεωμένος κοντά στην προσωπική, κοινωνική και πολιτική του ζωή να υπηρετεί τις κοινοβουλευτικές ή κομματικές του υποχρεώσεις δεν θα βρεθεί καθόλου ή έστω ελάχιστες φορές κοντά στον πολίτη και τους φορείς του σε μια τέτοιου μεγέθους εκλογική περιοχή στην οποία, ακόμα κι αν επισκέπεται έναν δήμο κάθε εβδομάδα, θα χρειασθεί έναν ολόκληρο χρόνο για να τους επισκεφθεί όλους! Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι η απουσία, οι ενδιάμεσοι, ο φαύλος κύκλος της αναξιοπιστίας.
Αν το άριστο μέγεθος μιας εκλογικής περιφέρειας μπορεί να αποτελέσει ως ζητούμενο ένα ακόμα στοιχείο έρευνας για την ορθότερη λειτουργία του εκλογικού μας συστήματος, το μέγεθος της Β’ Αθήνας, από όσα εκτέθηκαν, είναι πλέον βέβαιο ότι ξεπερνάει, σε σχέση και με τις άλλες εκλογικές περιφέρειες της χώρας, κάθε συνταγματική και πολιτική πρόθεση δημοκρατικής λειτουργίας. Γι’ αυτό θα πρέπει να υποδιαιρεθεί σε τέσσερις τουλάχιστον εκλογικές περιοχές. Οι περιοχές αυτές μπορούν πολύ εύκολα να προσδιορισθούν πληθυσμιακά και γεωγραφικά, αρκεί ο προσδιορισμός και η σχετική διάταξη νόμου να ψηφισθούν τώρα στην αρχή της νέας τετραετίας ώστε να μπορέσουν και οι σημερινοί βουλευτές να λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα, με πολιτική αξιοπιστία, σε κλίμα κοινωνικής συνοχής, αλλά και οι υποψήφιοι των επόμενων εκλογών να γνωρίζουν από τώρα τα όρια των νέων εκλογικών περιφερειών τους.
Η πολιτική λειτουργία απέναντι σε τέτοια μεγέθη μπορεί να αποκατασταθεί με μια απλή πολιτική απόφαση. Είναι χρέος των πολιτικών απέναντι στους πολίτες που τους ψηφίζουν, είναι απαίτηση των πολιτών να γνωρίζουν και να επικοινωνούν με αυτούς που εκλέγουν. Είναι θέμα αξιοπιστίας της ίδιας της δημοκρατικής πολιτείας.
Ο κ. Γιώργος Ανωμερίτης είναι βουλευτής Β’ Αθηνών και μέλος της ΚΕ του ΠαΣοΚ.
