Μαρινέλλα: Το κομμάτι που απαγόρευσε η Χούντα, αλλά εκείνη συνέχισε να τραγουδά από τα μπουζούκια μέχρι το BBC

Ένα σπάνιο στιγμιότυπο από το 1988, στην εκπομπή «Εν αρχή είν’ ο λόγος» του Λευτέρη Παπαδόπουλου, την δείχνει να τραγουδάτο «Πού πάνε εκείνα τα παιδιά», ενώ οι στίχοι θυμίζουν διακριτικά τα όρια και τις αδικίες της εποχής: «Πού πάνε εκείνα τα παιδιά / της θύελλας και του βοριά / που πέθαιναν για λευτεριά / πού πάνε;».

Η φωνή της λειτούργησε ως καταλύτης μνήμης και συνείδησης, υπενθυμίζοντας ότι η τέχνη ποτέ δεν είναι αποκομμένη από την ιστορία που τη γεννά. Ωστόσο, αυτή δεν ήταν η μοναδική φορά που η Μαρινέλλα λογοκρίθηκε. Επίσης το 1973, κυκλοφόρησε τον δίσκο «Αλβανία», σε μουσική Γιώργου Κατσαρού και στίχους Πυθαγόρα, αφιερωμένος στο έπος του 1940. Ο δίσκος αυτός, ήταν ουσιαστικά η πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά της Μαρινέλλας με συγκεκριμένους δημιουργούς αλλά και με συγκεκριμένο concept. Η παρουσίαση όλων των τραγουδιών έγινε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, υπό τη μουσική διεύθυνση του Γιώργου Κατσαρού, σε μια ιστορική συναυλία που μεταδόθηκε απευθείας από το ΕΙΡΤ στις 27 Οκτωβρίου 1973, παραμονή της Επετείου του «Όχι». Aυτή ήταν η πρώτη συναυλία στην ιστορία της Ελληνικής Τηλεόραση που μεταδόθηκε live. Ακριβώς μετά από την μετάδοση, όμως, όλο το μουσικό έργο θεωρήθηκε αντιστασιακό και η κυκλοφορία του απαγορεύτηκε από την Χούντα.

Η Μαρινέλλα είχε προηγουμένως, το 1971, πραγματοποιήσει συναυλίες στην Αλβανία, αποτελώντας μια από τις πρώτες Ελληνίδες που τραγούδησαν εκεί, λίγο μετά την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών. Μετά την πτώση της Χούντας, τραγούδια όπως το «Κράτα μάνα» ερμηνεύτηκαν ξανά σε μεγάλες συναυλίες, όπως στο Παλαί ντε Σπορ της Θεσσαλονίκης το 1974, δίπλα σε Δημήτρη Μητροπάνο και Γιάννη Καλατζή.

Η καλλιτεχνική της πορεία δεν περιορίστηκε στις περιπέτειες της λογοκρισίας. Το 1974, εκπροσώπησε την Ελλάδα στην πρώτη της συμμετοχή στη Eurovision μετά τη Χούντα, φέρνοντας στο ευρωπαϊκό κοινό τον ελληνικό ήχο και την ελληνική ψυχή σε μια περίοδο που η χώρα αναζητούσε διεθνή αναγνώριση και εσωτερική αποκατάσταση.

Η Μαρινέλλα υπήρξε πυξίδα για γενιές τραγουδιστών και ακροατών, που μέσα από τη φωνή της ανακάλυπταν το παράπονο, την ομορφιά και τον πολιτικό υπαινιγμό της μουσικής. Οι συνεργασίες της με τον Ντέμη Ρούσσο, με τον Πυθαγόρα, με τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Γιώργο Κατσαρό και τόσους άλλους σπουδαίους καλλιτέχνες, ήταν συναντήσεις που σημάδεψαν μια εποχή. Ο ίδιος ο Ρούσσος θυμόταν αργότερα τη στιγμή που η Μαρινέλλα του ζήτησε να της παραχωρήσει τραγούδια του όπως το «Velvet mornings» και το «From souvenirs to souvenirs», σημειώνοντας:

«Της απάντησα: ‘Κούκλα μου, παρ’ τα, εγώ εσένα σε θαυμάζω. Να τα πάρεις να τα τραγουδήσεις, να τα κάνεις ό,τι θέλεις’. Και πράγματι, η Μαρινέλλα τα τραγούδησε με ελληνικούς στίχους· το νόημα ήταν διαφορετικό, όμως η φωνή της τα έκανε δικά της». Η απώλειά της αφήνει ένα κενό στην ίδια την πολιτισμική συνείδηση της χώρας. Η φωνή της, ωστόσο, παραμένει ζωντανή, για πάντα μέρος της ελληνικής λαϊκής ταυτότητας. Στους δρόμους που περπατούσαν εκείνα τα παιδιά, στις θύελλες και στους βοριάδες, στις μικρές και μεγάλες σκηνές όπου η Ελλάδα τραγουδά και σήμερα.