Νωρίς ένα πρωινό του Σεπτεμβρίου 1975, μια 46χρονη γυναίκα ετοίμαζε μεθοδικά την πρώτη ημέρα μιας νέας ζωής. Έβρασε ένα αυγό, αποχαιρέτησε τον έφηβο γιο της που έφευγε για το σχολείο, φόρεσε ένα λιτό γκρι φόρεμα και κατέβηκε από το διαμέρισμά της στη λεωφόρο Fifth Avenue για να πάρει ταξί με προορισμό το κέντρο του Μανχάταν. Η σκηνή θα μπορούσε να ανήκει σε οποιαδήποτε εργαζόμενη μητέρα της Νέας Υόρκης. Όμως η γυναίκα αυτή ήταν η Jacqueline Kennedy Ωνάση.
Όταν το ταξί σταμάτησε έξω από το κτίριο της Madison Avenue όπου στεγαζόταν το εκδοτικό γραφείο της Viking Press, η εικόνα απείχε πολύ από την καθημερινότητα. Δημοσιογράφοι, φωτογράφοι και περαστικοί είχαν πλημμυρίσει το δρόμο. Η «βασίλισσα του Camelot», όπως εξακολουθούσε να αποκαλείται, δεν κατευθυνόταν σε κάποιο επίσημο δείπνο ούτε σε φιλανθρωπική εκδήλωση. Πήγαινε απλώς στη δουλειά της. Για πρώτη φορά από το 1953, όταν ως ανύπαντρη ακόμη Jacqueline εργαζόταν ως ρεπόρτερ δρόμου για τη Washington Times-Herald, αποφάσιζε να επιστρέψει στην αγορά εργασίας
«Ήταν ένα τσίρκο εκεί έξω, φυσικά, εξαιτίας του ποια ήταν», θυμόταν ο Thomas Guinzburg, πρόεδρος της Viking Press. «Υπήρχαν απειλές για βόμβες, άνθρωποι ασφαλείας, δημοσιογράφοι μεταμφιεσμένοι σε ταχυδρόμους». Το γεγονός ότι η διασημότερη γυναίκα του κόσμου επιχειρούσε να εισέλθει σε έναν κλάδο που ζει από τη διακριτικότητα και τη σιωπηλή εργασία, δημιουργούσε μια σχεδόν ειρωνική αντίθεση.
Σήμερα είναι γνωστό ότι η Jackie εργάστηκε ως επιμελήτρια βιβλίων επί σχεδόν δύο δεκαετίες, πρώτα στη Viking και κατόπιν στη Doubleday. Το είδαμε και στη σειρά Love Story όπου τη Jackie O' ενσαρκώνει η Naomi Watts. Αυτό που ίσως πολλοί δε γνωρίζουν είναι το βάθος της αφοσίωσής της στη νέα της δουλειά. Σε διάστημα 19 ετών επιμελήθηκε σχεδόν εκατό έργα λογοτεχνίας και δοκίμια, παραμένοντας ενεργή έως τον θάνατό της. Ακόμη και στα προχωρημένα στάδια της ασθένειάς της, διάβαζε χειρόγραφα και έστελνε σημειώσεις σε συγγραφείς.
Στη Doubleday επικρατούσε μια άτυπη συμφωνία σιωπής. «Υπήρχε ένας άγραφος νόμος μεταξύ όλων μας στη Doubleday - ότι δεν θα μιλούσαμε ποτέ δημόσια για τη Jackie», έγραψε ο εκδότης Steve Rubin. «Η στάση αυτή γεννήθηκε από την επιθυμία να την προστατεύσουμε, αλλά η άλλη όψη αυτής της προστατευτικής χειρονομίας ήταν ότι λίγοι κατανοούσαν πόσο αφοσιωμένη και ταλαντούχα ήταν στο έργο που είχε επιλέξει».
Η επιλογή αυτή δεν ήταν αυτονόητη. Ο εκδοτικός κόσμος, παρά το κύρος του, προσέφερε χαμηλές αμοιβές και απαιτούσε επίπονη, αφανή εργασία. Ο Guinzburg, αν και ενθουσιώδης με την προοπτική της συνεργασίας, της μίλησε με ειλικρίνεια: «Δεν είσαι ακριβώς έτοιμη να γίνεις επιμελήτρια. Όχι επειδή δεν έχεις το ταλέντο ή την ικανότητα, αλλά επειδή δεν έχεις το υπόβαθρο και την εκπαίδευση και, νομίζω, θα δυσκολευόσουν σε έναν εκδοτικό οίκο γιατί θα δημιουργούσε μια ανταγωνιστική ατμόσφαιρα με τους άλλους επιμελητές. Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να είσαι σύμβουλος επιμελήτρια». Εκείνη το δέχθηκε. Ο αρχικός της μισθός ήταν 200 δολάρια την εβδομάδα.
