Για χρόνια το delivery ήταν μια «παράπλευρη δραστηριότητα» της εστίασης. Ενα συμπληρωματικό κανάλι πωλήσεων, μια υπηρεσία που λειτουργούσε σχεδόν υποστηρικτικά δίπλα στην κανονική λειτουργία ενός καταστήματος.
Σήμερα έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: σε μία από τις πιο δυναμικές αγορές της ελληνικής οικονομίας, έναν κλάδο που όχι μόνο άλλαξε τις καταναλωτικές συνήθειες αλλά δημιούργησε μια ολόκληρη νέα επιχειρηματική πραγματικότητα. Από τα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων, όταν η εστίαση αναζητούσε εναλλακτικούς δρόμους επιβίωσης, μέχρι την πανδημία που λειτούργησε ως ο απόλυτος καταλύτης, το delivery μεγάλωσε με ταχύτητες που λίγοι είχαν προβλέψει.
Η χρυσή εποχή
Μια ματιά στα νούμερα αρκεί για να πεισθεί και ο πλέον δύσπιστος. Αυτή τη στιγμή, ο τζίρος της αγοράς έτοιμου φαγητού και καφέ μέσω delivery εκτιμάται ότι προσεγγίζει ή ξεπερνά το 1,5 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση ενώ κάποιοι τον ανεβάζουν στα 2 δισ. ευρώ! Ωστόσο, πίσω από τη… λαμπερή βιτρίνα σοβεί ένας «υπόγειος» πόλεμος. Μια ανομολόγητη σύγκρουση ανάμεσα στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες και στις επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε αυτές.
Η αιτία της σύγκρουσης; Οι προμήθειες. Οι επιχειρηματίες σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις δεν κρύβουν τη δυσαρέσκειά τους για το ύψος των χρεώσεων, αλλά και την πίεση που υφίστανται για παροχή μεγαλύτερων εκπτώσεων και καλύτερες προσφορές, ροκανίζοντας σοβαρά τα περιθώρια κέρδους.
Στον αντίποδα, οι πλατφόρμες αφήνουν να εννοηθεί ότι η επιτυχία της ίδιας της αγοράς είναι αποτέλεσμα των επενδύσεων, της τεχνολογίας και της επισκεψιμότητας που οι ίδιες δημιούργησαν. Υποστηρίζουν ότι προσφέρουν πρόσβαση σε εκατομμύρια χρήστες και υπενθυμίζουν ότι η συνεργασία παραμένει μια καθαρά επιχειρηματική επιλογή: κανείς δεν υποχρεώνεται να συμμετέχει και όποιος το επιθυμεί μπορεί να αποχωρήσει οποιαδήποτε στιγμή.
Ολα δείχνουν ότι η κόντρα θα πάρει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, αφού σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς οι πλατφόρμες εντείνουν τις πιέσεις ζητώντας μεγαλύτερη συμμετοχή σε προσφορές, ισχυρότερη παρουσία σε προωθητικές ενέργειες και ακόμη πιο ανταγωνιστικές τιμές. Σε μια συγκυρία που πιέζεται το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών, περισσότερες προσφορές σημαίνουν περισσότερες παραγγελίες και υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.
Παρότι κάποιοι μπαίνουν στη λογική και ακολουθούν φοβούμενοι ότι διαφορετικά θα χάσουν προβολή, κίνηση ή μερίδιο αγοράς, για ένα μεγάλο κομμάτι της αγοράς η εξίσωση αυτή δύσκολα θα βγει. Και αυτό γιατί τα λειτουργικά έξοδα αυξάνονται διαρκώς, ενώ ένα νέο κύμα ανατιμήσεων βρίσκεται προ των πυλών. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει ξανά ενεργειακές τιμές και κόστος πρώτων υλών, δημιουργώντας νέα αβεβαιότητα.
Κίνδυνος για αύξηση των τιμών και της υπηρεσίας
Σύμφωνα με επιχειρηματίες του κλάδου, προμηθευτές προχωρούν ήδη σε νέες αυξήσεις τιμών, ενώ αρκετές αλυσίδες που μέχρι τώρα απορροφούσαν μέρος των επιβαρύνσεων εξετάζουν πλέον τις επόμενες κινήσεις τους. Γιατί πλέον η μάχη δεν δίνεται μόνο για τον όγκο των παραγγελιών. Δίνεται για τις προμήθειες, τις προσφορές, τα περιθώρια κέρδους και τελικά για το ποιος θα απορροφήσει το κόστος.
Για πολλούς επιχειρηματίες της εστίασης το μοντέλο αυτό αρχίζει να πλησιάζει τα όριά του. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι εάν αυτή η εξίσωση συνεχιστεί, αργά ή γρήγορα η ίδια η υπηρεσία διανομής θα ακριβύνει σημαντικά για τον τελικό χρήστη.
