Μάλλον «μουδιασμένη» παρακολουθεί η ελληνική επιχειρηματική κοινότητα τις εξελίξεις στα Βαλκάνια μετά τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία. Βεβαίως και το πολυσυζητημένο σχέδιο ανασυγκρότησης της περιοχής παραμένει εν πολλοίς ακόμη στα χαρτιά, στερούμενο χρηματοδότησης. Ως το διεθνές συνέδριο των δωρητριών χωρών που τοποθετείται εντός των πρώτων μηνών του 2000 κονδύλια θα εισρέουν μόνο στο Κοσσυφοπέδιο. Περιοχή όπου διαμορφώνεται ένα σαφώς εχθρικό για τις επιχειρήσεις της χώρας μας κλίμα από τους αλβανόφωνους, με συνέπεια η επί τόπου ελληνική δραστηριότητα να είναι ανύπαρκτη.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η ομάδα δράσης που έχει εγκαταστήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Πρίστινα γίνεται διαρκώς αποδέκτης εντονότατου επιχειρηματικού ενδιαφέροντος από όλο τον κόσμο, όχι όμως και από την Ελλάδα. Περίπου 1.000 επιχειρήσεις ήρθαν σε επαφή με τα στελέχη της ομάδας από τον Ιούλιο οπότε και εγκαταστάθηκε εκεί , ενώ 200 εταιρείες την επισκέφθηκαν προκειμένου να εκτιμήσουν την κατάσταση εκ του σύνεγγυς. Καμία εκ των τελευταίων δεν είχε προέλευση τη χώρα μας, ενώ μόλις το 2% του εκδηλωθέντος ενδιαφέροντος ήταν ελληνικό.
Αμεση προοπτική για τις ελληνικές επιχειρήσεις συνιστά ενδεχομένως μόνο το ύψους 180 δισ. δρχ. πενταετές ελληνικό σχέδιο για την οικονομική ανόρθωση της περιοχής, το οποίο έγινε και επισήμως αποδεκτό στο περιθώριο του διεθνούς συνεδρίου για την ανασυγκρότηση, που πραγματοποιήθηκε τις προηγούμενες ημέρες στη Θεσσαλονίκη. Ιδιαίτερα μάλιστα καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας (ΥΠΕΘΟ) θέτει ως προϋπόθεση χρηματοδότησης την ελληνική συμμετοχή στα προτεινόμενα projects. Ωστόσο, και παρ’ ότι ο σχεδιασμός της ελληνικής πλευράς προβλέπει την εκκίνηση υλοποίησης του σχεδίου από τις αρχές του 2000, κανένα συγκεκριμένο project δεν έχει ακόμη κατατεθεί στο ΥΠΕΘΟ προς χρηματοδότηση.
Το περιγραφέν σκηνικό έχει συνέπεια την αποθάρρυνση των ελληνικών επιχειρήσεων. Ιδιαίτερα μάλιστα αυτών που δεν ξεπερνούν το μεσαίο μέγεθος και συνειδητοποιούν ότι πλέον η περιοχή συγκεντρώνει το ενδιαφέρον πολύ μεγαλύτερων ξένων ανταγωνιστών τους. Ως εκ τούτου οι νέες πρωτοβουλίες πηγάζουν από μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις και κατά κύριο λόγο, όλο το τελευταίο διάστημα, από τις ελληνικές ΔΕΚΟ.
Στο πλαίσιο αυτό προς θετική κατεύθυνση βρίσκονται οι κινήσεις συσπείρωσης εν όψει του προγράμματος αναδιάρθρωσης ακόμη και εταιρειών που θεωρούνται μεγάλες για τα ελληνικά δεδομένα, προκειμένου να διασφαλίσουν μια αξιόλογη παρουσία στην «κονίστρα» του διεθνούς ανταγωνισμού. Εντυπωσιακότερη μέχρι στιγμής τέτοιου είδους κίνηση είναι αυτή που επίσης ανακοινώθηκε στο συνέδριο της Θεσσαλονίκης για τη συνένωση δυνάμεων εννέα ελληνικών τεχνικών ομίλων, τους οποίους απαρτίζουν συνολικά 16 εισηγμένες κατασκευαστικές εταιρείες.
