Τα μικρά τίποτα που τελικά είναι τα πάντα

Κάποιος είχε πει πως «βαθύ καλοκαίρι είναι όταν η τεμπελιά βρίσκει την αξιοπρέπειά της». Και ίσως αυτή να είναι μια από τις πιο σοφές περιγραφές της εποχής. Όχι γιατί η τεμπελιά σημαίνει αδιαφορία. Αλλά γιατί υπάρχει μια μορφή τεμπελιάς που είναι στην πραγματικότητα αποκατάσταση. Είναι το Dolce Far Niente που λένε και οι γείτονες Ιταλοί. Είναι η στιγμή που κάθεσαι σε μια καρέκλα χωρίς να νιώθεις ότι χάνεις χρόνο. Που αφήνεις ένα απόγευμα να περάσει χωρίς πρόγραμμα. Που κοιτάς τη θάλασσα χωρίς να ψάχνεις τι θα κάνεις μετά.

Μόνο που ακόμα και τις διακοπές έχουμε καταφέρει να τις κάνουμε… υποχρέωση.

Ζούμε σε μια εποχή που μας έχει πείσει πως η ζωή μετριέται σε μεγάλα γεγονότα. Περιμένουμε τις διακοπές για να χαρούμε, το Σαββατοκύριακο για να ανασάνουμε, την επόμενη αύξηση για να ηρεμήσουμε, τον επόμενο στόχο για να νιώσουμε επιτέλους ότι τα καταφέραμε.

Και όταν έρχεται το καλοκαίρι, αντί να χαλαρώνουμε, απλώς αλλάζουμε είδος άγχους.

Πού θα πάμε; Πόσες μέρες; Έκλεισες δωμάτιο; Έχει καλές κριτικές; Θα βρούμε ξαπλώστρα; Να προλάβουμε το ηλιοβασίλεμα. Να βγάλουμε σέλφι πριν δύσει. Να την ανεβάσουμε πριν την ανεβάσουν όλοι οι άλλοι.

Έχουμε φτάσει να κοιτάζουμε τη θάλασσα μέσα από μια οθόνη πέντε ιντσών. Να φωτογραφίζουμε το παγωτό πριν λιώσει. Να βιντεοσκοπούμε το κύμα αντί να το αφήσουμε να μας βρέξει.

... Και χάνεται το καλοκαίριιιιι κάπως έτσι!

«Γιατί το καλοκαίρι δεν είναι η λέξη “διακοπές”. Είναι όλα εκείνα τα μικρά πράγματα που έρχονται να διακόψουν τη ρουτίνα: ένα απόγευμα χωρίς πρόγραμμα, μια βουτιά χωρίς βιασύνη, ένα βράδυ που τραβάει λίγο παραπάνω. Είναι η υπενθύμιση ότι η ζωή δεν συμβαίνει μόνο όταν σταματάμε να δουλεύουμε: συμβαίνει όταν αρχίζουμε να παρατηρούμε.» Είναι ο ανεμιστήρας που γυρίζει αργά το μεσημέρι. Είναι το καρπούζι που στάζει μέχρι τον αγκώνα και δεν σε νοιάζει. Είναι η μυρωδιά του αντηλιακού που χρόνια μετά, μπορεί να σε γυρίσει πίσω σε μια παιδική παραλία. Είναι τα τζιτζίκια που κάνουν τόσο θόρυβο, ώστε μοιάζει να έχει αποκτήσει ήχο η ζέστη. Είναι η πλαστική καρέκλα στο μπαλκόνι που τρίζει κάθε φορά που κάθεσαι. Είναι η πρώτη ανάσα δροσιάς όταν πέφτει ο ήλιος. Είναι η άμμος που συνεχίζεις να βρίσκεις στα παπούτσια σου τον Σεπτέμβριο. Είναι το τραγούδι «Καλοκαίρι» του Σαββόπουλου που γράφει ακριβώς γι’ αυτά  τα περίφημα «μικρά τίποτα» της Héritier χωρίς να έχουν γνωριστεί ποτέ.

Μόνο που, τελικά, δεν είναι καθόλου τίποτα.

Ίσως μάλιστα να είναι το μόνο που μένει.

Αν σας ζητούσα να θυμηθείτε το πιο όμορφο καλοκαίρι της ζωής σας, δύσκολα θα θυμόσασταν το πρόγραμμα της ημέρας ή το ξενοδοχείο. Θα θυμόσασταν όμως το γέλιο μιας παρέας μέχρι τα ξημερώματα. Τη μυρωδιά από τα γιασεμιά σε ένα νησιώτικο σοκάκι. Το πρώτο μπάνιο που ήταν παγωμένο. Τον πατέρα σας να κόβει καρπούζι στην αυλή και τον ήχο του καρπουζιού την ώρα που σκάει. Τη γιαγιά που φώναζε ότι «θα πάθετε τίποτα» αν μείνετε τόσες ώρες στο νερό.

