Αν το 1987 η απόφαση για την προμήθεια 80 μαχητικών αεροσκαφών Μιράζ-2000 και F-16 είχε χαρακτηριστεί «αγορά του αιώνα», ποια θα είναι η νέα ονομασία της αγοράς υπερσύγχρονων μαχητικών αεροσκαφών και ιπτάμενων ραντάρ, συνολικής αξίας πλέον των δύο δισ. δολαρίων, από την Πολεμική Αεροπορία; Οι επιτελείς στο Πεντάγωνο την ονόμασαν ήδη… «νέα αγορά του αιώνα», ονομασία μάλλον αδόκιμος, αφού ως τη δύση του 20ού αιώνα θα ακολουθήσουν και άλλες «αγορές του αιώνα», όπως η προμήθεια αρμάτων μάχης, μεταγωγικών αεροσκαφών, επιθετικών ελικοπτέρων, αυτοκινούμενων πυροβόλων και χιλιάδων οχημάτων, τεθωρακισμένων και μη, που η αξία τους ξεπερνά τα τέσσερα τρισ. δρχ. Και μόλις ολοκληρωθούν οι προμήθειες του 20ού αιώνα αρχίζουν οι προμήθειες της πρώτης πενταετίας του 21ου αιώνα, αφού το νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΜΠΑΕ) βρίσκεται στην τελική μορφή του και προβλέπει κονδύλια της τάξεως των 7,7 τρισ. δρχ.!
Το ΚΥΣΕΑ συνέρχεται λοιπόν την Τρίτη, υπό την προεδρία του πρωθυπουργού κ. Κ. Σημίτη, προκειμένου να αποφασίσει για άλλη μία φορά μια νέα «αγορά του αιώνα». Πρόκειται για την προμήθεια τεσσάρων (προς το παρόν) αεροσκαφών εγκαίρου προειδοποίησης, τα οποία είναι γνωστότερα ως ιπτάμενα ραντάρ. Το κονδύλι που έχει προβλεφθεί ανέρχεται σε 800 εκατ. δολάρια. Ο επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών (ΓΔΕ) κ. Ι. Σμπώκος βεβαιώνει ότι όλα είναι έτοιμα για την αγορά αυτή, αφού εδώ και λίγα 24ωρα τα στελέχη της ΓΔΕ στην οδό Κατεχάκη εργάζονται πυρετωδώς για να ετοιμάσουν τους σχετικούς φακέλους. Η άλλη προμήθεια για την αγορά των νέων μαχητικών (συνολικής αξίας 1,5 δισ. δολαρίων), την οποία ανακοίνωσε από το προηγούμενο ΚΥΣΕΑ ο Πρωθυπουργός, μάλλον δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί σε αυτό το ΚΥΣΕΑ. Ο ανταγωνισμός των κατασκευαστριών εταιρειών είναι τόσο μεγάλος που ανάγκασε το υπουργείο να αναβάλει για το επόμενο ΚΥΣΕΑ την οριστική απόφασή του. Το θέμα πάντως του νέου μαχητικού πρόκειται να συζητηθεί, αλλά δεν πρόκειται να γίνει τίποτε περισσότερο από μια ενημέρωση για το πού βρίσκεται το θέμα και ποια είναι η προσφορά των κατασκευαστριών εταιρειών. Κατά πάσα πιθανότητα το ΚΥΣΕΑ θα αποφασίσει να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις.
Για το ιπτάμενο ραντάρ τα πράγματα φαίνεται να έχουν κατασταλάξει και δεν αποκλείεται να ληφθεί οριστική απόφαση, αν και οι κατασκευάστριες εταιρείες έχουν επιδοθεί σε έναν ενδιαφέροντα αγώνα δρόμου προσφορών, μείωσης τιμής την τελευταία στιγμή και αύξησης των αντισταθμιστικών ωφελημάτων που προσφέρουν. Ως την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές και οι τρεις ενδιαφερόμενες κατασκευάστριες εταιρείες προσφέρουν σε αντισταθμιστικά ωφελήματα (offsets) το… 125% της αξίας του προϊόντος τους.
Στον διαγωνισμό για το ιπτάμενο ραντάρ μετέχουν δύο αμερικανικές εταιρείες και μία σουηδική, η οποία όμως συνεργάζεται με μία βραζιλιανική και μία γαλλική. Η πρώτη αμερικανική προσφέρει το αεροσκάφος και συνεργάζεται με μία άλλη αμερικανική, η οποία κατασκευάζει το ραντάρ που τοποθετείται στο αεροσκάφος. Η δεύτερη αμερικανική προσφέρει το πακέτο ενιαίο (δηλαδή και αεροσκάφος και ραντάρ μαζί), καθώς και μεταχειρισμένα (με το σύστημα leasing) του ίδιου τύπου αεροσκάφη έως ότου παραληφθούν τα ελληνικά. Η τρίτη κατασκευάζει το ραντάρ στη Σουηδία, το οποίο όμως θα τοποθετήσει σε ένα δικινητήριο τζετ αεροσκάφος, που κατασκευάζεται στη Βραζιλία, και τα ηλεκτρονικά, που κατασκευάζονται στη Γαλλία.
Η πρώτη και η τρίτη προσφορά προβλέπουν επίσης την προμήθεια μεταχειρισμένων αεροσκαφών, αλλά όχι του ίδιου τύπου με αυτά που θα αγοράσει η Πολεμική Αεροπορία. Πάντως η ΠΑ στην έκθεσή της (η οποία θα παρουσιαστεί μεθαύριο στο ΚΥΣΕΑ) αναφέρει ρητώς ότι οι δύο αυτές εταιρείες θα μετάσχουν στον διαγωνισμό «εφόσον αυτά που υπόσχονται πραγματοποιηθούν».
Στο ΚΥΣΕΑ αναμένεται να γίνει από τον υπουργό Εθνικής Αμυνας κ. Α. Τσοχατζόπουλο και ενημέρωση επί της πορείας του εξοπλιστικού προγράμματος, ενώ θα εξεταστεί και η πορεία των εξοπλιστικών προγραμμάτων για τα οποία ήδη αποφάσισε το ΚΥΣΕΑ, όπως π.χ. η αγορά των «Πάτριοτ» και η αγορά των εκπαιδευτικών αεροσκαφών. Το ΚΥΣΕΑ είχε ζητήσει από τις εταιρείες, προτού θέσει η κυβέρνηση την οριστική υπογραφή της, να μειώσουν τις τιμές τους και τον χρόνο παράδοσης των προϊόντων τους, και να αυξήσουν τις προσφορές τους σε offsets.
