Τελείωσε, όπως φαίνεται, ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν. Σειρά έχει το άλλο μέτωπο στην περιοχή μας, το πιο επικίνδυνο για την παγκόσμια ειρήνη, της Ουκρανίας. Εδώ ισχύει η παροιμία: «φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό τον Γιάννη». Τι εγγυήσεις δίνει η Ρωσία ότι δεν θα θελήσει να επεκταθεί και σε άλλες χώρες της Ευρώπης; ρωτά η Ευρωπαϊκή Ενωση. Και τι εγγυήσεις δίνει η Δύση ότι δεν θα συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία στον πόλεμο εναντίον της Μόσχας; αναρωτιέται η Ρωσία. Οι ΗΠΑ έχουν καταφέρει το ακατόρθωτο: να εμφανίζονται ως διαμεσολαβητές μεταξύ ΝΑΤΟ – Ουκρανίας αφενός και Ρωσίας αφετέρου, ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι ΝΑΤΟ ίσον ΗΠΑ.
Συνεπής με την αρχή «πρώτος μεταξύ ίσων», ο προκάτοχος του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, στήριζε πρώτος την Ουκρανία εναντίον της Ρωσίας. Η Ρωσία ανέχεται τη στροφή Τραμπ, στον βαθμό που αναγνωρίζει τα ρωσικά ζωτικά συμφέροντα στις κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας.
Πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος; Και οι δύο πλευρές έχουν κουραστεί. Η ανθρωπότητα θέλει να αποτρέψει την πυρηνικοποίηση του πολέμου, όπως έχει πολλάκις απειλήσει ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν. Κάτι τέτοιο θα άλλαζε άρδην τα δεδομένα της διεθνούς τάξης πραγμάτων. Να δούμε ένα σενάριο, ίσως το επικρατέστερο με όσα γνωρίζουμε: Οι ΗΠΑ δεν θα χρειαζόταν να απαντήσουν με πυρηνικά, εφόσον ασκούν πια πολιτική αποστασιοποίησης.
Το ΝΑΤΟ, όμως, θα κατέρρεε, μαζί του και το αφήγημα της δυτικής ενότητας. Στη συνέχεια θα ήμασταν αντιμέτωποι με τα εξής ζητήματα: την ενδυνάμωση της Ρωσίας έναντι της απροστάτευτης ΕΕ, στη συνέχεια τη στρατιωτικοποίηση της ΕΕ ή συγκεκριμένων χωρών για να αντιμετωπίσουν τη ρωσική απειλή, την παραίτηση από την ευημερία, τον πολιτικό φιλελευθερισμό και ουσιαστικά την ειρηνική ευρωπαϊκή ενοποίηση, την ικανοποίηση της Κίνας και την ανάδυση μεσαίων δυνάμεων ως «σωτήρων», μεταξύ αυτών του Ιράν, της Τουρκίας, της Ινδίας κ.ά. και τις αντιδράσεις άλλων χωρών. Οι ΗΠΑ θα έπρεπε ξανά να ασχοληθούν με πολλά μέτωπα και όχι με τον πραγματικό τους «πονοκέφαλο», την Κίνα. Χώρες, όπως η Ελλάδα, με κομβική γεωπολιτική θέση, θα καλούνταν να διαλέξουν ανάμεσα σε ΕΕ και ΗΠΑ, δηλαδή μεταξύ δυτικών δυνάμεων, πράγμα που στο παρελθόν οδήγησε τη χώρα σε εμφυλίους.
Για να αποφευχθεί αυτό το ζοφερό σενάριο, στη σύνοδο G7 στο Εβιάν της Γαλλίας επεξεργάστηκαν τις προηγούμενες ημέρες οι ηγέτες των πλούσιων χωρών ένα σχέδιο τερματισμού του πολέμου.
Η πρόσκληση του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προς τον ρώσο πρόεδρο για συνομιλίες στο περιθώριο της Συνόδου έπεσε στο κενό. Προφανώς, ο Πούτιν δεν θέλει να παρευρεθεί σε μία ύστατη προσπάθεια της ΕΕ να επαναφέρει τις ΗΠΑ στη ρότα υποστήριξης της Ουκρανίας και μάλιστα σε ένα φόρουμ από το οποίο η Ρωσία έχει αποκλειστεί από το 2014. Δεν φαίνεται στον ορίζοντα η προοπτική μιας συνθήκης. Ισως υπάρχει έδαφος για μια ενδιάμεση συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που θα αναγνωρίζει ρωσικά κατεχόμενα κατά το προηγούμενο των τουρκικών κατεχομένων στην Κύπρο, η οποία έγινε και μέλος της ΕΕ, παρότι δεν λύθηκε το πολιτικό πρόβλημα.
Το κλειδί είναι η στάση των ΗΠΑ. Οπως στον πόλεμο κατά του Ιράν. Είναι μια επίπτωση της Ιστορίας της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
Η μόνη εγγύηση απέναντι στην προς δυσμάς επέκταση της Ρωσίας χωρίς ενδοευρωπαϊκές συγκρούσεις παραμένει η αμερικανική πυρηνική ομπρέλα στο ΝΑΤΟ. Επίσης, είναι συνέπεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το ζητούμενο είναι να μη ζήσουμε – μάλλον δεν θα τον ζήσουμε καν με τα υφιστάμενα πυρηνικά όπλα – έναν Γ΄ Παγκόσμιο.
