Το τελευταίο διάστημα, και ύστερα από έναν δύσκολο χειμώνα, οι ουκρανικές δυνάμεις κατέγραφαν επιτυχίες στο πεδίο της μάχης, πλήττοντας στόχους στη Μόσχα, αλλά και ρωσικά πολεμικά πλοία.
Παράλληλα, το Κίεβο σημείωνε σημαντικές διπλωματικές επιτυχίες, εξασφαλίζοντας δισεκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αποσπώντας τη δέσμευση του Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να ξεκινήσει εγχώρια παραγωγή πυραύλων αναχαίτισης.
Ωστόσο, αυτή η ανοδική πορεία δεν ανακόπηκε από μια νέα ρωσική επίθεση, ούτε από κάποια επιδείνωση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά από μια σφοδρή εσωτερική πολιτική σύγκρουση, που έφερε στην επιφάνεια τις αντιθέσεις στο ανώτατο επίπεδο της ουκρανικής ηγεσίας.
Η διαμάχη
Ο υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ βρισκόταν εδώ και λίγο καιρό σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον αρχηγό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων Ολεξάντρ Σίρσκι.
Για να τερματίσει την εσωτερική σύγκρουση, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέπεμψε τον Φεντόροφ την περασμένη εβδομάδα, μόλις έξι μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Αμέσως ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις στους δρόμους, καθώς ο 35χρονος Φεντόροφ αποτελεί ιδιαίτερα δημοφιλή προσωπικότητα, ενώ για πολλούς Ουκρανούς η επιλογή του Ζελένσκι να στηρίξει τον 60χρονο Σίρσκι συμβόλιζε μια επιστροφή σε αδιαφανείς πρακτικές σοβιετικού τύπου, που προστατεύουν κατεστημένα συμφέροντα.
– Ουκρανία-Ρωσία: Γιατί κλιμακώνεται ο πόλεμος στη Μαύρη Θάλασσα και στη ρωσική ενδοχώρα
Και επειδή «όταν οι διαδηλωτές μιλούν, ο Ζελένσκι ακούει» όπως γράφουν οι New York Times, μετά από έξι μέρες διαμαρτυριών, απέπεμψε και τον Σίρσκι, αντικαθιστώντας τον με τον 43χρονο διοικητή Μιχαΐλο Ντραπάτι, ο οποίος ανήκει και αυτός στη νέα γενιά και θεωρείται σύμμαχος του Φεντόροφ.
Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι έχει προσφέρει στον Φεντόροφ «μια σημαντική θέση στην κυβέρνηση», χωρίς όμως να έχει διευκρινίσει ποια θα είναι αυτή.
Συγκρουόμενα οράματα
Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Φεντόροφ και τον Σίρσκι αντικατοπτρίζει μια βαθιά ιδεολογική σύγκρουση εντός των στρατιωτικών δυνάμεων και της ηγεσίας της Ουκρανίας.
Οι επικριτές του Σίρσκι τον θεωρούν εκπρόσωπο μιας απαρχαιωμένης, συγκεντρωτικής στρατιωτικής αντίληψης σοβιετικού τύπου, η οποία δίνει προτεραιότητα στο πυροβολικό και στις επιθέσεις πεζικού, με τίμημα βέβαια υψηλές απώλειες.
Η δημόσια κατακραυγή κατά αυτής της «παλιάς νοοτροπίας» εντάθηκε πρόσφατα μετά από αποκαλυπτικά δημοσιεύματα στο διεθνή τύπο, τα οποία έκαναν λόγο για συστηματική κακοποίηση, ακόμη και θανατηφόρα περιστατικά, σε βάρος νεοσύλλεκτων.
Αντίθετα, ο Φεντόροφ υποστηρίζει μια ασύμμετρη, τεχνολογικά προηγμένη μορφή πολέμου, σχεδιασμένη ώστε να επιτρέπει στην Ουκρανία να υπερκεράσει έναν ισχυρότερο αντίπαλο.
Στο ενεργητικό του περιλαμβάνονται η ραγδαία αύξηση της εγχώριας παραγωγής drones, οι διαπραγματεύσεις για την απενεργοποίηση τερματικών Starlink που χρησιμοποιούσαν παράνομα οι ρωσικές δυνάμεις και η εισαγωγή των λεγόμενων After Action Reviews (AAR), μιας διαδικασίας αξιολόγησης επιχειρήσεων που συνέβαλε στη βελτίωση των ποσοστών αναχαίτισης πυραύλων. Προώθησε επίσης αυξήσεις αποδοχών για τους στρατιωτικούς, ένα νέο σύστημα συμβάσεων ορισμένου χρόνου και μηχανισμούς αντιμετώπισης των λιποταξιών.
