Η ιστορία του Χόλιγουντ βρίθει περιπτώσεων όπου η εξωτερική εμφάνιση λειτούργησε ταυτόχρονα ως το διαβατήριο για τη δόξα, αλλά και ως καταστροφική ισόβια καταδίκη. Στην πινακοθήκη των τραγικών ειδώλων της αμερικανικής βιομηχανίας του θεάματος, η Jean Harlow κατέχει δικαιωματικά τη θέση του αρχέτυπου. Υπήρξε η πρώτη αυθεντική «ξανθιά σεξοβόμβα» (από την ταινία της Blonde Bombshell, που εισήγαγε τον όρο στο καθημερινό μας λεξιλόγιο), μια γυναίκα που κατάφερε, μέσα σε ελάχιστα χρόνια, να επαναπροσδιορίσει τα πρότυπα του παγκόσμιου αισθησιασμού.
Εντούτοις, πίσω από το εκτυφλωτικό, σχεδόν απόκοσμο φως που εξέπεμπε το πλατινένιο της στέμμα, κρυβόταν ένα χρονικό συστηματικής σωματικής φθοράς, ένας μοιραίος έρωτας και ένας πρόωρος θάνατος που συγκλόνισε τον πλανήτη. Η Harlow υπήρξε το πείραμα ενός συστήματος που έμαθε να εξαργυρώνει την ομορφιά με το ίδιο το αίμα των πρωταγωνιστών του. Και η πιο πιστή της ερευνήτρια και θαυμάστρια, η Marilyn Monroe, θα πατούσε ακριβώς στα χνάρια της Harlow, χνάρια που γρήγορα οδηγούν στο θάνατο και την αιώνια αθανασία.
Η απόδραση από την επαρχία και η τυχαία ανακάλυψη ενός ειδώλου
Προτού μετατραπεί στο απόλυτο αντικείμενο του πόθου για εκατομμύρια θεατές, η Harlean Carpenter –όπως ήταν το πραγματικό της όνομα– ήταν ένα κορίτσι που προσπαθούσε να ξεφύγει από την ασφυκτική κηδεμονία της μητέρας της. Γεννημένη στις 3 Μαρτίου 1911 στο Κάνσας Σίτι, μεγάλωσε μέσα στις ανέσεις, αλλά και υπό το κράτος μιας νοσηρής μητρικής εμμονής, καθώς η μητέρα της, Jean Poe Harlow, μετέφερε πάνω στο παιδί της όλα τα δικά της ανεκπλήρωτα καλλιτεχνικά όνειρα. Σε ηλικία μόλις δεκαέξι ετών, η νεαρή κοπέλα κλέφτηκε με έναν πλούσιο κληρονόμο, τον Charles McGrew, αναζητώντας μια δική της εστία μακριά από τον οικογενειακό έλεγχο. Το ζευγάρι μετακόμισε στο Λος Άντζελες, μια κίνηση που έμελλε να αλλάξει τον ρου της ιστορίας.
Η είσοδός της στον κόσμο του κινηματογράφου υπήρξε εντελώς συμπτωματική. Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στα στούντιο της Fox, όπου συνόδευε μια φίλη της, η εξωτερική της εμφάνιση μαγνήτισε τα βλέμματα των υπευθύνων του κάστινγκ. Παρά την αρχική της άρνηση, η μητέρα της την ανάγκασε να υπογράψει το πρώτο της συμβόλαιο, χρησιμοποιώντας το πατρικό όνομα της ίδιας της μητέρας της: Jean Harlow. Στο πρώτο της δοκιμαστικό, η νεαρή ήταν αποφασισμένη να βγει από το στούντιο με συμβόλαιο. Ήξερε πως έπρεπε να κάνει κάνει κάτι δραστικό για να τραβήξει την προσοχή των παραγωγών. Έτσι, έφτασε στο στούντιο Fox φορώντας ένα στενό, πλεκτό φόρεμα φροντίζοντας να κάνει εμφανέστατη την επιλογή της να μη φορέσει εσώρουχα.
Μετά από μερικούς ασήμαντους ρόλους σε βωβές κωμωδίες, ο εκκεντρικός δισεκατομμυριούχος και παραγωγός Howard Hughes ανακάλυψε το ακατέργαστο ταλέντο της. Το 1930, την επέλεξε ως πρωταγωνίστρια στην πανάκριβη πολεμική ταινία Hell's Angels. Η ταινία σημείωσε τεράστια επιτυχία, και η ατάκα της «Θα σε πείραζε αν φορούσα κάτι πιο άνετο;» την καθιέρωσε αμέσως ως το νέο, προκλητικό είδωλο μιας Αμερικής που μαστιζόταν από το μεγάλο οικονομικό κραχ.