«Το Βήμα» κατέγραψε την άποψη της ίδιας της ελληνικής επιχειρηματικής κοινότητας για το μέλλον της στην περιοχή, όπως την εξέφρασαν οι εκπρόσωποί της που συμμετείχαν στο διεθνές συνέδριο για την ανασυγκρότηση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, το οποίο διοργάνωσαν ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος και η ΔΕΘ
ΑΛΤΕ
Το ελληνικό κατασκευαστικό δυναμικό διαθέτει τόσο τη γνώση όσο και τη διάθεση να συμμετάσχει στο έργο της ανασυγκρότησης, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ομίλου ΑΛΤΕ κ. Απόστολο Αλλαμανή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υπογραφή πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ εννέα ελληνικών τεχνικών ομίλων για την από κοινού ανάληψη έργων στα Βαλκάνια. Μάλιστα η διάθεση συνεργασίας υπερβαίνει και τα ελληνικά σύνορα, καθώς ο υπερόμιλος έχει ήδη αναπτύξει συνεργασία με αντίστοιχη συσπείρωση δέκα πορτογαλικών κατασκευαστικών, υπό ανάλογη στόχευση.
«Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να αποτελέσει σημείο συνεννόησης και συνεργασίας για το σύνολο των βαλκανικών χωρών· δεν υπάρχει η πολυτέλεια απώλειας και άλλων ευκαιριών» τόνισε ο κ. Αλλαμανής. Ο ίδιος εντόπισε τις ανάγκες κατασκευαστικής παρέμβασης στην περιοχή σε τέσσερις βασικούς τομείς:
* Στα δίκτυα μεταφορών, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ταχεία και ασφαλής επικοινωνία μεταξύ Βορρά και Νότου αλλά και η οριζόντια ανάπτυξη των μεταφορών στη Βαλκανική.
* Στον τομέα της παροχής κοινωνικών υπηρεσιών, και συγκεκριμένα στην υγεία, στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό και στον αθλητισμό, η ανάπτυξη των οποίων αποτελεί προαπαιτούμενο της σταθερότητας.
* Στα οικιστικά έργα, μέσω της δημιουργίας συγκροτημάτων κατοικιών αλλά και επαγγελματικών χώρων, για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.
* Στα βιομηχανικά, ενεργειακά και στα έργα μεγάλης κλίμακας, όπως τα λιμάνια και τα αεροδρόμια, που είναι απαραίτητα για την οικονομική ανάπτυξη.
ΟΤΕ
Στη σύσταση Βαλκανικής Εταιρείας Τηλεπικοινωνιών, εντός της προσεχούς τριετίας, στοχεύει ο ΟΤΕ. Μάλιστα ήδη προχώρησε στη δημιουργία βαλκανικού δικτύου Internet, το οποίο καλύπτει την περιοχή από την Κρήτη ως και την Ουκρανία.
Ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού κ. Γιώργος Καραπλής επισήμανε την πρόθεση του ΟΤΕ, που έχει υποβάλει προσφορά για την εξαγορά του αντίστοιχου βουλγαρικού οργανισμού, να προβεί σε ανάλογες κινήσεις για την εξαγορά τηλεπικοινωνιακών οργανισμών και φορέων στην Αλβανία και στα Σκόπια.
ΙΝΤΡΑΚΟΜ
Προτεραιότητα στην εξάπλωση της κοινόχρηστης τηλεφωνίας πρέπει να δώσουν οι βαλκανικές χώρες, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Ιντρακόμ κ. Κωνσταντίνο Τσουκαλίδη. Προς την κατεύθυνση αυτή, σημαντικός θα είναι ο ρόλος διαβαλκανικής τηλεκάρτας. Επίσης μεγάλο αντικείμενο εργασιών θα προκύψει από την ανάπτυξη τηλεπικοινωνιακών δικτύων σε αγροτικές περιοχές των Βαλκανίων.
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ
Business plan για την εξαγορά πλειοψηφικού «πακέτου» ως και 60% του ισχύος 100 MW σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην πόλη Negotino των Σκοπίων (βορείως της πρωτεύουσας της γείτονος) θα καταθέσουν τα Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΛΠΕ). Ο όμιλος έχει ήδη υπογράψει συμφωνία με την κυβέρνηση των Σκοπίων για την αγορά του 54% των εκεί διυλιστηρίων ΟΚΤΑ και προωθεί την κατασκευή του πετρελαιαγωγού Θεσσαλονίκης – Σκοπίων.
