Βερολίνο, ανταπόκριση
Η μεταφορά από το αεροδρόμιο του Βερολίνου στην Πανεπιστημιακή Κλινική Charité έγινε νύχτα της 20ής Μαΐου σε αυτοκινητοπομπή. Το ειδικά διαμορφωμένο ασθενοφόρο για μολυσματικούς ασθενείς συνόδευαν αυτοκίνητα της αστυνομίας και της πυροσβεστικής. Προορισμός το Campus Virchow-Klinikum, όπου βρίσκεται ο πιο σύγχρονος θάλαμος μόνωσης για μολυσματικές νόσους στη Γερμανία.
Στο ασθενοφόρο βρισκόταν 38χρονος αμερικανός χειρουργός, ο οποίος κατά τη διάρκεια επέμβασης στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου εργαζόταν επί έτη ως μέλος ιεραποστολικής ομάδας, μολύνθηκε με τον σπάνιο και εξαιρετικά επικίνδυνο ιό Εμπολα – Μπουντιμπούγκιο. Για την αντιμετώπιση και την κλινική εξέλιξη του Μπουντιμπούγκιο υπάρχουν ελάχιστες αξιόπιστες πληροφορίες και κανένα εγκεκριμένο φάρμακο ή εμβόλιο.
Το ζευγάρι των αμερικανών γιατρών που κόλλησε Εμπολα
Αερογέφυρα ζωής με το Βερολίνο
Από τα μέσα Μαΐου ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει κηρύξει τόσο τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η οποία αποτελεί την «πηγή» της τελευταίας μεγάλης επιδημίας Εμπολα, όσο και τη γειτονική Ουγκάντα, στην οποία έχει περάσει ο ιός, σε κατάσταση συναγερμού. Η νόσος εξαπλώνεται σε μια περιοχή με εκατομμύρια κατοίκους, υποτυπώδεις δομές υγείας και ένοπλες συγκρούσεις από ομάδες που επιτίθενται σε κέντρα υγείας και στο ιατρικό προσωπικό.
Η μεταφορά του αμερικανού γιατρού με την οικογένειά του – σύζυγο επίσης γιατρό και τέσσερα μικρά παιδιά – στις ΗΠΑ κρίθηκε ζωτικής σημασίας. Ετσι ξεκίνησε ένας αγώνας δρόμου ενάντια στον χρόνο, ο οποίος συνεχώς λιγόστευε, γιατί οι ΗΠΑ ήταν πολύ μακριά και τα συμπτώματα γίνονταν όλο και πιο απειλητικά για τη ζωή του. Στήθηκε λοιπόν αερογέφυρα με το Βερολίνο από το αεροδρόμιο της Μπούνια στην επαρχία Ιτούρι του Κονγκό, το οποίο ήταν ανοιχτό μόνο για πτήσεις μεταφοράς υγειονομικού υλικού και επειγόντων περιστατικών.
Επί εβδομάδες η γερμανική κοινή γνώμη μάθαινε με το σταγονόμετρο τις εξελίξεις για την υγεία του Αμερικανού και της οικογένειάς του. Αλλά ο καθένας μπορούσε να μαντέψει τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των γιατρών και του νοσηλευτικού προσωπικού στη μάχη για το στοίχημα της ζωής.
Η ανακοίνωση του νοσοκομείου τρεις εβδομάδες αργότερα ότι ο ασθενής θεραπεύτηκε και ότι σύζυγος και παιδιά δεν νόσησαν ήταν από τις λίγες θετικές ειδήσεις που συνοδεύουν τη γερμανική καθημερινότητα τους τελευταίους μήνες. Και όταν η οικογένεια πήρε τελικά εξιτήριο και το γραφείο Τύπου του Charité έστειλε πρόσκληση σε επιλεγμένους δημοσιογράφους να μιλήσουν με τους θεράποντες γιατρούς, έγινε σε όλους σαφές ότι είχε γίνει ένα μικρό επιστημονικό θαύμα. Με ενδιάμεσο σταθμό την Κρήτη.
Χορήγηση πειραματικού φαρμάκου στην Κρήτη
Ο καθηγητής Λέιφ Ερικ Ζάντερ, διευθυντής της Κλινικής Λοιμωδών Νοσημάτων και Εντατικής του Charité, μιλά στο ΒΗΜΑ-Science με ήρεμη φωνή.
«Το ειδικά διαμορφωμένο αεροσκάφος έπρεπε να σταματήσει για ανεφοδιασμό και επελέγη η Κρήτη, πιθανότατα η αμερικανική βάση της Σούδας. Από φαρμακευτική εταιρεία των ΗΠΑ οργανώθηκε η μεταφορά εκεί πειραματικού φαρμάκου που χορηγήθηκε ενδομυϊκά στον ασθενή. Ονομάζεται MBP134 και είναι σχεδιασμένο ώστε να εξουδετερώνει όλα τα είδη ιών Εμπολα, συμπεριλαμβανομένων του ιού Εμπολα του Σουδάν αλλά και του ιού Μπουντιμπούγκιο. Το πειραματικό αυτό φάρμακο αποτελείται από δύο μονοκλωνικά αντισώματα που απομονώθηκαν από επιβιώσαντες ασθενείς από Εμπολα. Πρέπει όμως να γνωρίζουμε ότι έχει γίνει μέχρι στιγμής μόνο μια κλινική μελέτη φάσης 1. Με το παρασκεύασμα που πήραν ο ασθενής και η οικογένειά του έχουν αντιμετωπιστεί παγκοσμίως με θετική έκβαση μόνο έξι ενήλικοι, γεγονός που σημαίνει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ελάχιστα. Αλλη επιλογή θα ήταν η συμπτωματική θεραπεία, με πιθανότατα θανατηφόρα έκβαση».
