Η καθυστερημένη κατάθεση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό αλλά και ο δυναμικός, εποικοδομητικός και συχνά αντιφατικός διάλογος που έχει προκύψει τις τελευταίες εβδομάδες ανάμεσα σε εμπειρογνώμονες και εκπροσώπους φορέων είναι ενδεικτικό της κομβικής σημασίας του εγχειρήματος. Προβληματίζουν ιδιαίτερα οι ατελείς και μόνον σημειακές αναφορές του Χωροταξικού σε τρία κομβικά ζητήματα:
1 Στα πραγματικά χαρακτηριστικά του τουριστικού τομέα. Με τις γενικές διατάξεις, την κατηγοριοποίηση και τις κατευθύνσεις περιγράφεται με πολύ περιοριστικούς όρους ο Ελληνικός Τουριστικός Τομέας. Οι αναφορές στην ουσιαστική συμβολή του Τομέα οικονομικά και αναπτυξιακά είναι ανεπαρκείς και εντοπισμένες αποκλειστικά στα Ξενοδοχεία, στην καταγραφή των χαρακτηριστικών υπάρχουν σημειακές μόνον αναφορές στο δυναμικότατο τμήμα των Ειδικών και Εναλλακτικών Μορφών Τουρισμού που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία σαράντα χρόνια και συνεχίζεται η ίδια «πολιτική αμηχανία» και «ενοχική» αντιμετώπιση του Τομέα. Ενδεικτικά, όταν καταγράφεται (με ελλείψεις) η «επίλυση συγκρούσεων με άλλες χρήσεις» γιατί δεν αφιερώνεται και ένα τμήμα στη δομική και σταθερά αναπτυξιακή συμβολή του Τομέα στην ανάπτυξη άλλων κλάδων της Οικονομίας;
2 Στη βιωσιμότητα και στη «φιλοπεριβαλλοντική» διάσταση του Πλαισίου. Οι πολλές αναφορές σε ζητήματα βιωσιμότητας αλλά και η επιχειρηματολογία ότι η προτεινόμενη ομαδοποίηση των περιοχών σε επίπεδα τουριστικής ανάπτυξης Β ή η ενίσχυση ορισμένων Ειδικών Μορφών Τουρισμού θα συμβάλουν προς αυτή την κατεύθυνση δεν αποτελούν στροφή προς ένα βιώσιμο πρότυπο ανάπτυξης του Τομέα. Το χωροταξικό πλαίσιο αποτελεί ένα πλαίσιο αρχών το οποίο για να πείσει ότι θα αποτελέσει το «όχημα» της βιωσιμότητας θα έπρεπε να προνοεί για την άμεση προώθηση αναγκαίων νομοθετικών ρυθμίσεων προς αυτή την κατεύθυνση (η προηγούμενη εμπειρία δεν αποτελεί καλό παράδειγμα). Η σταθερά υποβαθμισμένη πολιτικά, αναπτυξιακά και θεσμικά παρουσία του Υπουργείου Τουρισμού εντείνει τον προβληματισμό σε ένα θέμα όπως η βιωσιμότητα πού απαιτεί ρήξεις, τομές, συγκρούσεις, περιορισμούς, σχεδιασμό, θεσμική εμπλοκή του συνόλου των ομάδων συμφερόντων. Οι πολλές και πετυχημένες προσπάθειες φορέων, προορισμών και επιχειρήσεων προς αυτή την κατεύθυνση συνέβαλαν στην αναβάθμιση του Ελληνικού Τουριστικού Προϊόντος. Η φιλοπεριβαλλοντική διάσταση δεν είναι «παραχώρηση» όπως κάποιοι φαίνεται να πιστεύουν αλλά υποχρέωση.
3 Στο Χωροταξικό ελάχιστα αναφέρεται το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας του Ελληνικού Τουριστικού Προϊόντος όπου τέσσερα δεδομένα είναι πλέον καθοριστικής σημασίας: η σταθερή αύξηση των ταξιδιών παγκόσμια, η εμπλοκή μεγάλου αριθμού ομάδων συμφερόντων στις διαδικασίες τουριστικής ανάπτυξης, η κλιματική κρίση και η ποιότητα και ανθεκτικότητα των τουριστικών πόρων που διαθέτει η χώρα.
Η στήριξη ενός πολυσύνθετου περιβαλλοντικά και πολιτισμικά βιώσιμου τουριστικού προϊόντος με χωροχρονική διασπορά δεν μπορεί το 2026 να αποτελεί πεδίο αμφισβήτησης αλλά αταλάντευτη επιλογή. Το νέο Χωροταξικό πρέπει να εμπλέκει αξιόπιστα σε ένα τέτοιο εγχείρημα όλες τις Ομάδες Συμφερόντων του Τουρισμού, οφείλει να αναδείξει νέους προορισμούς στη χώρα (ορεινές, ημιορεινές περιοχές κ.ά.), να αποσύρει διατάξεις που επιτρέπουν νέες μεγάλες ή στρατηγικές επενδύσεις σε περιοχές κορεσμένες ή με ευαίσθητους περιβαλλοντικούς πόρους και να προωθήσει προγράμματα επανάχρησης δομημένου περιβάλλοντος για δημόσια, ιδιωτική ή κοινωνική χρήση.
Ο κ. Πάρις Τσάρτας είναι ομότιμος καθηγητής Τουριστικής Ανάπτυξης, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.
