«Είναι το πιο προσωπικό και προφητικό έργο του», έγραψε η Αλμα Μάλερ για την Εκτη Συμφωνία του συζύγου της, Γκούσταφ. Ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους η Εκτη είναι και η «Τραγική» συμφωνία του συνθέτη. Ο τίτλος «Τραγική» δεν αναφέρεται στην παρτιτούρα, υπάρχει όμως στο πρόγραμμα της πρώτης εκτέλεσης του έργου στη Βιέννη το 1907, ενώ ο μαθητής και φίλος του Μάλερ, ο Μπρούνο Βάλτερ, μαρτυρεί ότι εξέφραζε πλήρως τον συνθέτη. Το γεγονός ότι η «Τραγική» συμφωνία γράφτηκε σε μια από τις πιο ευτυχείς περιόδους της ζωής του Μάλερ δείχνει πόσο λάθος, ανάξιο της μουσικής του Μάλερ, είναι να εκλαμβάνεται ως αυτοβιογραφικός ο προσωπικός χαρακτήρας της Εκτης ή του υπόλοιπου έργου του.
Η Εκτη είναι πράγματι η πιο προσωπική συμφωνία του Μάλερ, όχι φυσικά γιατί περιγράφει κάτι από τη ζωή του αλλά γιατί εκφράζει με τον πληρέστερο τρόπο το πολυσύνθετο μαλερικό μουσικό ιδίωμα. Πολλές φορές αυτό το ιδίωμα βρήκε έμπνευση στις παραστάσεις της καθημερινής ζωής του συνθέτη. Οι εικόνες όμως αυτές και τα συναισθήματα που γεννούσαν ήταν μόνο η αφορμή για τη διερεύνηση και την οργάνωση των ήχων και όχι κάτι που ο συνθέτης προσπάθησε να περιγράψει με νότες. Η Εκτη είναι ταυτόχρονα και η πιο προφητική, γιατί αποτελεί και το πρώτο έργο του Μάλερ που ακριβώς μέσα από αυτή την πληρότητα της έκφρασης μπορεί και υπερβαίνει το πλούσιο μαλερικό ιδίωμα, εκφράζοντας πλέον κάτι ευρύτερο και έχοντας με πλήρη συνείδηση και καθαρότητα στραμμένες τις κεραίες του προς το μέλλον. Το ταξίδι του Μάλερ όμως προς το μέλλον γίνεται περιπέτεια, αφού ο συνθέτης γνωρίζει πια καλά ότι το μέλλον της μουσικής βρίσκεται αλλού, πως ό,τι γινόταν ως τότε είχε φθάσει πια στα όριά του. Ενα από αυτά τα όρια, το πιο ευκρινές στη συμφωνική μουσική, είναι και η Εκτη συμφωνία του.
Ετσι δεν είναι τυχαίο ότι η Εκτη απασχόλησε, ίσως όσο καμία άλλη συμφωνία, τους συνθέτες της «δεύτερης σχολής της Βιέννης». Μάλιστα ο Αλμπαν Μπεργκ είπε ότι πρόκειται για τη σημαντικότερη Εκτη μετά την «Ποιμενική» του Μπετόβεν. Πράγματι ο εικοστός αιώνας βρήκε σε αυτήν το αρχέτυπο της μουσικής μήτρας του. Και εδώ ακριβώς έγκειται η ουσιαστική τραγικότητα του έργου: στο γεγονός ότι, ενώ προφήτευσε το τέλος της μουσικής, όπως αυτή γινόταν αδιάλειπτα για περισσότερα από τετρακόσια χρόνια στην Ευρώπη, προφήτευσε ταυτόχρονα και την αδυναμία του να αντικατασταθεί ο τρόπος αυτός από έναν άλλο, εξίσου σημαντικό. Υπό αυτή την έννοια, η Εκτη Συμφωνία είναι ένας «ύμνος στην ολοκλήρωση», μα όχι πια ως κορύφωση αλλά ως παγίδα θανάτου της μουσικής.
Είναι προφανές ότι οι ερμηνευτικές απαιτήσεις του έργου είναι οι ακραίες δυνατές για τη συμφωνική ορχήστρα. Τα σολιστικά μέρη είναι πολλά και δύσκολα, οι ισορροπίες ανάμεσα στις ομάδες των οργάνων είναι πολυσήμαντες, το γενικό πνεύμα που διέπει το σύνολο μα και επιμέρους τμήματα του έργου είναι καλά κρυμμένο πίσω από τον «εύκολο» χαρακτήρα του τραγικού μιας πρώτης ανάγνωσης. Είναι συνεπώς ευτύχημα ότι ένα από τα πιο αξιόπιστα μουσικά σχήματα του κόσμου, η Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστώνης, με διευθυντή τον Seiji Ozawa, θα ερμηνεύσει την «εξοντωτική», για μουσικούς και ακροατές, Εκτη Συμφωνία του Μάλερ στις δύο συναυλίες της στην Αθήνα.
Η Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστώνης, με διευθυντή τον Seiji Ozawa, παρουσιάζει την Εκτη Συμφωνία του Μάλερ την Παρασκευή και το Σάββατο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στις 8.30 μ.μ.
