Ηταν από τις πλέον τρανταχτές επιστημονικές ανακρίβειες που βγήκαν μέσα στο περασμένο έτος από τα χείλη του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ: αναφερόμαστε στη σύνδεση που έκανε μεταξύ της λήψης παρακεταμόλης στην εγκυμοσύνη και της πρόκλησης αυτισμού. Και παρότι πλήθος ειδημόνων αντέδρασε με κάθε τρόπο προκειμένου να αποτρέψει τη διάδοση ενός τέτοιου ανυπόστατου επιστημονικού ισχυρισμού στον πληθυσμό – ενός ισχυρισμού που μπορεί να έχει σοβαρή επίδραση στην υγεία εκατομμυρίων εγκύων παγκοσμίως – φαίνεται ότι τελικά η παραπληροφόρηση βρίσκει εύκολα τον δρόμο ώστε να… ζει, να βασιλεύει και να θεριεύει.
Αυτό δυστυχώς επιβεβαιώνει μια νέα διεθνής δημοσκόπηση του Edelman Trust Institute στη Νέα Υόρκη που περιέλαβε 16.000 άτομα από 16 χώρες (μη περιλαμβανομένης της Ελλάδας, αλλά το δείγμα είναι ενδεικτικό των παγκόσμιων τάσεων σε ό,τι αφορά την υιοθέτηση ψευδών επιστημονικών ισχυρισμών καθώς στις χώρες περιλαμβάνονταν από την Αυστραλία, τη Βραζιλία, τον Καναδά, τις ΗΠΑ και την Κίνα ως τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νότια Αφρική).
Και αυτές οι τάσεις είναι άκρως απογοητευτικές – για την ακρίβεια, μοιάζουν με… ψέμα εν έτει 2026. Πώς αλλιώς θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν όταν, για παράδειγμα, ποσοστό της τάξεως του 25%-32% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι πιστεύει πως είναι αληθινό το ότι οι κίνδυνοι από τα εμβόλια που χορηγούνται στα παιδιά είναι μεγαλύτεροι από τα οφέλη, ότι η χλωρίωση του νερού είναι επιβλαβής ή ακόμη ότι το γάλα είναι πιο υγιεινό πριν από την παστερίωσή του!
Παράλληλα ένα αξιοσέβαστο ποσοστό που κυμαινόταν από 17% ως 39% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι δεν γνωρίζει αν αυτοί οι ισχυρισμοί ευσταθούν ή όχι. Συνολικά 70% των ερωτηθέντων πίστευαν ως αληθινό τουλάχιστον έναν ανεπιβεβαίωτο επιστημονικό ισχυρισμό.
Το συγκεκριμένο ποσοστό αποδεικνύει ότι δεν είναι τελικά μια μειονότητα συνωμοσιολόγων που υιοθετεί τέτοιους ισχυρισμούς αλλά μια ολοένα αυξανόμενη ομάδα η οποία αμφισβητεί ευρέως τα επιστημονικά στοιχεία. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι τα άτομα που πίστευαν τρία ή και περισσότερα επιστημονικά ψεύδη ήταν εξίσου πιθανό να έχουν πανεπιστημιακή μόρφωση και να παρακολουθούν τα επιστημονικά και ιατρικά νέα με τα άτομα που συμφωνούσαν με λιγότερους αναληθείς ισχυρισμούς.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, πιθανώς τελικά η υπερπληροφόρηση του κοινού από πολλές αμφιβόλου εγκυρότητος πηγές (όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο περίγυρος ή ο… Λευκός Οίκος) βλάπτει την εμπιστοσύνη στην επιστήμη και κυρίως βλάπτει σοβαρά την υγεία! Για αυτό είναι άκρως σημαντικό ο καθένας μας να ελέγχει πώς, πού και γιατί ενημερώνεται προκειμένου να αποφεύγει τα… αληθινά ψέματα.
