Η αντοχή του ασφαλιστικού συστήματος εξαρτάται από την πορεία της οικονομίας, την απασχόληση, τους μισθούς και τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζονται.
Αν και σε όλους αυτούς τομείς τα αποτελέσματα είναι απτά και διακριτά σε σημείο που διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος για τα επόμενα χρόνια και τουλάχιστον την τρέχουσα δεκαετία, η γήρανση του πληθυσμού και η όξυνση του δημογραφικού προβλήματος αποτελεί τη σημαντικότερη πρόκληση για τις επόμενες δεκαετίες για την Ελλάδα, αλλά και όλα τα ευρωπαϊκά ασφαλιστικά συστήματα.
Σήμερα στην Ελλάδα του 2026, οι βασικοί παράγοντες που ενισχύουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος είναι οι εξής:
- Η ανεργία μειώθηκε από 18,5% το 2019 σε περίπου 7%-9,5% σήμερα.
- Περισσότεροι από 563.000 πολίτες εντάχθηκαν ξανά στην αγορά εργασίας.
- Η πλήρης απασχόληση αυξήθηκε από 69% σε 78,5%.
- Περίπου 320.000 περισσότερες γυναίκες συμμετέχουν πλέον στην αγορά εργασίας.
- Ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε από 650 ευρώ το 2019 σε 920 ευρώ από την 1η Απριλίου του 2026.
- Ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης διαμορφώνεται στα 1.528 ευρώ.
Η αύξηση της απασχόλησης και των μισθών οδήγησε σε υψηλότερα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτούργησαν και οι εξής μεταρρυθμίσεις:
- Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας η οποία καλύπτει σχεδόν 2,5 εκατομμύρια εργαζομένους.
- Σε ορισμένους κλάδους οι δηλωμένες υπερωρίες αυξήθηκαν έως και 12 φορές ενώ το 2025 καταγράφηκαν 2,7 εκατομμύρια περισσότερες δηλωμένες υπερωρίες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Αλλά και η επιστροφή εργαζομένων υψηλής κατάρτισης ενισχύει την παραγωγικότητα, την απασχόληση και τα ασφαλιστικά έσοδα.
Περίπου 735.000 Έλληνες είχαν μεταναστεύσει στο εξωτερικό τα προηγούμενα χρόνια ενώ περίπου 373.000 έχουν επιστρέψει.
Παρά ταύτα η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος για τις επόμενες γενιές εξαρτάται από το πώς θα αντιμετωπιστεί η μεγάλη εθνική πρόκληση που είναι το δημογραφικό ζήτημα.
Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί τη σημαντικότερη μακροπρόθεσμη πρόκληση για όλα τα ευρωπαϊκά ασφαλιστικά συστήματα.
Ωστόσο, η δημογραφική εξέλιξη δεν αποτελεί από μόνη της καταδίκη του ασφαλιστικού. Η αύξηση της απασχόλησης, η συμμετοχή των γυναικών στην εργασία, η επιστροφή νέων και η νόμιμη εργασία μπορούν να αντισταθμίσουν μέρος των δημογραφικών πιέσεων.
Ολες αυτές οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να λειτουργήσουν παράλληλα με τη δημογραφική πολιτική που είναι αναγκαία να ασκηθεί ώστε το ασφαλιστικό σύστημα να γίνει ισχυρότερο και πιο ανθεκτικό από ό,τι ήταν πριν από λίγα χρόνια.
*Ο κ. Παναγιώτης Κοκκόρης είναι Α’ Υποδιοικητής του e-ΕΦΚΑ, Οικονομολόγος, Πρώην Γ.Γ. Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