Η σχέση της με τα βιβλία, ωστόσο, δεν ήταν επιφανειακή. Από παιδί ήταν μανιώδης αναγνώστρια -διάβαζε Chekhov από τα έξι της!- κι είχε διακριθεί για τα κείμενά της στο πανεπιστήμιο. Στον Λευκό Οίκο είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επιμέλεια της έκδοσης που αφορούσε την αποκατάσταση και ιστορική ανάδειξη του ίδιου του προεδρικού μεγάρου, φτάνοντας να επιλέξει ακόμη και τη γραμματοσειρά.
Όταν ο στενός συνεργάτης και λογογράφος του John F. Kennedy, Ted Sorensen, της ζήτησε να διαβάσει, στα πρώτα στάδια, το βιβλίο που ετοίμαζε για τον εκλιπόντα πρόεδρο, εκείνη προχώρησε σε ουσιαστικές παρεμβάσεις στο κείμενο, διορθώνοντας μέχρι και τυπογραφικά λάθη.
Μετά τον θάνατο του δεύτερου συζύγου της, Αριστοτέλη Ωνάση, εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Μανχάταν με τα δύο παιδιά της, John και Caroline. Ο γάμος της με τον Έλληνα εφοπλιστή είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. «Η Αμερική έχασε την αγία της», έγραφε εφημερίδα της εποχής. Κυκλοφόρησαν φήμες για οικονομικές διαπραγματεύσεις που, όπως επισημαίνει ο βιογράφος Donald Spoto, δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα: «Όπως αποδείχθηκε, ο Ted Kennedy δεν έκανε καμία οικονομική συμφωνία με τον Αριστοτέλη». Η ίδια η Jackie βρέθηκε αντιμέτωπη με μια κοινωνία που συνέχιζε να τη βλέπει ως σύμβολο. Όπως σημειώνει ο Spoto, «η φήμη της, την οποία ούτε κατανοούσε ούτε επιδίωκε, ήταν μια διαρκής ενόχληση, ενώ το κοινό τη θεωρούσε κάπως σαν δημόσιο έκθεμα».
Η απόφασή της να εργαστεί ήταν μια συνειδητή απάντηση σε αυτή την ακινησία κι έτσι, η Jackie βυθίστηκε στη δουλειά. Απαντούσε η ίδια στο τηλέφωνο, περίμενε στην ουρά για το φωτοτυπικό, έφτιαχνε τον καφέ της. Συνάδελφοι θυμούνται ότι ήθελε να αντιμετωπίζεται ως ισότιμο μέλος της ομάδας. Πολλοί είχαν αρχικά επιφυλάξεις, ενώ δεν έλειπαν και οι ειρωνίες. Σταδιακά, όμως, η σοβαρότητά της επέβαλε τον σεβασμό.
Τα βιβλία που ανέλαβε στη Viking αντανακλούσαν τα ενδιαφέροντά της: ιστορία, τέχνη, πολιτισμός. Το πρώτο της έργο, Remember the Ladies, συνόδευε μια έκθεση για τον ρόλο των γυναικών στην Αμερική του 18ου αιώνα. Ακολούθησαν το In the Russian Style και συνεργασίες με προσωπικότητες όπως η Diana Vreeland. Όταν η εταιρεία αποφάσισε να εκδώσει το μυθιστόρημα Shall We Tell the President? του Jeffrey Archer, με πλοκή που αφορούσε την απόπειρα δολοφονίας του Ted Kennedy, η Jackie παραιτήθηκε.
Στις εκδόσεις Doubleday ανέλαβε πιο ενεργό ρόλο. Για παράδειγμα, πάλεψε επί χρόνια για να πείσει τον Michael Jackson να εκδώσει την αυτοβιογραφία του και τα κατάφερε. Εν τέλει, το Moonwalk πούλησε μισό εκατομμύριο αντίτυπα και βρέθηκε στην κορυφή των πωλήσεων το 1988. Αντίστοιχη επιτυχία σημείωσε με τη μπαλαρίνα Gelsey Kirkland και άλλα έργα, από το False Dawn του Louis Auchincloss έως το The Last Tsar του Edvard Radzinsky. Απέκτησε τα δικαιώματα των μυθιστορημάτων του Αιγύπτιου Νομπελίστα Naquib Mahfouz και μερίμνησε για την αγγλική τους μετάφραση.
Η Jackie πίστευε ότι ο συγγραφέας είναι το επίκεντρο ενός βιβλίου και επέμενε να παραμένει η ίδια στο περιθώριο. Συχνά, ο αναγνώστης δεν γνώριζε ότι πίσω από ένα έργο βρισκόταν η πρώην Πρώτη Κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών. Σπάνια έδινε συνεντεύξεις. Σε μία από αυτές, περιέγραψε με απλότητα το νόημα που είχε για την ίδια η εργασία: «Θυμάμαι έναν οδηγό ταξί που μου είπε: “Κυρία μου, εργάζεστε ενώ δεν το χρειάζεστε;” Του απάντησα: “Ναι”. Γύρισε και μου είπε: “Νομίζω ότι αυτό είναι υπέροχο!”».
