Το Ασκληπιείο της Επιδαύρου υπήρξε για περισσότερους από οκτώ αιώνες τόπος ίασης, φροντίδας και συνάντησης ανθρώπων της αρχαιότητας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπου η θεραπεία αφορούσε τόσο το σώμα όσο και την ψυχή, δημιουργήθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. το θέατρο της Επιδαύρου, έργο του Πολύκλειτου του Νεότερου. Ενα μνημείο που μέχρι σήμερα παραμένει συνδεδεμένο με την τέχνη και την ανθρώπινη επικοινωνία.
Στα εβδομήντα και πλέον χρόνια της σύγχρονης λειτουργίας του έχει φιλοξενήσει μερικές από τις σημαντικότερες παραστάσεις της ελληνικής θεατρικής ιστορίας και σε λίγες ημέρες ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του. Για πρώτη φορά παράσταση αρχαίου δράματος θα παρουσιαστεί με πλήρη προσβασιμότητα για θεατές με αισθητηριακές αναπηρίες.
Οι «Τρωάδες» του Ευριπίδη, ένα ανθρωποκεντρικό και βαθιά αντιπολεμικό έργο σε σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου και μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη, θα παρουσιαστούν στις 31 Ιουλίου και την 1η Αυγούστου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου.
Η ίδια η παραγωγή αποτελεί μια πρόταση συμπερίληψης καθώς επί σκηνής συναντώνται 22 ηθοποιοί, ανάμεσά τους και μέλη της ομάδας «Εν Δυνάμει», κάθε ηλικίας, με και χωρίς αναπηρία.
Πρόκειται για μια ανάγνωση του ευριπίδειου έργου που εστιάζει όχι μόνο στη φρίκη του πολέμου αλλά και στα σώματα εκείνων που η κοινωνία συχνά επιλέγει να αφήνει αόρατους. Τα σώματα των γυναικών της Τροίας συνυπάρχουν με σώματα ηλικιωμένων, ανθρώπων με αναπηρία και ανηλίκων, υπενθυμίζοντας ότι κάθε πόλεμος πλήττει πρώτα τους πιο ευάλωτους.
«Η παρουσίαση των “Τρωάδων” του Εθνικού Θεάτρου στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου αποτελεί μια ιστορική στιγμή, καθώς για πρώτη φορά το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να βιώσει μια ολοκληρωμένη προσβάσιμη θεατρική εμπειρία σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Με την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, διαμορφώνουμε όλες τις συνθήκες που απαιτούνται ώστε ο μοναδικός αυτός χώρος να υποδεχτεί όλους τους ανθρώπους. Και να ανανεώσει ίσως έτσι την ίδια την – εδώ και αιώνες – αποστολή του: να αποτελεί τόπο συνάντησης της κοινότητας στο σύνολό της» αναφέρει μιλώντας στο «Βήμα» η καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου Αργυρώ Χιώτη.
Πολυετής προσπάθεια
Πίσω από αυτή την ιστορική «πρώτη φορά» βρίσκεται μια πολυετής προσπάθεια του Εθνικού Θεάτρου. Οι παραστάσεις καθολικής προσβασιμότητας ξεκίνησαν στις παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου ήδη από το 2016, αρχικά πιλοτικά, ενώ τα τελευταία τέσσερα χρόνια τις υλοποιεί συστηματικά στις χειμερινές σκηνές του, με τη στήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και της Alpha Bank, αλλά και με τη συνεργασία της εξειδικευμένης ομάδας «Liminal».
Η κάθοδος της φετινής παραγωγής στην Επίδαυρο, με έναν μεικτό θίασο ηθοποιών με και χωρίς αναπηρία, έδωσε την ευκαιρία ώστε η εμπειρία αυτή να μεταφερθεί για πρώτη φορά και στο εμβληματικό αρχαίο θέατρο.
Οπως σημειώνει η κυρία Χιώτη: «Η προσβασιμότητα είναι αποτέλεσμα μακρόχρονου σχεδιασμού, τεχνικής εξειδίκευσης και στενής συνεργασίας. Από τις υποδομές για την ακουστική περιγραφή και τη διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα, μέχρι τον σχεδιασμό της δυνατότητας μεταφοράς από Αθήνα, τον ορισμό των θέσεων, των διαδρομών, της εξυπηρέτησης των θεατών και την εκπαίδευση του προσωπικού, κάθε λεπτομέρεια σχεδιάστηκε με στόχο μια ισότιμη εμπειρία. Η ίδια η παραγωγή, με μια μεικτή ομάδα ηθοποιών με και χωρίς αναπηρία, επιβεβαιώνει ότι η συμπερίληψη μπορεί να βρίσκεται στον πυρήνα της καλλιτεχνικής δημιουργίας ως ισότιμος συνομιλητής και συνδημιουργός».
H πρώτη παράσταση της Παρασκευής 31 Ιουλίου θα είναι πλήρως προσβάσιμη για θεατές με αισθητηριακές αναπηρίες. Για τον σκοπό αυτόν έχει σχεδιαστεί ένα ολοκληρωμένο πλέγμα υπηρεσιών. Παρέχεται δωρεάν μεταφορά από και προς το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου τόσο για τους ίδιους όσο και για τους συνοδούς τους.
Σε γραφή Braille
Στη διαδρομή προς Επίδαυρο εξειδικευμένη θεατρολόγος θα τους μιλήσει για τον χώρο και το θέατρο της Επιδαύρου, για τον Ευριπίδη και το έργο του «Τρωάδες», αλλά και για την απόδοση της συγκεκριμένης παράστασης.
Κατά την άφιξή τους στην Επίδαυρο, οι θεατές με αναπηρία όρασης θα έχουν τη δυνατότητα να εξερευνήσουν με την αφή ειδική μακέτα του σκηνικού και των κοστουμιών, καθώς και το πρόγραμμα της παράστασης σε γραφή Braille.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, όταν καθίσουν στις κερκίδες και φορέσουν τα ειδικά ακουστικά, θα έχουν μία όσο το δυνατόν πληρέστερη πρόσβαση στην παράσταση. Για τα άτομα με προβλήματα ακοής θα υπάρχει διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα και υπέρτιτλοι SDH, καθώς και ειδική υποστήριξη για την άνετη πρόσβαση και ταξιθέτηση στο κοίλον του θεάτρου.
«Ελπίζω αυτή η πρωτοβουλία να αποτελέσει μια ουσιαστική παρακαταθήκη για τη συνέχεια, να καταφέρουμε η προσβασιμότητα σε ένα τέτοιο μέγεθος να μην αποτελεί την εξαίρεση ή μια “πρώτη φορά”, αλλά ένα σταθερό και αυτονόητο χαρακτηριστικό κάθε μεγάλης πολιτιστικής παραγωγής. Το θέατρο είναι η τέχνη που κατ’ εξοχήν μπορεί να δοκιμάζει τα όρια της εμπειρίας θέασης και να επαναπροσδιορίζει τη σχέση θεατή και σκηνής» καταλήγει η κυρία Χιώτη.