– Ουκρανία: Νέος πρωθυπουργός ο Κορέτσκι – Θύελλα αντιδράσεων για την αποπομπή του ΥΠΑΜΥΝ
Το think tank Chatham House εξηγεί πως οι μεταρρυθμίσεις του διατάραξαν ένα αδιαφανές σύστημα το οποίο, σύμφωνα με τους επικριτές του, αξιοποιούσαν επί χρόνια διεφθαρμένοι στρατηγοί για προσωπικά οικονομικά συμφέροντα. Η εισαγωγή ανταγωνιστικών διαγωνισμών και ψηφιακής παρακολούθησης των αμυντικών προμηθειών καθιστούσε πλέον δύσκολη τη διόγκωση συμβάσεων και την απόκρυψη παράνομων προμηθειών.
Η αμφιλεγόμενη απόφαση του Ζελένσκι
Το Chatham House εκτιμά πως οι τελευταίες εξελίξεις ενδέχεται να αποκλιμακώσουν την κρίση, ενώ ο συνδυασμός του Ντραπάτι με τον Φεντόροφ μπορεί να δώσει μεγάλη ώθηση στην εξέλιξη της άμυνας της χώρας. Όμως παράλληλα τονίζει πως η ιστορία αυτή καταδυκνεί ένα μοτίβο.
Η αρχική απόφαση του Ζελένσκι προκάλεσε απορίες, ιδιαίτερα τη χρονική στιγμήπου συνέβη, καθώς η επιχείρηση του Φεντόροφ για την απομόνωση της κατεχόμενης Κριμαίας, διάρκειας 40 ημερών, είχε αποκτήσει πρωτοφανή δυναμική και οποιαδήποτε γραφειοκρατική καθυστέρηση θα μπορούσε να αφήσει εκτεθειμένες τις ουκρανικές μονάδες της πρώτης γραμμής.
Ενδεικτικά, ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους χαρακτήρισε την αιφνίδια απομάκρυνση του Φεντόροφ «μεγάλη έκπληξη», επισημαίνοντας ότι ήταν ο βασικός εμπνευστής του τεχνολογικού μοντέλου της Ουκρανίας και της στρατηγικής ασύμμετρου πολέμου με drones.
Παράλληλα, στρατιωτικοί που μίλησαν σε ουκρανικά μέσα κατήγγειλαν ότι δέχθηκαν πιέσεις προκειμένου να μη στηρίξουν δημόσια τον Φεντόροφ και τις κινητοποιήσεις υπέρ της επιστροφής του.
Το Chatham House εξηγεί πως ενδεχομένως όλο αυτό να εντάσσεται στην προσπάθεια του Ζελένσκι να «εξουδετερώνει» πιθανούς πολιτικούς αντιπάλους, είτε απομακρύνοντάς τους είτε ενσωματώνοντάς τους στην κυβέρνησή του.
Παρότι ο Φεντόροφ δεν έχει εκφράσει ποτέ δημόσια φιλοδοξίες να διεκδικήσει την προεδρία, η πολιτική επιρροή του αυξάνεται σταθερά. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου, η εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πρόσωπό του αυξήθηκε από το 38% στο 50% μέσα στους έξι μήνες που υπηρέτησε ως Υπουργός Άμυνας, ενώ τα ποσοστά εμπιστοσύνης προς τον Ζελένσκι παραμένουν σχεδόν αμετάβλητα, γύρω στο 60%.
Την ίδια στιγμή, όμως το 67% των Ουκρανών αναμένει την αντικατάσταση του Ζελένσκι μετά το τέλος του πολέμου (το Σύνταγμα απαγορεύει τη διεξαγωγή εκλογών όσο ισχύει στρατιωτικός νόμος).
«Η απομάκρυνση ικανών και δημοφιλών στελεχών έχει εξελιχθεί σε χαρακτηριστικό γνώρισμα της ηγετικής τακτικής του Ζελένσκι, ιδίως καθώς εντείνονται οι παρασκηνιακές συζητήσεις για ενδεχόμενες εκλογές το φθινόπωρο. Αυτή τη φορά, όμως, η στρατηγική αυτή φαίνεται να γύρισε μπούμερανγκ» αναφέρει το think tank.
Ανάγκη για ενότητα
Αναφορικά με τις διαφωνίες για τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου, ουκρανός δημοσιογράφος που μίλησε στους NYTimes υποστηρίζει πως ήρθαν τώρα στην επιφάνεια «ακριβώς επειδή υπάρχουν επιτυχίες» στο πεδίο της μάχης.
Ωστόσο, μια τέτοια σύγκρουση είναι επικίνδυνη.
«Η ουκρανική ιστορία δείχνει ότι όταν είμαστε ενωμένοι, είναι πολύ δύσκολο να νικήσει κανείς την Ουκρανία. Ο μεγαλύτερος εχθρός είναι η εσωτερική διαίρεση. Η ιστορία μας έχει διδάξει ότι αυτό μπορεί να αποβεί μοιραίο» δήλωσε χαρακτηριστικά στην αμερικανική εφημερίδα.
