Καθώς οι ηγέτες των χωρών του ΝΑΤΟ καταφτάνουν στην Άγκυρα τα θέματα της ατζέντας της Συνόδου γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι αντανακλούν τη νέα ισορροπία δυνάμεων εντός της Συμμαχίας, αφού η λογική της αμερικανικής ηγεσίας για αύξηση των υποχρεώσεων των ευρωπαϊκών χωρών συναντά την ανάγκη της Ευρώπης για επενδύσεις στην άμυνα και την ασφάλεια, δεδομένων των ελλείψεων των ΗΠΑ σε κρίσιμα οπλικά συστήματα εξαιτίας της «αλόγιστης» χρήσης τους στον πόλεμο του Ιράν, αλλά και της αυξημένης ζήτησης για τέτοια στο μέτωπο της Ουκρανίας.
Οι δύο πόλεμοι και οι ρωγμές στη Συμμαχία
Η βασική ανησυχία των χωρών της Ευρώπης είναι, σύμφωνα και με αρκετά σχετικά δημοσιεύματα είναι πως η Ουάσιγκτον έχει καθυστερήσει ή ακόμη και ακυρώσει την παράδοση κρίσιμων οπλικών συστημάτων προς ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων πύραυλοι κρουζ Tomahawk, εκτοξευτές πολλαπλών πυραύλων HIMARS και πύραυλοι Patriot Advanced Capability-3 (PAC-3). Εκτιμάται ότι έως τον Απρίλιο, στο πλαίσιο του πολέμου κατά του Ιράν, οι ΗΠΑ είχαν ήδη καταναλώσει περίπου το μισό απόθεμα τους σε πυραύλους PAC-3, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα νέων παραδόσεων προς τους συμμάχους.
Τα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα θεωρούνται κρίσιμα τόσο για την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις όσο και για την προστασία της ευρωπαϊκής ηπείρου σε περίπτωση ευρύτερης σύγκρουσης με τη Ρωσία. Αν και η δυσαρέσκεια είναι έντονη, οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποφεύγουν να συγκρουστούν δημόσια με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκοντας να διατηρήσουν τη συνοχή των διατλαντικών σχέσεων.
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να πιέσουν εκ νέου τους Ευρωπαίους συμμάχους για περαιτέρω αύξηση των αμυντικών δαπανών, ενώ την ίδια στιγμή οι ίδιες υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζονται να τηρούν μια στάση αποστασιοποίησης από τις βασικές αρχές της Συμμαχίας.
Σχέδια με ευρωπαϊκό άρωμα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, εντάσσονται διάφορα σχέδια και πλάνα για την ανάπτυξη των κρίσιμων αυτών οπλικών συστημάτων, αλλά και άλλων καινούριων, όπως καταδεικνύεται και από τη στήριξη και προώθηση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, τόσο από τις ΗΠΑ, όσο και από την ευρωπαϊκή πλευρά.
Μια από τις πληροφορίες που κυκλοφόρησαν ενόψει της Συνόδου στα βρετανικά μέσα ενημέρωσης, είναι ότι η Βρετανία θέλει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη συγκρότηση μιας νέας πανευρωπαϊκής συμμαχίας, με τη συμμετοχή της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ολλανδίας και της Ουκρανίας, για την ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς υψηλής ακρίβειας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται διπλωματικές πηγές, το πρόγραμμα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας δημιουργίας ενός ισχυρότερου ευρωπαϊκού πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ, ως απάντηση τόσο στην πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη όσο και στην ακύρωση της ανάπτυξης αμερικανικών πυραύλων Tomahawk στη Γερμανία.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες προωθούν τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου συστήματος αεράμυνας, καθώς και ενός δικτύου δορυφόρων για αποστολές πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης, επιδιώκοντας να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις αμερικανικές δυνατότητες.
Μεταξύ των προτάσεων που το ΝΑΤΟ έχει εγκρίνει -όπως ανακοίνωσε ο Μαρκ Ρούτε-περιλαμβάνεται επένδυση ύψους 40 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ δρομολογείται και η προμήθεια έως και δέκα αεροσκαφών εναέριας επιτήρησης Saab GlobalEye, τα οποία θα αντικαταστήσουν τον γηρασμένο στόλο των αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης AWACS. Η επιλογή της σουηδικής Saab έναντι της αμερικανικής Boeing θεωρείται ιδιαίτερα συμβολική, καθώς αντανακλά τη στροφή της Συμμαχίας προς την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Όπως ανακοινώθηκε, το ΝΑΤΟ προχωρά στην απόκτηση έως και πέντε μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιτήρησης μεγάλου υψομέτρου Northrop Grumman MQ-4C Triton, με τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία και τη Δανία να έχουν ήδη υπογράψει επιστολή προθέσεων για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα.
Η τουρκική αμυντική βιομηχανία και ο ρόλος στο ΝΑΤΟ
Η ευρωπαϊκή πλευρά, μεταβαίνει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ με αρκετές αντίστοιχες αμιγώς ευρωπαϊκές προτάσεις, όπως επί παραδείγματι οι πρόσφατες προτάσεις της Κομισιόν, για πέντε μεγάλα αμυντικά έργα με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αλλά και με τους διαύλους με την Άγκυρα ανοιχτούς.
Παρά το γεγονός ότι η τουρκική πλευρά έχει μείνει εκτός του SAFE (όπως και η Βρετανία εξάλλου), η αναβάθμιση του ρόλου της Άγκυρας εντός της Συμμαχίας θεωρείται κρίσιμης σημασίας, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την Ευρώπη. Είναι ενδεικτικό πως εκτός των διαφόρων συζητήσεων σχετικά με τα Kaan και τους κινητήρες της General Electric ή σχετικά με τα F-35, στα οποία έχουν τον κύριο λόγο οι ΗΠΑ, στο τραπέζι της Συνόδου θα βρεθούν διάφορα τουρκικά αιτήματα, μεταξύ των οποίων είναι και η δημιουργία δύο νέων ΝΑΤΟϊκών στρατηγείων υπό τουρκικό έλεγχο με ξεκάθαρη στόχευση. Το ένα στην Κωνσταντινούπολη με αποστολή την ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας και το άλλο στα Άδανα με επικέντρωση στην Ανατολική Μεσόγειο.
