Η παρουσία της Cate Blanchett στο φετινό Φεστιβάλ Καννών δεν περιορίστηκε σε μια ακόμη λαμπερή εμφάνιση στο κόκκινο χαλί. Αντίθετα, εξελίχθηκε σε μια ουσιαστική παρέμβαση για την κατάσταση της βιομηχανίας του κινηματογράφου, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από το #MeToo - ένα κίνημα που, όπως η ίδια υποστήριξε, «σκοτώθηκε πολύ γρήγορα, πριν ολοκληρώσει τον κύκλο του».
Η ηθοποιός, με τη μακρά της διαδρομή και τη θεσμική της βαρύτητα ιδιαίτερα μετά τη θητεία της ως πρόεδρος της επιτροπής των Καννών το 2018, μίλησε ανοιχτά για το πώς η δυναμική που δημιουργήθηκε εκείνη την περίοδο δεν κατάφερε να μετατραπεί σε σταθερή αλλαγή. Η συζήτηση με τον δημοσιογράφο Didier Allouch λειτούργησε ως αφορμή για μια πιο βαθιά αποτίμηση: όχι μόνο του τι πέτυχε το #MeToo, αλλά κυρίως του τι δεν πρόλαβε να αλλάξει.
Όπως τόνισε, το βασικό πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η έλλειψη φωνών, αλλά το γεγονός ότι αυτές οι φωνές δεν συνέχισαν να ακούγονται με την ίδια ένταση. «Υπάρχουν άνθρωποι με πλατφόρμες που μπορούν να μιλήσουν με μια σχετική ασφάλεια, λέγοντας “αυτό μου συνέβη”. Αλλά και η λεγόμενη μέση γυναίκα λέει στον δρόμο “#MeToo”. Γιατί να το σταματήσουμε αυτό;» διερωτήθηκε. Η ερώτησή της δεν είναι ρητορική· υπονοεί ότι η κοινωνική και επαγγελματική δυναμική που είχε αρχίσει να χτίζεται, ατόνησε πριν προλάβει να μετασχηματίσει δομές εξουσίας.
Photo by Samir Hussein/WireImage
Η Blanchett επιμένει ότι το κίνημα δεν αφορούσε μόνο μεμονωμένες καταγγελίες, αλλά την αποκάλυψη ενός βαθύτερου, συστημικού προβλήματος: «Το κίνημα αποκάλυψε ένα συστηματικό στρώμα κακοποίησης, όχι μόνο σε αυτή τη βιομηχανία αλλά σε όλες. Και αν δεν αναγνωρίσεις ένα πρόβλημα, δεν μπορείς να το λύσεις». Με αυτή τη φράση, μετατοπίζει τη συζήτηση από το επίπεδο του σκανδάλου στο επίπεδο της δομικής ανισότητας.
Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε επίπεδο ορατότητας και δημόσιου διαλόγου, η ίδια υπογραμμίζει ότι η καθημερινότητα στα κινηματογραφικά σετ παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη. Η εικόνα που περιγράφει είναι αποκαλυπτική και σχεδόν αριθμητικά σοκαριστική: «Στα κινηματογραφικά σετ ακόμα μετράω κεφάλια και υπάρχουν 10 γυναίκες και 75 άντρες. Αγαπάω τους άντρες, αλλά πρέπει να είσαι ελαφρώς συγκρατημένη. Το έχω συνηθίσει, αλλά γίνεται κάπως κουραστικό όταν βρίσκεσαι σε ένα ομοιογενές επαγγελματικό περιβάλλον. Νομίζω ότι αυτό επηρεάζει τη δουλειά».
Η δήλωση αυτή δεν αφορά μόνο την ισότητα ευκαιριών, αλλά και την ίδια τη δημιουργική διαδικασία. Ένα περιβάλλον που στερείται ποικιλομορφίας, υπονοεί η Blanchett, περιορίζει αναπόφευκτα και τη φαντασία, τις αφηγήσεις, τις οπτικές που φτάνουν τελικά στην οθόνη.
Η στάση της δεν είναι καινούρια. Ήδη από το 2018, σε μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές στην ιστορία του φεστιβάλ, είχε σταθεί στα σκαλιά του Palais μαζί με 82 γυναίκες —ανάμεσά τους οι Kristen Stewart, Léa Seydoux, Ava DuVernay και Agnès Varda— σε μια σιωπηλή αλλά ισχυρή διαμαρτυρία για την ανισότητα στον κινηματογράφο.
Τότε είχε διατυπώσει μια ομιλία που παραμένει σημείο αναφοράς μέχρι σήμερα:
«Σήμερα σε αυτά τα σκαλιά στέκονται 82 γυναίκες, αντιπροσωπεύοντας τον αριθμό των σκηνοθετριών που τα έχουν ανεβεί από τη χρονιά της πρώτης διοργάνωσης, το 1946. Στην ίδια περίοδο, τα ίδια σκαλιά ανέβηκαν 1.688 άντρες σκηνοθέτες.
Στα 71 χρόνια του παγκοσμίως διακεκριμένου φεστιβάλ, μόλις 12 γυναίκες βρέθηκαν επικεφαλής των κριτικών επιτροπών, ενώ ο πολύτιμος Χρυσός Λέων απονεμήθηκε μόλις σε δύο σκηνοθέτριες, την Jane Campion, που είναι νοερά μαζί μας, και την υπέροχη Agnès Varda, που βρίσκεται σήμερα εδώ. Οι γυναίκες δεν είμαστε μειονότητες στον κόσμο. Ωστόσο η κατάσταση στη βιομηχανία μας λέει κάτι διαφορετικό. Ως γυναίκες, αντιμετωπίζουμε τις δικές μας, μοναδικές προκλήσεις, αλλά στεκόμαστε μαζί εδώ, σε αυτά τα σκαλιά, ως σύμβολο της αποφασιστικότητάς μας και της αφοσίωσής μας στην πρόοδο».
Η επαναφορά αυτών των λόγων σήμερα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεν λειτουργεί ως νοσταλγία για μια στιγμή έντονης κινητοποίησης, αλλά ως υπενθύμιση ότι η αλλαγή απαιτεί σταθερότητα και διάρκεια στην διεκδίκηση της.
Η Cate Blanchett, χωρίς υπερβολές ή καταγγελτικό τόνο, επιλέγει μια πιο ουσιαστική γραμμή: επιμονή, παρατήρηση και σταθερή διεκδίκηση. Και ίσως αυτό είναι το πιο κρίσιμο σημείο της παρέμβασής της. Ότι η πρόοδος δεν χάνεται απαραίτητα επειδή δεν έγινε τίποτα, αλλά επειδή σταματήσαμε να πιέζουμε όταν η συζήτηση έπαψε να είναι «επείγουσα».
