Οι Ευρωπαίοι επιθυμούν όλο και περισσότερο να βασίζονται στις δικές τους δυνάμεις και όχι στις ΗΠΑ για την άμυνά τους, ωστόσο υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες για το αν αυτό είναι εφικτό, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση που περιήλθε σε γνώση του POLITICO.
Έρευνα που διενεργήθηκε τον Ιούνιο από την Public First σε 24 χώρες της ΕΕ έδειξε ότι το 40% των ερωτηθέντων θεωρεί αποδεκτό για τη χώρα του να βασίζεται στην Ευρώπη για στρατιωτική βοήθεια. Αντίθετα, μόλις το 14% εμφανίζεται ανοιχτό στο να δεχθεί βοήθεια από χώρες εκτός Ευρώπης, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες.
«Οι Ευρωπαίοι αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς και θεωρούν τις ΗΠΑ λιγότερο αξιόπιστες. Το αν αυτό συνεπάγεται και προθυμία να αντιμετωπίσουν τις σκληρές υποχωρήσεις που απαιτεί μια πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή άμυνα, ιδιαίτερα την ανάγκη για μεγαλύτερες επενδύσεις που δεν θα επικεντρώνονται απαραίτητα σε εταιρείες της δικής τους χώρας, παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα», δήλωσε ο Άναντ Μένον, διευθυντής της Public First.
Διχασμένοι για την ετοιμότητα της Ευρώπης
Ωστόσο, οι πολίτες της ΕΕ εμφανίζονται διχασμένοι ως προς την ικανότητα της Ευρώπης να ανταπεξέλθει: το 41% δηλώνει ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να τους υπερασπιστεί, ενώ το 43% υποστηρίζει το αντίθετο.
Οι αμφιβολίες είναι ακόμη πιο έντονες σε εθνικό επίπεδο. Το 58% των ερωτηθέντων αισθάνεται ότι η χώρα του δεν είναι προετοιμασμένη να αμυνθεί μόνη της, με μόλις το 27% να πιστεύει ότι υπάρχει επαρκής ετοιμότητα.
Η δημοσκοπική αυτή καταγραφή έρχεται σε μια περίοδο που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αμφισβητεί την εγγύηση συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, έχει απειλήσει να προσαρτήσει τη Γροιλανδία (περιοχή της Δανίας), μείωσε τα αμερικανικά στρατιωτικά μέσα που διατίθενται στη Συμμαχία και αποσύρει μέρος των στρατευμάτων από τη Γερμανία.
Σημειώνεται ότι βάσει του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, και τα 32 μέλη -συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και του Καναδά- δεσμεύονται να απαντήσουν από κοινού εάν κάποιο από αυτά δεχθεί επίθεση. Την ίδια στιγμή, κορυφαίοι αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών και του στρατού εκφράζουν φόβους ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επιτεθεί σε ευρωπαϊκή χώρα πριν από το τέλος της δεκαετίας.
Ο Λευκός Οίκος πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα -ένα ζήτημα που αναμένεται να κυριαρχήσει στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα- και να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του βάρους της συμβατικής άμυνας της ηπείρου.
Η εξαίρεση της Ελλάδας
Παρά τις αμφιβολίες για τη δέσμευση των ΗΠΑ, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να αγοράζουν κρίσιμα οπλικά συστήματα από την Αμερική. Παράλληλα, βασίζονται σε κομβικές αμερικανικές δυνατότητες, όπως οι πληροφορίες, τα διαστημικά μέσα και ο εναέριος ανεφοδιασμός. Παρ’ όλα αυτά, το 46% των ερωτηθέντων συμφωνεί ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να παράγουν αμυντικό εξοπλισμό εγχώρια, ακόμη και αν αυτό αυξάνει το κόστος.
Πριν από λίγους μήνες, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι όποιος πιστεύει πως η Ευρώπη μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ «ονειρεύεται», μια αποστροφή που προκάλεσε την οργή ορισμένων Ευρωπαίων νομοθετών.
Οι απόψεις της κοινής γνώμης, πάντως, αντανακλούν κάποιες από τις ανησυχίες του Ρούτε. Οι πολίτες σε χώρες της πρώτης γραμμής που βρίσκονται κοντά στη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων των κρατών της Βαλτικής, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, είχαν τις μεγαλύτερες αμφιβολίες για την ικανότητά τους να αμυνθούν χωρίς εξωτερική βοήθεια. Οι κυβερνήσεις αυτών των χωρών είναι θερμοί υποστηρικτές του ΝΑΤΟ και οι περισσότερες επιθυμούν τη διατήρηση των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη.
Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η Φινλανδία, όπου η συντριπτική πλειοψηφία του 76% δηλώνει βέβαιη ότι η χώρα είναι έτοιμη να αμυνθεί. Η Φινλανδία, ως νέο μέλος του ΝΑΤΟ, διαθέτει ένα ισχυρό πρόγραμμα υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας και έναν άρτια εξοπλισμένο στρατό που εκπαιδεύεται συστηματικά για το σενάριο ρωσικής επίθεσης.
Σε 18 χώρες, η πλειονότητα των ερωτηθέντων απάντησε ότι είναι αποδεκτό για τη χώρα τους να βασίζεται στην Ευρώπη ώστε να διαθέτει έναν αρκετά ισχυρό στρατό για την απόκρουση μιας επίθεσης. Η Φινλανδία, η Γαλλία, η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ελλάδα ήταν οι μόνες χώρες στις οποίες η πλειοψηφία δήλωσε ότι οι χώρες τους θα πρέπει να είναι σε θέση να πολεμήσουν μόνες τους.
Η γαλλική αυτοπεποίθηση και το ευρωπαϊκό αμυντικό ταμείο
Η γαλλική αυτοπεποίθηση δεν προκαλεί έκπληξη. Πρόκειται για τη μοναδική πυρηνική δύναμη της ΕΕ, με μακρά παράδοση στην ανεξάρτητη στρατιωτική ισχύ, ενώ οι περισσότερες από τις υπόλοιπες χώρες έχουν καταγράψει κατακόρυφη αύξηση των αμυντικών τους δαπανών.
Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιορισμένες αρμοδιότητες στον τομέα της άμυνας, το μπλοκ επιχειρεί να ωθήσει τα κράτη-μέλη στη χρηματοδότηση και την από κοινού αγορά όπλων, προκειμένου να ξεπεραστεί ο κατακερματισμός της στρατιωτικής βιομηχανίας. Υπάρχουν μάλιστα συζητήσεις για την ενδεχόμενη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού στρατού στο μέλλον, αν και μια τέτοια προοπτική φαντάζει ακόμα πολύ μακρινή, αν υλοποιηθεί ποτέ.
Προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, όπως το πρόγραμμα δανείων για εξοπλισμούς SAFE, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, περιορίζουν τη συμμετοχή χωρών εκτός ΕΕ, γεγονός που έχει προκαλέσει τον εκνευρισμό των ΗΠΑ.
