Είναι προετοιμασμένη η Γουόλ Στριτ να χάσει το περιβόητο «μπολ με το παντς», δηλαδή την πρόσβαση στο πολύ φθηνό χρήμα;
Η Γουόλ Στριτ και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχουν μακρά κοινή ιστορία. Για να καταπολεμήσει την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η Fed άρχισε να αγοράζει ενυπόθηκα ομόλογα και κρατικούς τίτλους, προκειμένου να βοηθήσει στη μείωση του κόστους μακροπρόθεσμου δανεισμού και στην περαιτέρω σταθεροποίηση της οικονομίας.
Επέστρεψε σε αυτή τη στρατηγική κατά τη διάρκεια της πανδημίας της COVID-19, και η Γουόλ Στριτ γνώρισε άνθηση το 2021. Σήμερα, ο ισολογισμός της Fed ανέρχεται σε πάνω από 6,5 τρισεκατομμύρια δολάρια. Οι υποχρεώσεις της περιλαμβάνουν περίπου 3 τρισεκατομμύρια δολάρια σε μορφή αποθεματικών – ουσιαστικά καταθέσεις των τραπεζών στο ομοσπονδιακό ίδρυμα.
Τα επιτόκια
Ο υποψήφιος που επέλεξε ο πρόεδρος Τραμπ για τη διαδοχή στην ηγεσία της Fed, Κέβιν Γουόρς, ήταν μέλος της διοίκησης της Fed κατά τη διάρκεια της κρίσης του 2008. Οπως δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Hoover Institution, είχε υποστηρίξει στην πρώτη φάση την εφαρμογή της ποσοτικής χαλάρωσης. Ωστόσο, το 2010 είχε προειδοποιήσει ότι η περαιτέρω διόγκωση του ισολογισμού της Fed «δεν ήταν μια δωρεάν επιλογή» και ότι ενείχε «σημαντικούς κινδύνους».
Σήμερα, αυτή η άποψη παραμένει ένα από τα κύρια επιχειρήματά του υπέρ των χαμηλότερων επιτοκίων. Εχει γράψει ότι ο ισολογισμός της Fed είναι «φουσκωμένος» και ότι η διόγκωσή του υπήρξε ένας από τους κύριους παράγοντες αύξησης του πληθωρισμού. Η συρρίκνωσή του, υποστηρίζει, θα μπορούσε να επιτρέψει τη μείωση των επιτοκίων.
«Αν ήμασταν διατεθειμένοι να κόψουμε λιγότερο χρήμα, τότε θα μπορούσαμε να έχουμε χαμηλότερα επιτόκια» είπε πέρυσι στη συνέντευξή του στο Hoover Institution. «Γιατί αυτό που κάνουμε τώρα είναι να πλημμυρίζουμε το σύστημα με όλο αυτό το χρήμα, το οποίο ωθεί τον πληθωρισμό πάνω από τους στόχους».
Η Fed έχει συρρικνώσει ήδη τον ισολογισμό της, ο οποίος εμφανίζεται μειωμένος σε σύγκριση με το 2022 που είχε φτάσει στο μέγιστο με μέγεθος σχεδόν 9 τρισεκατομμύρια δολάρια. Υπάρχουν όμως και πολύ ευρύτερες αλλαγές που θα μπορούσαν να εξεταστούν.
Ο υποψήφιος για τη διαδοχή στην ηγεσία της Fed, Κέβιν Γουόρς εχει γράψει ότι ο ισολογισμός της Fed είναι «φουσκωμένος» και ότι η διόγκωσή του υπήρξε ένας από τους κύριους παράγοντες αύξησης του πληθωρισμού
Οι τράπεζες
Το ισχύον καθεστώς των «επαρκών αποθεμάτων» (ample reserves) της Fed έχει αλλάξει θεμελιωδώς τη νομισματική πολιτική, αλλά και την τραπεζική. Από το 2008 η Fed χρησιμοποιεί το επιτόκιο που πληρώνει στις τράπεζες για τα αποθεματικά τους προκειμένου να αυξήσει ή να μειώσει το λεγόμενο «κατώτατο όριο» των επιτοκίων – πρακτική που συνιστά μετατόπιση από άλλα εργαλεία τα οποία χρησιμοποιούσε παλαιότερα για να επηρεάσει τα επιτόκια της αγοράς.
Οι τράπεζες και οι αγορές έχουν επίσης συνηθίσει να λειτουργούν σε αυτό το πλαίσιο μεγάλης ρευστότητας. Ορισμένοι οικονομολόγοι συνέδεσαν την αύξηση των ανασφάλιστων καταθέσεων των τραπεζών τα τελευταία χρόνια με την ποσοτική χαλάρωση. Οι τράπεζες βασίζονται στα έσοδα από τους τόκους που παράγουν τα αποθεματικά τους.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορούν να λειτουργήσουν με λιγότερα αποθεματικά – και το έχουν κάνει στο παρελθόν. Οι τράπεζες θα μπορούσαν να αντλήσουν περισσότερη ρευστότητα η μία από την άλλη, ή από την αγορά.
