Υπάρχει ένα «νεκρό» σημείο όπου η διαφήμιση παύει να είναι απλώς κυνική και μετατρέπεται σε κάτι βαθιά απάνθρωπο. Εκεί ακριβώς βρισκόμαστε όταν κάποιος αποφασίζει να χτίσει προβολή προϊόντος πάνω σε έναν νεκρό. Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά. Σαν ο θάνατος να είναι ένα ακόμα μέσο, ένα ακόμα κόλπο για λίγα κλικ παραπάνω.
Προ ολίγων ωρών έχει γίνει viral μία φωτογραφία του αείμνηστου Γιώργου Παπαδάκη, να κρατά έναν καφέ, μπροστά από τις πύλες του παραδείσου. Να υπογραμμίσουμε εδώ, ότι ο ιδιοκτήτης του καφέ, που σκέφτηκε να κάνει τέτοιο μάρκετινγκ με ΑΙ, στην επιχείρησή του (κατάστημα εστίασης στη Μεσσήνη στην Πελοπόννησο), το είχε ξανακάνει, δημιουργώντας ακόμα μία παρόμοια φωτό με τον εκλιπόντα Πάπα Φραγκίσκο. Από τη στιγμή που αυτό το υλικό δημοσιοποιήθηκε, ο κόσμος αλλά και τα media, εύλογα, κατέκριναν την κίνηση του επιχειρηματία καταδικάζοντας καθετί που σχετίζεται με αυτή.
Και αναρωτιέμαι: πρέπει να υπενθυμίσουμε σε κάποιους πως ο νεκρός δεν είναι ιστορία, δεν είναι σύμβολο, δεν είναι αφήγηση. Είναι άνθρωπος. Ήταν άνθρωπος. Με οικογένεια, με φίλους, με ζωή που τελείωσε. Κι όμως, κάποιοι τον είδαν σαν ευκαιρία. Σαν φόντο. Σαν δωρεάν διαφημιστικό χώρο.
Είναι η στιγμή που το AI δεν χρησιμοποιείται για να υπηρετήσει τον άνθρωπο, αλλά για να τον εκμεταλλευτεί ακόμη και μετά τον θάνατό του. Το πένθος μετατρέπεται σε περιεχόμενο, η μνήμη σε asset και ο νεκρός σε brand ambassador χωρίς δικαιώματα.
Αυτό δεν είναι απλώς κακό γούστο και ένα σαχλό αστείο. Είναι η απόλυτη ηθική χρεωκοπία. Είναι η στιγμή που η αγορά καταπίνει κάθε ίχνος σεβασμού και φτύνει στη μνήμη ενός ανθρώπου χωρίς καν να ντρέπεται. Γιατί προφανώς για μερικούς, τίποτα δεν είναι ιερό όταν υπάρχει προϊόν να πουληθεί.
Και το πιο εξοργιστικό δεν είναι μόνο η πράξη, αλλά η άνεση με την οποία γίνεται. Χωρίς δεύτερη σκέψη. Χωρίς ίχνος αυτοκριτικής. Σαν να είναι φυσιολογικό να πατάς πάνω στον θάνατο για να ανεβάσεις engagement. Σαν να μην υπάρχουν όρια. Σαν να μην υπάρχει γραμμή που δεν πρέπει να περάσεις.
Υπάρχει όμως. Και έχει περάσει προ πολλού. Όταν χρησιμοποιείς έναν νεκρό για διαφήμιση, δεν αποκαλύπτεις τίποτα για το προϊόν σου. Αποκαλύπτεις μόνο πόσο λίγο αξίζει για να χρειάζεται έναν τάφο για στήριγμα.
Και αναρωτιέμαι: πρέπει να υπενθυμίσουμε σε κάποιους πως ο νεκρός δεν είναι ιστορία, δεν είναι σύμβολο, δεν είναι αφήγηση. Είναι άνθρωπος. Ήταν άνθρωπος. Με οικογένεια, με φίλους, με ζωή που τελείωσε. Κι όμως, κάποιοι τον είδαν σαν ευκαιρία. Σαν φόντο. Σαν δωρεάν διαφημιστικό χώρο.
Η εμπορευματοποίηση του θανάτου στην εποχή του AI
Υπήρχε κάποτε η ντροπή, ο δισταγμός, το δάγκωμα, το μούδιασμα, η ανατριχίλα. Υπήρχε ένα όριο που έστω προσχηματικά, δεν ξεπερνιόταν. Σήμερα, στην εποχή του AI, αυτό το όριο συχνά κάποιοι το καταπατούν και το μετατρέπουν σε επιχειρηματικό μοντέλο. Ο θάνατος λειτουργεί για τους ελαφρά σκεπτόμενους, ως εργαλείο διαφήμισης.
Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης λοιπόν, νεκροί «ανασταίνονται» ψηφιακά για να πουλήσουν προϊόντα, υπηρεσίες, εικόνα. Πρόσωπα χωρίς φωνή, ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ, χωρίς δικαίωμα άρνησης. Άνθρωποι που δεν μπορούν πια να πουν «όχι», γίνονται τα πιο βολικά μέσα προβολής. Δεν αντιδρούν, δεν ενοχλούν, δεν χαλάνε το concept.
Είναι άραγε όλο αυτό, τεχνολογική πρόοδος ή μία μορφή ηθικής κατάρρευσης με υψηλή ανάλυση; Είναι η στιγμή που το AI δεν χρησιμοποιείται για να υπηρετήσει τον άνθρωπο, αλλά για να τον εκμεταλλευτεί ακόμη και μετά τον θάνατό του. Το πένθος μετατρέπεται σε περιεχόμενο, η μνήμη σε asset και ο νεκρός σε brand ambassador χωρίς δικαιώματα.
Η τεχνητή νοημοσύνη όμως δεν φταίει. Οι επιλογές και όσοι τις κάνουν φταίνε. Και η επιλογή να πατήσεις πάνω στον θάνατο για κέρδος είναι συνειδητή. Είναι δήλωση. Και είναι ντροπή.
