Nonnamaxxing: Γιατί ο τρόπος ζωής των Ιταλίδων γιαγιάδων είναι ξαφνικά τόσο δημοφιλής

Η 96χρονη Ιταλίδα Licia Fertz το περιγράφει ξεκάθαρα: «Ποτέ μην σκέφτεσαι τον εαυτό σου ως γέρο. Γεννιέσαι νέος». Με αυτή τη λογική, η εμφάνιση δεν εγκαταλείπεται, αλλά αποκτά άλλη σημασία: «Βάφομαι και ντύνομαι με ζωηρά χρώματα, ακόμη κι αν δεν βγω από το σπίτι, γιατί το να φροντίζεις την εμφάνισή σου είναι μια πράξη αγάπης προς τον εαυτό σου».

Η στάση αυτή δεν είναι απλώς αισθητική. Σύμφωνα με έρευνα που εξετάζει τη σχέση μεταξύ ψυχολογίας και γήρανσης, η αντίληψη που έχει μια γυναίκα για το πώς μεγαλώνει, συνδέεται άμεσα με τον πραγματικό ρυθμό γήρανσης του οργανισμού της.

Η καθηγήτρια ψυχολογίας Sonja Lyubomirsky από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια εξηγεί: «Η νοοτροπία μας είναι σαν ένα ζευγάρι γυαλιά ή ένα παλτό που φοράμε. Έχει τεράστια σημασία πώς βλέπουμε τη γήρανση. Είναι δώρο; Είναι σοφία και εμπειρία ή απώλεια; Και τα δύο μπορεί να ισχύουν, αλλά η επιλογή είναι δική μας».

Η δύναμη της φροντίδας και της προσφοράς

Στην Ιταλία, οι γιαγιάδες δεν μένουν στο περιθώριο της οικογενειακής ζωής. Αντίθετα, έχουν ενεργό ρόλο, ιδιαίτερα στη φροντίδα των εγγονιών. Η καθημερινότητά τους περιλαμβάνει μετακινήσεις, βοήθεια στα παιδιά, συμμετοχή στις ανάγκες της οικογένειας. Η ίδια η Fertz λέει: «Ζω με τον εγγονό μου. Είμαι προγιαγιά και κάθε μέρα που περνάω με τη δισέγγονή μου είναι ένα δώρο που δεν σταματά να με εκπλήσσει».

Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι αυτή η ενεργή συμμετοχή έχει και οφέλη για την υγεία. Έρευνα έχει δείξει ότι οι παππούδες και οι γιαγιάδες που φροντίζουν εγγόνια έχουν καλύτερη μνήμη και μεγαλύτερη λεκτική ευχέρεια σε σχέση με όσους δεν συμμετέχουν.

Επιπλέον, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Preventive Medicine, άνθρωποι που προσφέρουν εθελοντικά πάνω από 100 ώρες τον χρόνο παρουσιάζουν χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας, περισσότερη αισιοδοξία και ισχυρότερο αίσθημα σκοπού στη ζωή τους.

Η καθημερινή κίνηση ως φυσική συνήθεια

Σε αντίθεση με άλλες χώρες, στην Ιταλία η κίνηση δεν είναι «άσκηση», αλλά μέρος της ζωής. Οι πόλεις και τα χωριά είναι φτιαγμένα για περπάτημα, και αυτό αντανακλάται στις καθημερινές συνήθειες.

Ο καθηγητής βιολογίας Daniel Lieberman από το Harvard τονίζει: «Το περπάτημα είναι η πιο βασική μορφή ανθρώπινης δραστηριότητας και εκατοντάδες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι βοηθά τους ανθρώπους να γερνούν πιο αργά».

Ακόμη και λίγα βήμα μες στη μέρα έχουν σημασία. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2025 στο American Journal of Preventive Medicine, μόλις 15 λεπτά γρήγορου περπατήματος την ημέρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου.

Ενσυνειδητότητα... χωρίς βιασύνη

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της ιταλικής καθημερινότητας είναι η ικανότητα να ζει κανείς τη στιγμή. Ένας καφές δεν συνοδεύεται από κινητό ή multitasking, αλλά από παρατήρηση, ηρεμία και χρόνο. Αυτή η στάση συνδέεται με τη φιλοσοφία του dolce far niente, «τη γλυκιά απόλαυση του να μην κάνεις τίποτα». Δεν πρόκειται για αδράνεια, αλλά για συνειδητή παρουσία.

Ο ψυχοθεραπευτής Jonathan Alpert εξηγεί: «Η προσέλκυση αυτής της τάσης δεν αφορά μόνο τις Ιταλίδες γιαγιάδες, αλλά και την ανάγκη των νεότερων να ξεφύγουν από την κουλτούρα της συνεχούς πίεσης. Είναι η φαντασία μιας ζωής πιο ήρεμης και γειωμένης».

Έρευνες δείχνουν ότι το συνεχές multitasking αυξάνει το άγχος, ενώ η συγκέντρωση στο παρόν βοηθά στην καλύτερη ψυχική και σωματική ανθεκτικότητα με την πάροδο του χρόνου.

Διατροφή με βάση την εποχικότητα

Η ιταλική κουζίνα δεν βασίζεται στην υπερβολή, αλλά στην ποιότητα και την εποχικότητα. Τα τρόφιμα καταναλώνονται όταν είναι στην εποχή τους, κάτι που σημαίνει λιγότερη επεξεργασία και περισσότερη θρεπτική αξία.

Ο καθηγητής διατροφής Antonino De Lorenzo εξηγεί: «Η φρεσκάδα, η ποικιλία, η ωριμότητα και ο τρόπος παρασκευής επηρεάζουν σημαντικά τη διατροφική αξία των τροφίμων. Μια ποιοτική διατροφή που διατηρείται στον χρόνο, συμβάλλει σε πιο υγιή γήρανση και μειώνει τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών».

Δεν είναι τυχαίο ότι η μεσογειακή διατροφή -πλούσια σε ελαιόλαδο, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά- συνδέεται σταθερά με τη μακροζωία.

Η σημασία της κοινότητας

Τέλος, ένα από τα πιο καθοριστικά στοιχεία είναι η κοινωνική σύνδεση. Οι Ιταλίδες γιαγιάδες διατηρούν επαφή με γείτονες, φίλους και οικογένεια, συμμετέχουν σε δραστηριότητες και αποφεύγουν την απομόνωση.

Η Fertz το συνοψίζει απλά: «Το πιο σημαντικό για να ζήσεις μια μακρά και ευτυχισμένη ζωή; Να μην απομονώνεσαι. Να έχεις πάντα επαφή με τους ανθρώπους, να ταξιδεύεις, να κανονίζεις εξόδους και να βγαίνεις από το σπίτι».

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Geriatric Psychiatry δείχνει ότι η ύπαρξη σκοπού στη ζωή βοηθά στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας, ενώ άλλη έρευνα συνδέει το αίσθημα σκοπού με χαμηλότερα επίπεδα κατάθλιψης και μοναξιάς.

Όπως λέει η ίδια με χαρακτηριστική απλότητα: «Η πλήξη είναι το μόνο πράγμα που σε κάνει πραγματικά να γερνάς».

Το “nonnamaxxing”, τελικά, δεν είναι μια τάση που βασίζεται σε εικόνες, αλλά μια φιλοσοφία ζωής που δίνει έμφαση στην απλότητα, τη σύνδεση και την ισορροπία. Δεν απαιτεί δραστικές αλλαγές αλλά μόνο μικρές, καθημερινές επιλογές που, με τον χρόνο, κάνουν τη διαφορά