Κυοφορούμενο deal
Και μέσα σε αυτή τη συγκυρία, οι συζητήσεις ανάμεσα στην Uber και την Delivery Hero, μητρικού του efood, έρχονται να αυξήσουν ακόμη περισσότερο την ανησυχία της αγοράς.
Η Uber ετοιμάζεται να εισέλθει αυτόνομα στην Ελλάδα μέσω της Uber Eats, δημιουργώντας προσδοκίες για μεγαλύτερο ανταγωνισμό. Τώρα όμως αρκετοί επιχειρηματίες φοβούνται ότι η επόμενη ημέρα μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος στις πλατφόρμες.
Σήμερα, ηγετική θέση στον κλάδο κατέχει το efood, που ανήκει στον γερμανικό όμιλο Delivery Hero με πάνω από 20.000 συνεργάτες, και ακολουθούν η Wolt, που ανήκει πλέον στον αμερικανικό πολυεθνικό κολοσσό DoorDash, και το BOX, το οποίο ανήκει στην Cosmote. Στο πρόσφατο παρελθόν στον χώρο δραστηριοποιούνταν μέχρι να κλείσουν και οι πλατφόρμες Instashop, η Pop Market, η Rabbit, delivery.gr (εξαγοράστηκε από την efood) και η ferto (είχε εξαγοραστεί από την Pop Market).
Στον πειρασμό μπήκε και η Skroutz μέσα από τη δημιουργία της υπηρεσίας Skroutz Food, τον Σεπτέμβριο του 2019, η οποία ωστόσο είχε άδοξο τέλος καθώς αναγκάστηκε να συμπράξει και τελικά να μεταφέρει τους πελάτες της στην πλατφόρμα της ΒΟΧ.
Το βλέμμα στη ΔΕΘ
Την ίδια ώρα, οι επιχειρήσεις εστίασης στρέφουν το βλέμμα τους προς τη ΔΕΘ. Οι προσδοκίες εστιάζουν κυρίως σε νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών, καθώς ο κλάδος θεωρεί ότι αποτελεί ένα μέτρο περισσότερο ρεαλιστικό και δημοσιονομικά διαχειρίσιμο. Παράλληλα, όμως, παραμένει ανοιχτό το μεγάλο αίτημα για μείωση του ΦΠΑ.
Η κυβέρνηση εξακολουθεί να απορρίπτει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, γεγονός που προκαλεί δυσαρέσκεια. Επιχειρηματίες της αγοράς επιμένουν ότι οι έμμεσοι φόροι επιβαρύνουν δυσανάλογα τα ασθενέστερα εισοδηματικά στρώματα και υποστηρίζουν ότι μια διαφορετική προσέγγιση θα μπορούσε να λειτουργήσει υποστηρικτικά τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για την κατανάλωση.
Η ευκαιρία του Μουντιάλ και οι προσδοκίες για… πολλά γκολ
Προσδοκίες για τόνωση των εσόδων, παρότι δεν παίρνει μέρος η ελληνική ομάδα, υπάρχουν στην αγορά της εστίασης από το φετινό Μουντιάλ που διεξάγεται στην άλλη άκρη του Ατλαντικού και συγκεκριμένα σε 3 διαφορετικές χώρες (ΗΠΑ, Καναδάς, Μεξικό).
Και αυτό γιατί παραδοσιακά οι πωλήσεις αυξάνονται τις ημέρες διεξαγωγής κατά περίπου 10% με 15%, καθώς οι καταναλωτές συνδέουν την παρακολούθηση αγώνων με κατανάλωση φαγητού στο σπίτι. Ιδιαίτερα υψηλές είναι οι προσδοκίες για την κατηγορία της πίτσας, που ιστορικά παραμένει από τους μεγάλους πρωταγωνιστές τέτοιων περιόδων.
«Η περίοδος μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων, όπως το Μουντιάλ, παραδοσιακά ενισχύει την αγορά του delivery και ειδικά την κατηγορία της πίτσας, που αποτελεί από τις πιο δημοφιλείς επιλογές για παρέες που παρακολουθούν αγώνες στο σπίτι» σημειώνει ο Χρήστος Βιτσικάνος της L’ Artigiano.
Οπως εξηγεί, οι ώρες μετάδοσης των περισσότερων αναμετρήσεων, λόγω διαφοράς ώρας με τις ΗΠΑ, αναμένεται να κινούνται μεταξύ 21.00 και 01.00 για την ελληνική αγορά, συμπίπτοντας απόλυτα με τις ώρες αιχμής του delivery. Η εταιρεία ήδη προετοιμάζεται επιχειρησιακά για αυξημένη ζήτηση, δίνοντας έμφαση στην ταχύτητα εξυπηρέτησης και σχεδιάζοντας ειδικές προσφορές και εμπορικές ενέργειες