Ο καθηγητής Λέιφ Ερικ Ζάντερ
Με το που μπήκε το ειδικό φορείο με τον ασθενή στη μονάδα απομόνωσης του Charité, ο γερμανός καθηγητής με την ομάδα του αποφάσισαν να συνεχίσουν την αντι-ιική θεραπεία χορηγώντας ρεμδεσιβίρη, φάρμακο εγκεκριμένο για την COVID-19.
«Πρέπει να γνωρίζετε ότι το φάρμακο αυτό πρωτοαναπτύχθηκε υπό την επίδραση της κρίσης του Εμπολα το 2014-2015 στη Δυτική Αφρική, το χορηγήσαμε εδώ πάρα πολύ κατά τη διάρκεια της πανδημίας, έχουμε εμπειρία και αποθέματα» μας λέει. «Χάρη στη συνδυαστική θεραπεία ο ασθενής εμφάνισε μια αξιοσημείωτα γρήγορη κλινική βελτίωση». Ομως τι θα γίνονταν με τη σύζυγο και τα παιδιά, από ενάμισι μέχρι επτά ετών, που ήταν ασυμπτωματικοί; Οι λοιμώξεις από τον ιό Εμπολα σε μικρά παιδιά μπορούν να οδηγήσουν τάχιστα στον θάνατο.
Προφυλακτική χορήγηση και σωστή διάγνωση
«Μετά από πολλή σκέψη και ιατρικά συμβούλια αποφασίσαμε να τους χορηγήσουμε το ίδιο πειραματικό φάρμακο, το MBP134, ως προφύλαξη μετά την έκθεση, παρότι δεν αναπτύχθηκε για προφυλακτική χρήση και μέχρι σήμερα δεν έχει δοκιμαστεί σε υγιή παιδιά» λέει ο καθηγητής Ζάντερ, επισημαίνοντας ότι στην απόφαση βοήθησε η εμπειρία από άλλες λοιμώξεις με θανατηφόρα έκβαση, όπως η λύσσα. Η κλινική του συγκεντρώνει τώρα δεδομένα από την πρώτη μετα-εκθεσιακή προφύλαξη (post-exposure prophylaxis) που έχει γίνει παγκοσμίως σε παιδιά.
Η σωστή διάγνωση σε όλη τη διαδικασία ήταν η επόμενη πρόκληση. Η ομάδα ιολογίας του Charité με επικεφαλής τον διακεκριμένο πρωτοπόρο καθηγητή Κρίστιαν Ντρόστεν έχει αναπτύξει, όπως και με τον SARS-CoV-2, διαγνωστικό τεστ PCR για τους ιούς Εμπολα και Marbourg, που χρησιμοποιείται σε εργαστήρια σε όλον τον κόσμο. «Μας βοήθησε να πραγματοποιούμε καθημερινές ποσοτικές μετρήσεις του ιικού φορτίου σε πολύ σύντομους χρόνους αναμονής. Ετσι λαμβάναμε άμεσα ενημέρωση για την πορεία της λοίμωξης του ασθενούς».
Ο ειδικός θάλαμος μόνωσης στο Charité είναι άδειος. Απολυμάνθηκε πριν «ξεναγηθούν» επιλεγμένοι δημοσιογράφοι εκεί όπου η ομάδα του Ζάντερ, με τεχνικό εξοπλισμό αιχμής και ρούχα που μοιάζουν περισσότερο με διαστημικές στολές, έδιναν επί εβδομάδες τη μάχη με τον Εμπολα. Προς το παρόν δεν υπάρχουν άλλα αιτήματα για εισαγωγή ασθενών με Εμπολα. «Αλλά εάν χρειαστεί ξανά βοήθεια, είμαστε φυσικά διαθέσιμοι» καταλήγει ο καθηγητής.
Πίσω από τον γυάλινο τοίχο της απομόνωσης
Ο κορυφαίος γερμανός καθηγητής Ζάντερ αποφεύγει να μιλά για συναισθήματα. Ισως να μην είχε τον χρόνο ακόμη να τα επεξεργαστεί. «Είναι κάτι όμορφο όταν νοσηλεύεις ασθενείς και όλα πηγαίνουν στο τέλος καλά» λέει στο ΒΗΜΑ-Science. «Υπήρξαν έντονες συναισθηματικά στιγμές. Οταν τα παιδιά επικοινωνούσαν με τον πατέρα τους πίσω από τον γυάλινο τοίχο της απομόνωσης. Ούτε ο ίδιος ο πατέρας πίστευε ότι θα τα καταφέρει. “Χάθηκε” για λίγο και ήταν πραγματικός εφιάλτης μέχρι να καταφέρουμε να τον σταθεροποιήσουμε και να τον επαναφέρουμε. Ηταν μια πολύ έντονη συναισθηματικά στιγμή για όλη την ομάδα, τους νοσηλευτές που εργάζονταν νυχθημερόν στο πλευρό του με τις προστατευτικές στολές και ήταν όλοι εξαντλημένοι». Υψηλή ιατρική στα καλύτερά της, σε μια υποδειγματική «συμβίωση» με την αυταπάρνηση. Ο καθηγητής δεν θέλει καν να σκέφτεται τι θα μπορούσε να συμβεί εάν κάτι δεν πήγαινε καλά…
