Η παχυσαρκία δεν επηρεάζει μόνο τη ζυγαριά, τον μεταβολισμό ή την καρδιά μας. Σύμφωνα με μια ενδιαφέρουσα νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Nature», μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες, και έως σήμερα αόρατες, βλάβες σε ολόκληρο τον οργανισμό, ακόμη και σε μη αναμενόμενες περιοχές, όπως τα νεύρα του προσώπου. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν επιστήμονες από τη Γερμανία με τη βοήθεια της πρωτοποριακής Τεχνητής Νοημοσύνης MouseMapper.
Πώς λειτουργεί το MouseMapper
Με επικεφαλής τον καθηγητή του ερευνητικού κέντρου Χέλμχολτς Αλί Ερτούρκ, η ομάδα ανέπτυξε την καινοτόμο πειραματική πλατφόρμα για να διερευνήσει πώς η παχυσαρκία «επιτίθεται» ταυτόχρονα σε πολλά ζωτικά όργανα και συστήματα. Οπως εξήγησε στο BHMA-Science η κύρια συγγραφέας της μελέτης, δρ Ντόρις Κάλτενεκερ, «οι παραδοσιακές προσεγγίσεις συνήθως αναλύουν μικρές περιοχές ιστών ή μεμονωμένα όργανα.
Το MouseMapper μας επέτρεψε να μελετήσουμε συνολικά τον οργανισμό (ποντικιών) σε επίπεδο κυττάρων. Εντοπίσαμε έτσι αλλαγές οι οποίες σχετίζονται με την παχυσαρκία σε πολλά συστήματα ταυτοχρόνως και ανακαλύψαμε απρόσμενες συνδέσεις που διαφορετικά θα έμεναν αόρατες».
Η διαδικασία άρχισε με την πλήρη απεικόνιση του σώματος των πειραματόζωων, έπειτα από ειδική χημική επεξεργασία των ιστών τους, η οποία επέτρεψε στο φως να διεισδύσει βαθύτερα και στα ειδικά μικροσκόπια να καταγράψουν με ακρίβεια ολόκληρο το σώμα των ποντικιών.
Δημιουργήθηκαν έτσι λεπτομερείς, τρισδιάστατοι χάρτες των οργάνων, των νεύρων, των αγγείων και των κυττάρων των ζώων. Στο σημείο αυτό «ανέλαβε καθήκοντα» η Τεχνητή Νοημοσύνη: το MouseMapper ανέλυσε τον τεράστιο όγκο οπτικών δεδομένων και αναγνώρισε σημεία φλεγμονής, αλλοιώσεις στη δομή των ιστών και βλάβες στο νευρικό σύστημα.
Απρόσμενο εύρημα
Ενα από τα πιο απρόσμενα ευρήματα ήταν ότι η παχυσαρκία φαίνεται να επηρεάζει το νευρικό σύστημα του προσώπου. Στα παχύσαρκα ποντίκια παρατηρήθηκε ότι η δομή των νευρικών απολήξεων στην περιοχή του τρίδυμου νεύρου είχε αλλοιωθεί, γεγονός που ενδέχεται να συνοδεύεται και από πιθανή δυσλειτουργία των αισθήσεων του προσώπου. Αξίζει να σημειωθεί ότι αντίστοιχες μεταβολές διαπιστώθηκαν και κατά την εξέταση ανθρώπινων ιστών.
«Ενα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνάς μας ήταν ότι πολλές από τις βασικές μοριακές διεργασίες που διαταράσσονται σε παχύσαρκα ποντίκια φάνηκε να έχουν διαταραχθεί και στο γάγγλιο του τριδύμου ανθρώπων με παχυσαρκία. Το εύρημα αυτό ενισχύει την πεποίθησή μας ότι το πειραματικό μοντέλο αντανακλά ουσιαστικές βιολογικές πτυχές της νόσου και στον άνθρωπο» σημείωσε η δρ Κάλτενεκερ.
Ενα νέο μοντέλο κατανόησης νόσων
Στην τρέχουσα μορφή της, η τεχνολογία δεν χρησιμοποιείται ως διαγνωστικό εργαλείο για τον άνθρωπο. Παρ’ όλα αυτά, όπως επεσήμανε η ερευνήτρια, το σύστημα είναι «ευέλικτο» και μπορεί να προσαρμοστεί ώστε να χαρτογραφήσει διαφορετικά βιολογικά συστήματα. Η πλατφόρμα αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαιτέρως χρήσιμη στη μελέτη νοσημάτων όπως οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις, ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, οι αυτοάνοσες νόσοι και οι χρόνιες φλεγμονώδεις διαταραχές.
Μελλοντικά, η τεχνολογία του MouseMapper θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην ιατρική πράξη συνδυαζόμενη με κοινές απεικονιστικές εξετάσεις (όπως η μαγνητική και η αξονική τομογραφία). Θα είναι τότε δυνατή η δημιουργία ενός «ψηφιακού χάρτη» του ανθρώπινου σώματος, ο οποίος θα συμβάλει στην έγκαιρη ανίχνευση και βαθύτερη κατανόηση σύνθετων νόσων χωρίς την ανάγκη επεμβατικών μεθόδων.