Οπως τόνισε ο διευθυντής του κλάδου βιομηχανικών εγκαταστάσεων Θεσσαλονίκης των ΕΛΛΠΕ κ. Ζηνόβιος Ζηνοβιάδης, στη Ρουμανία έχουν ξεκινήσει οι διαπραγματεύσεις για την εξαγορά ποσοστού 35% του πετρελαϊκού κολοσσού Petrom, μέσω joint venture με κοινοτική εταιρεία. Στη Σερβία ο όμιλος θα συνεχίσει μέσω της θυγατρικής του Asprofos την εκπόνηση της μελέτης εκσυγχρονισμού και επαναλειτουργίας του διυλιστηρίου του Πάντσεβο. Διά της θυγατρικής τους, ΕΚΟ – ΕΛΔΑ, τα ΕΛΛΠΕ κατέχουν το 10% της λιανικής αγοράς καυσίμων στην Αλβανία.
ΔΕΛΤΑ
Το επενδυτικό πρόγραμμα της Δέλτα στα Βαλκάνια έχει εισέλθει στο έβδομο έτος υλοποίησής του. Η εταιρεία διαθέτει τρία εργοστάσια παραγωγής παγωτού (Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία), τέσσερα δίκτυα διανομής που απαρτίζονται από 40.000 σημεία πώλησης (στις χώρες που έχει παραγωγική δραστηριότητα και στα Σκόπια), καθώς και μερίδιο αγοράς που κυμαίνεται μεταξύ 40% και 70% ανά αγορά. Επίσης απασχολεί περισσότερους από 1.500 εργαζομένους στην περιοχή.
Την εξασφάλιση σταθερού δημοσιονομικού συστήματος για μια τριετία, κατά κατώτατο όριο, και την ταχεία εναρμόνιση της επιχειρηματικής και εμπορικής νομοθεσίας των βαλκανικών χωρών με τα ευρωπαϊκά πρότυπα έθεσε ως προϋπόθεση της προσέλκυσης νέων βιομηχανικών επενδύσεων ο group manager της Delta International κ. Νίκος Ζογόπουλος. «Η γραφειοκρατία, η έλλειψη υποδομών και επαρκούς θεσμικού πλαισίου δυσχεραίνουν την έγκαιρη και αποτελεσματική λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων. Επίσης η απουσία επιχειρησιακής κουλτούρας, σε συνδυασμό με μια παθητική αντίσταση της κοινωνίας στην αλλαγή, συχνά καθιστά πολύ δύσκολη την επικοινωνία της εταιρείας με το εξωτερικό της περιβάλλον. Ωστόσο η βελτίωση των όρων οικονομικής δράσης προϋποθέτει ενδογενείς πολιτικές αποφάσεις που δεν εκβιάζονται, καθώς και αναπτυξιακή ωριμότητα που δύσκολα εισάγεται από το εξωτερικό».
ΧΑΡΤΟΠΟΙΙΑ ΘΡΑΚΗΣ
Παρελθόν για τις ελληνικές επιχειρήσεις αποτελεί η επέκταση των δραστηριοτήτων τους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη μέσω της εξαγοράς ήδη υφιστάμενων μονάδων, κατά τον πρόεδρο της Χαρτοποιίας Θράκης κ. Παναγιώτη Ζερίτη. «Τα “φιλέτα” έχουν ήδη αγορασθεί· ως εκ τούτου, είναι πλέον πολύ αποδοτικότερες οι επί τόπου επενδύσεις για την εξαρχής δημιουργία παραγωγικών μονάδων».
Ο ίδιος επισημαίνει ότι, αντίθετα με την άποψη που επικρατεί, το επίπεδο των υποδομών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη είναι σχετικά υψηλό. «Η Χαρτοποιία Θράκης έχει υλοποιήσει παραγωγικές επενδύσεις συνολικού ύψους 120 εκατ. δολ. σε τέσσερις χώρες: Βουλγαρία, Αίγυπτο, Ουγγαρία και Ελλάδα, ενώ πραγματοποιεί εξαγωγές σε 65 κράτη. Η παραγωγική μας δραστηριοποίηση εκτός των ελληνικών συνόρων συνάντησε λιγότερα εμπόδια από ό,τι στη Θράκη. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη Θράκη υποστήκαμε περισσότερες διακοπές του ηλεκτρικού από τις μονάδες μας στις άλλες χώρες» τόνισε ο κ. Ζερίτης. Ο ίδιος εντοπίζει το βασικό πρόβλημα των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στη νοοτροπία του ανθρώπινου δυναμικού, το οποίο παραμένει σε σημαντικό βαθμό μακριά από τον δυτικό τρόπο εργασίας.