Η μνήμη δεν συλλέγει γεγονότα. Συλλέγει αισθήσεις.

Και ίσως γι' αυτό το βιβλίο να είναι τόσο επίκαιρο σήμερα. Γιατί μας θυμίζει ότι η ευτυχία δεν είναι προορισμός. Είναι ικανότητα παρατήρησης.

Μάλιστα, σκέφτηκα πως αυτό το καλοκαίρι θα μπορούσαμε να παίξουμε ένα παιχνίδι. Όχι μόνο με τα παιδιά, κυρίως με τους μεγάλους, γιατί εκείνοι το έχουμε μεγαλύτερη ανάγκη.

Να το πούμε «Το παιχνίδι των μικρών τίποτα»; Κάθε βράδυ, πριν κοιμηθείτε, ο καθένας να λέει τρία πράγματα που πρόσεξε μέσα στη μέρα και που κανονικά θα περνούσαν απαρατήρητα.

Ίσως να είναι η σκιά ενός πεύκου που κουνιόταν στον αέρα. Ένα κοχύλι που έμοιαζε με καρδιά. Ο ήχος από τα παγάκια μέσα σε ένα ποτήρι. Ένας ηλικιωμένος που περπατούσε χέρι χέρι με τη γυναίκα του. Το γέλιο ενός παιδιού που δεν ήξερες καν ποιο ήταν. Ένα σύννεφο που έμοιαζε με δελφίνι. Το πρώτο αστέρι που εμφανίστηκε πριν νυχτώσει.Ή η γεύση μιας ντομάτας που, για μία φορά, μύριζε πραγματικά... ντομάτα.

Ένα παιχνίδι χωρίς βαθμούς. Χωρίς νικητές. Χωρίς φωτογραφίες στο κινητό.

Μόνο με την «υποχρέωση» να παρατηρήσεις.

Να κοιτάξεις λίγο πιο αργά έναν κόσμο που συνεχώς σε μαθαίνει να τον προσπερνάς. Ίσως έτσι, στο τέλος του καλοκαιριού, να μη θυμόμαστε μόνο πού πήγαμε.

Να θυμόμαστε πώς νιώσαμε. Η ζωή δεν αποτελείται από τις πέντε ή δέκα μεγάλες στιγμές που κορνιζάρουμε ή αναρτήσαμε στα σόσιαλ. Αποτελείται από χιλιάδες μικροσκοπικές στιγμές που δεν θα μπουν ποτέ σε άλμπουμ, δεν θα γίνουν ανάρτηση, δεν θα τις ζηλέψει κανείς.

Κι όμως, αυτές είναι που μας αλλάζουν.

Η Héritier τις ονόμασε «το αλάτι της ζωής». Και είχε δίκιο. Γιατί όπως ακριβώς το αλάτι δεν το προσέχεις όταν υπάρχει, αλλά καταλαβαίνεις αμέσως όταν λείπει, έτσι και οι μικρές χαρές είναι αυτές που δίνουν γεύση στις μέρες μας.

Αυτό το καλοκαίρι, λοιπόν, ίσως αξίζει να κυνηγήσουμε λίγο λιγότερο τις εντυπώσεις και λίγο περισσότερο τις λεπτομέρειες.

Και ίσως τότε καταλάβουμε ότι η ζωή δεν βρίσκεται μόνο στα μεγάλα «κάποτε»: βρίσκεται στα μικρά «τώρα». Στα φαινομενικά ασήμαντα. Στα «τιποτένια» που, όταν περάσουν, καταλαβαίνεις πως ήταν ό,τι πιο πολύτιμο είχες. Είναι η ουρά του σκύλου σου που κουνιέται τόσο δυνατά όταν σε βλέπει, που σχεδόν σου κάνει αέρα. Είναι εκείνο το τραγούδι που πετυχαίνεις τυχαία στο ραδιόφωνο και ξαφνικά σε γυρίζει κάπου που νόμιζες πως είχες ξεχάσει. Είναι όλα αυτά που δεν τα σημειώνουμε στην ατζέντα, δεν τα περιμένουμε με ανυπομονησία, δεν τα θεωρούμε «μεγάλα». Κι όμως, κάπου εκεί κρύβεται η ζωή που ζήσαμε.