Το μαρτύριο της πλατίνας
Η πραγματική επανάσταση, ωστόσο, που επέφερε η Harlow στη βιομηχανία του θεάματος δεν αφορούσε τις υποκριτικές της ικανότητες, αλλά το χρώμα των μαλλιών της. Ο Howard Hughes, αντιλαμβανόμενος τη δύναμη της εικόνας, αποφάσισε να κάνει σήμα κατατεθέν της ηθοποιού μια απόχρωση που δεν είχε ξαναδεί ποτέ το ανθρώπινο μάτι στην οθόνη: το απόλυτο, σχεδόν λευκό, πλατινένιο ξανθό. Η ταινία Platinum Blonde του 1931 σφράγισε αυτόν τον τίτλο, και το Χόλιγουντ βρέθηκε αντιμέτωπο με μια νέα μαζική υστερία.
Αν και η φράση «ξανθό πλατινέ» (platinum blonde) χρησιμοποιείτο στο χώρο της μόδας τουλάχιστον τρία χρόνια πριν τα γυρίσματα της ταινίας, ήταν η ταινία της Harlow εκείνη που την έκανε διαδεδομένη παγκοσμίως. Αργότερα, η ταινία Bombshell του 1933 εισήγαγε τον όρο «bombshell» στην αγγλική αργκό (και μετά τη δεκαετία του '50 τη λέξη «σεξοβόμβα» στην Ελλάδα), για να περιγράψει την σούπερ σέξι γυναίκα. Ο όρος χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα, βλ. τα «Bombshells» του Love Island.
Εντούτοις, η επίτευξη αυτής της απόχρωσης εκείνη την εποχή αποτελούσε ένα κυριολεκτικό χημικό μαρτύριο. Στις αρχές της δεκαετίας του τριάντα, τα σύγχρονα, ασφαλή προϊόντα ντεκαπάζ και το εξευγενισμένο οξυζενέ ήταν ανύπαρκτα. Προκειμένου να αφαιρεθεί κάθε ίχνος φυσικής χρωστικής από τα καστανόξανθα μαλλιά της Harlow, ο προσωπικός της κομμωτής, κατόπιν εντολής του στούντιο, επινόησε ένα τοξικό και εξαιρετικά διαβρωτικό μείγμα. Κάθε εβδομάδα, το τριχωτό της κεφαλής της ηθοποιού περιλουζόταν με έναν συνδυασμό από υπεροξείδιο του υδρογόνου, αμμωνία, οικιακή χλωρίνη Clorox και νιφάδες σαπουνιού Lux.
Η διαδικασία αυτή ήταν επώδυνη, προκαλώντας της συστηματικά εγκαύματα, φουσκάλες και έντονους δερματικούς ερεθισμούς. Η Harlow υπέφερε βουβά για το προνόμιο της δόξας, δηλώνοντας με μια τραγική συνειδητοποίηση: «Αν δεν ήταν τα μαλλιά μου, το Χόλιγουντ δεν θα ήξερε καν ότι υπάρχω». Το τίμημα όμως υπήρξε βαρύ. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας, τα μαλλιά της είχαν υποστεί τέτοια ανεπανόρθωτη φθορά που άρχισαν να πέφτουν σε ολόκληρες τούφες, έχοντας την υφή άχυρου. Έντρομη προ του κινδύνου να μείνει εντελώς φαλακρή, η ηθοποιός αναγκάστηκε να σταματήσει τις χημικές θεραπείες και να καταφύγει στη χρήση περουκών για τις επόμενες ταινίες της, ενώ η MGM αναγκάστηκε να αλλάξει το στυλ της σε πιο σκούρες, καστανές αποχρώσεις.
Η φρενίτιδα των «Platinum Blondes»
Παρά το γεγονός ότι η ίδια η Harlow κατέστρεφε την υγεία της, η εικόνα της δημιούργησε ένα πρωτοφανές κοινωνικό φαινόμενο. Χιλιάδες κορίτσια σε ολόκληρη την Αμερική, επηρεασμένα από τη λάμψη της «ξανθιάς σεξοβόμβας», προσπάθησαν μανιωδώς να αντιγράψουν το στυλ της. Τα κομμωτήρια της εποχής κατακλύστηκαν από γυναίκες που απαιτούσαν το «ξανθό της Harlow», ενώ η MGM, σε μια έξυπνη κίνηση μάρκετινγκ, πρόσφερε έπαθλο 10.000 δολαρίων σε όποιον κομμωτή κατάφερνε να αναπαράγει ακριβώς την ίδια απόχρωση.