Ο δανεισμός
«Στη Γουόλ Στριτ το χρήμα ρέει άφθονο, ενώ για την πραγματική οικονομία η στρόφιγγα του δανεισμού είναι πολύ σφιχτή» έγραψε πρόσφατα ο Γουόρς. «Η γενναιοδωρία της Fed μπορεί να ανακατανεμηθεί και να πάρει τη μορφή χαμηλότερων επιτοκίων για τη στήριξη των νοικοκυριών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων» σημείωσε.
Ως τώρα ωστόσο, όποτε η Fed επιχείρησε να επιτρέψει τη συρρίκνωση του ισολογισμού της – κάτι που συχνά αποκαλείται ποσοτική σύσφιγξη – σε κάποια φάση η διαδικασία προκάλεσε αναταράξεις στις αγορές.
Το 2019, μετά από μια περίοδο συρρίκνωσης του ισολογισμού, μια σύντομη και απότομη άνοδος στα λεγόμενα επιτόκια χρηματοδότησης repo τρόμαξε τραπεζίτες και επενδυτές. Η συρρίκνωση συνεχίστηκε μετά την COVID-19.
Ομως οι αξιωματούχοι της Fed επικαλέστηκαν κινδύνους για τις αγορές χρήματος στα τέλη του περασμένου έτους, όταν κινήθηκαν για να σταματήσουν και πάλι τη διαδικασία συρρίκνωσης.
Μεγαλύτερο κόστος
«Αλλο να θέλεις έναν μικρότερο ισολογισμό της Ομοσπονδιακής Τράπεζας και άλλο να τον επιτύχεις στην πράξη» έγραψαν σε σημείωμά τους την Παρασκευή οι στρατηγικοί αναλυτές επιτοκίων της SMBC Nikko U.S.
Σημείωσαν ότι όταν η ζήτηση για τραπεζικά αποθέματα είναι μεγαλύτερη από αυτή που προσφέρει η Fed, το κόστος χρηματοδότησης μπορεί να είναι μεγαλύτερο για τους επενδυτές σε περιπτώσεις όπως η αγορά κρατικών τίτλων – και αυτό είναι μια ανεπιθύμητη παρενέργεια.
Πολλοί τραπεζίτες και επενδυτές θα έβλεπαν θετικά τον περιορισμό του ρόλου της Fed στην οικονομία και τις αγορές. Αλλά η μετάβαση σε μια τέτοια κατάσταση πιθανότατα δεν θα ήταν απρόσκοπτη. Οι τραπεζίτες, για παράδειγμα, μπορεί να αντιταχθούν στην άποψη ορισμένων αξιωματούχων ότι η Fed πρέπει να σταματήσει να πληρώνει τόκους επί των αποθεματικών.
Η Fed θα μπορούσε να ενθαρρύνει τις τράπεζες να δανείζονται τακτικότερα από την κεντρική τράπεζα όταν χρειάζονται μετρητά, αλλά ο δανεισμός αυτός μπορεί να επιβαρύνει τη δανειζόμενη τράπεζα με ένα «στίγμα» στα μάτια ορισμένων επενδυτών τραπεζών. Αυτό ίσως χρειαστεί να αλλάξει.
Η ρευστότητα
Ομοίως, οι ρυθμιστικές αρχές της Fed θα μπορούσαν να χαλαρώσουν ή να τροποποιήσουν τις απαιτήσεις ρευστότητας των τραπεζών. Ομως οι ίδιες οι τράπεζες μπορεί να επιλέξουν να παραμείνουν σε καθεστώς πολύ υψηλών επιπέδων ρευστότητας για τη δική τους εσωτερική διαχείριση κινδύνου, καθώς αυτή αποτελεί πεδίο που παρακολουθούν στενά ορισμένοι πελάτες, επενδυτές και δανειστές των ίδιων των τραπεζών.
Επομένως, οι λεπτομέρειες οποιουδήποτε σχεδίου αναμόρφωσης της Fed θα έχουν τεράστια σημασία για το πώς μπορεί να επηρεαστούν οι αγορές. Κρίνοντας από το πώς υποδέχτηκαν οι αγορές την είδηση της υποψηφιότητας Γουόρς την προηγούμενη Παρασκευή, με τις μετοχές να υποχωρούν, θα λέγαμε ότι ορισμένοι επενδυτές νιώθουν ήδη νευρικότητα, παρά την προοπτική των χαμηλότερων επιτοκίων.
«Ο Γουόρς θεωρείται κακός οιωνός για την πορεία των μετοχών, δεδομένης της σκληρής του στάσης στο θέμα του ισολογισμού της Fed» έγραψαν αναλυτές μετοχών της Wells Fargo σε σημείωμά τους την Παρασκευή.
Η απεξάρτηση από το εύκολο χρήμα θα μπορούσε να προκαλέσει κάποια προβλήματα στην πορεία.