Κανείς δεν τα κατάφερε, γεγονός που αποδείχθηκε σωτήριο για το καταναλωτικό κοινό, καθώς η ανεξέλεγκτη χρήση οικιακών καθαριστικών και χλωρίνης από ανίδεες γυναίκες στα σπίτια τους οδήγησε σε εκατοντάδες περιπτώσεις σοβαρών εγκαυμάτων και αλωπεκίας. Η Harlow είχε καταφέρει να επιβάλει μια νέα αισθητική: το ξανθό δεν ήταν πλέον μια φυσική ιδιαιτερότητα, αλλά μια δήλωση ανεξαρτησίας, σεξουαλικής απελευθέρωσης και κοινωνικής ανόδου. Όπως σημειώνουν οι ιστορικοί του κινηματογράφου, η Harlow ήταν εκείνη που καθιέρωσε την αντίληψη ότι οι ξανθές διασκεδάζουν περισσότερο ("blondes have more fun"), μετατρέποντας μια τεχνητή λευκότητα στο απόλυτο φετίχ του εικοστού αιώνα.
William Powell: Ο μόνος αληθινός της έρωτας
Αν η επαγγελματική της διαδρομή στην MGM –όπου μετακόμισε το 1932– της χάρισε μια σειρά από τεράστιες επιτυχίες όπως το Red Dust και το Dinner at Eight πλάι στον Clark Gable, η προσωπική της ζωή παρέμενε ένα πεδίο συντριβής. Μετά το διαζύγιό της και τον μυστηριώδη θάνατο του δεύτερου συζύγου της, Paul Bern –ο οποίος αυτοκτόνησε λίγους μήνες μετά τον γάμο τους εν μέσω φημών για κακοποίηση και ανικανότητα– η Harlow βρήκε τη συναισθηματική της λύτρωση στο πρόσωπο του κορυφαίου ηθοποιού William Powell.
Ο Powell, ο κομψός και ώριμος πρωταγωνιστής της σειράς ταινιών The Thin Man, υπήρξε ο μοναδικός, βαθύς και αληθινός έρωτας στη ζωή της Jean Harlow. Η σχέση τους, η οποία διήρκεσε δύο χρόνια, χαρακτηρίστηκε από μια σπάνια τρυφερότητα, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Εντούτοις, η μοίρα αρνήθηκε να της χαρίσει την ευτυχία. Ο Powell, πληγωμένος από προηγούμενους γάμους, αρνιόταν πεισματικά να επισημοποιήσει τη σχέση τους, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις της Harlow που επιθυμούσε διακαώς να δημιουργήσει οικογένεια και να αποκτήσει παιδιά.
Η αναβλητικότητα του Powell και οι διαρκείς καυγάδες για το θέμα του γάμου προκαλούσαν στη Harlow βαθιά μελαγχολία, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την ήδη κλονισμένη υγεία της. Παρά τις εντάσεις, παρέμειναν μαζί, με τη Harlow να φορά ένα εντυπωσιακό ζαφειρένιο δαχτυλίδι που της είχε χαρίσει, ελπίζοντας μέχρι την τελευταία στιγμή να την παντρευτεί.
Ο ξαφνικός θάνατος στα 26
Η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε την άνοιξη του 1937, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας Saratoga με συμπρωταγωνιστή τον Clark Gable. Η Harlow άρχισε να εμφανίζει έντονα σημάδια κόπωσης, ναυτίας και έναν περίεργο, γκρίζο αποχρωματισμό στο δέρμα της. Στις 29 Μαΐου 1937, κατέρρευσε κυριολεκτικά στα χέρια του Gable κατά τη διάρκεια μιας ερωτικής σκηνής.
Η μεταφορά της στο σπίτι δεν απέτρεψε το μοιραίο. Η μητέρα της, φανατική ακόλουθος της Χριστιανικής Επιστήμης (Christian Science), αρνήθηκε αρχικά την ορθή ιατρική περίθαλψη, πιστεύοντας στη δύναμη της προσευχής, γεγονός που καθυστέρησε δραματικά τη διάγνωση. Η Χριστιανική Επιστήμη είναι ένα θρησκευτικό κίνημα που ιδρύθηκε στις ΗΠΑ τον 19ο αιώνα από τη Mary Baker Eddy και βασίζεται στην πεποίθηση ότι η ασθένεια είναι μια πνευματική ψευδαίσθηση, η οποία μπορεί και πρέπει να θεραπευτεί αποκλειστικά μέσω της προσευχής και της ακλόνητης πίστης, απορρίπτοντας κάθε μορφή σύγχρονης ιατρικής επιστήμης.
Η μητέρα της Jean Harlow, ούσα φανατική ακόλουθος αυτής της αίρεσης, αρνήθηκε πεισματικά να επιτρέψει στους γιατρούς να εξετάσουν την κόρη της όταν εκείνη κατέρρευσε, εγκλωβίζοντάς την στο σπίτι υπό τη φροντίδα μιας «θεραπεύτριας» της οργάνωσης που απλώς προσευχόταν πάνω από το κρεβάτι της. Αυτή η θρησκευτική εμμονή στέρησε από τη Harlow πολύτιμα εικοσιτετράωρα και, παρόλο που η νεφρική ανεπάρκεια ήταν ήδη σε προχωρημένο στάδιο, η καθυστέρηση της εισαγωγής της στο νοσοκομείο εκμηδένισε κάθε ελπίδα σωτηρίας, υπογράφοντας ουσιαστικά τη θανατική της καταδίκη.
Όταν τελικά η Harlow μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Good Samaritan, ήταν πλέον πολύ αργά. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων έδειξαν ουραιμική δηλητηρίαση (οξεία νεφρική ανεπάρκεια). Οι νεφροί της είχαν σταματήσει πλήρως να λειτουργούν, γεμίζοντας το σώμα της με τοξίνες.
Πολλές θεωρίες αναπτύχθηκαν για τα αίτια αυτής της ξαφνικής κατάρρευσης, με ορισμένους βιογράφους να ενοχοποιούν τη συστηματική εισπνοή των αναθυμιάσεων από τη χλωρίνη και την αμμωνία των εβδομαδιαίων κομμώσεων, που κατέστρεψαν τα εσωτερικά της όργανα. Η πραγματικότητα, ωστόσο, όπως αποδείχθηκε από τα ιατρικά αρχεία, ήταν ότι η Harlow κουβαλούσε τα κατάλοιπα μιας βαριάς κρίσης οστρακιάς που είχε περάσει στην εφηβεία της, η οποία είχε προκαλέσει προοδευτική, βωβή ζημιά στα νεφρά της. Στις 7 Ιουνίου 1937, η Jean Harlow άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία μόλις 26 ετών. Ο William Powell, συντετριμμένος από τις τύψεις, τοποθέτησε μέσα στο φέρετρό της ένα σημείωμα που έγραφε: «Καληνύχτα, γλυκιά μου αγαπημένη».
Η κληρονομιά της πλατίνας - Πώς η Marilyn Monroe κάλυψε το κενό
Ο θάνατος της Harlow άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό στο Χόλιγουντ, μια μαύρη τρύπα που καμία ηθοποιός της εποχής δεν φαινόταν ικανή να καλύψει. Χρειάστηκε να περάσει μια ολόκληρη δεκαετία προκειμένου να εμφανιστεί μια άλλη γυναίκα που θα κατανοούσε και θα υιοθετούσε απόλυτα τη συνταγή της Harlow. Αυτή η γυναίκα δεν ήταν άλλη από τη Norma Jeane Baker, τη μελλοντική Marilyn Monroe.
Η Monroe, μεγαλώνοντας σε ορφανοτροφεία και ανάδοχες οικογένειες, είχε αναπτύξει μια παθολογική εμμονή με την Jean Harlow, την οποία θεωρούσε το απόλυτο είδωλο και το ιδανικό της πρότυπο. Όταν αποφάσισε να αλλάξει το όνομά της και να διεκδικήσει τη θέση της στο στερέωμα, η πρώτη της κίνηση ήταν να βάψει τα καστανά μαλλιά της στο ίδιο ακριβώς, απόκοσμο πλατινένιο ξανθό της Harlow. Η Marilyn αντέγραψε όχι μόνο το χρώμα, αλλά και την εύθραυστη, πλην όμως έντονα σεξουαλική αύρα της προκατόχου της, καταφέρνοντας να γίνει η «ξανθιά σεξοβόμβα» της δεκαετίας του '50.
Η μοίρα, ωστόσο, επιφύλασσε ένα εξίσου ειρωνικό και τραγικό παιχνίδι. Η Monroe κατέλαβε τον θρόνο της Harlow, αλλά κληρονόμησε και την κατάρα της. Η ανάγκη της να αποδείξει την αξία της, οι αποτυχημένοι έρωτες και η διαρκής ψυχολογική πίεση ενός συστήματος που την αντιμετώπιζε ως ένα όμορφο προϊόν, την οδήγησαν στο ίδιο σκοτεινό μονοπάτι. Το 1962, η Monroe βρισκόταν μάλιστα σε συζητήσεις για να πρωταγωνιστήσει σε μια βιογραφική ταινία για τη ζωή της Jean Harlow και γι'αυτό είχε επισκεφθεί τη μητέρα της Harlow στο πατρικό της σπίτι στο Τέξας.
Δεν πρόλαβε ποτέ να μεταφέρει τη ζωή της Jean Harlow στη μεγάλη οθόνη. Στις 4 Αυγούστου 1962, η Marilyn Monroe έφυγε κι εκείνη από τη ζωή σε ηλικία 36 ετών, αφήνοντας πίσω της έναν ακόμη ανεκπλήρωτο μύθο. Έτσι, οι δύο πιο διάσημες ξανθές της ιστορίας έμειναν αιώνια νέες, παγωμένες στον χρόνο και στο ασπρόμαυρο φιλμ.
