Σε ηλικία 100 ετών απεβίωσε ο Άλαν Γκρίνσπαν, ο «Μαέστρος» που προήδρευσε της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ για 19 χρόνια, υπό τέσσερις προέδρους και κατείχε την τέχνη της συσκότισης, γνωστή ως Fedspeak.
Ο επιδραστικός οικονομολόγος πέθανε τη Δευτέρα από επιπλοκές της νόσου του Πάρκινσον, δήλωσε η σύζυγός του, Άντρεα Μίτσελ, επικεφαλής ανταποκρίτρια στην Ουάσινγκτον και επικεφαλής ανταποκρίτρια εξωτερικών υποθέσεων για το NBC News, επί 29 χρόνια.
Μια ιστορική θητεία 19 ετών ανάμεσα σε υφέσεις και «εκρήξεις»
Ο Γκρίνσπαν διορίστηκε πρόεδρος της Fed το 1987, από τον Πρόεδρο Ρόναλντ Ρίγκαν και διατήρησε τη θέση – μέσα από υφέσεις και εκρήξεις – μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 2006. Η θητεία του ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη, τέσσερις μήνες μικρότερη από αυτή του Γουίλιαμ ΜακΤσέσνεϊ Μάρτιν, ο οποίος προήδρευσε της κεντρικής τράπεζας από το 1951 έως το 1970.
Από «μάγος» της ανάπτυξης, στο στόχαστρο για τη χρηματοπιστωτική κρίση
«Ο Άλαν Γκρίνσπαν αξίζει να μείνει στην ιστορία ως ένας από τους σπουδαιότερους κεντρικούς τραπεζίτες του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, σε παγκόσμιο επίπεδο, όχι μόνο στην Αμερική», λέει στο Bloomberg ο Ρότζερ Φέργκιουσον, ο οποίος διετέλεσε αντιπρόεδρος της Federal Reserve από το 1999 έως το 2006. Ανέφερε ότι ο Γκρίνσπαν «ήταν από τους πρώτους που αναγνώρισαν την επίδραση της τεχνολογίας στην αύξηση της παραγωγικότητας στις ΗΠΑ, επιτρέποντας στην οικονομία να αναπτυχθεί ταχύτερα από ό,τι είχαμε προβλέψει, χωρίς να προκληθεί πληθωρισμός».
Είχε χαρακτηριστεί «μάγος» για τον τρόπο με τον οποίο καθοδήγησε την τότε πρωτοφανή οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ, αλλά είδε τη λάμψη του να εξασθενεί, λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης που ξέσπασε, λιγότερο από δύο χρόνια μετά την αποχώρησή του.
Fedspeak: Η αινιγματική γλώσσα που έτρεμε η Wall Street
Ο πρόεδρος της Fed με τα γυαλιά έγινε σύμβολο της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής σκηνής, μέσω τηλεοπτικών ομιλιών και καταθέσεων στο Κογκρέσο, που συχνά επηρέαζαν τις αγορές — μόλις οι χρηματιστές και οι δημοσιογράφοι αποκωδικοποιούσαν τη συχνά αινιγματική γλώσσα του και εστίαζαν σε μερικές επιλεγμένες λέξεις.
Η ιστορική φράση για την «παράλογη ευφορία» που γκρέμισε τα χρηματιστήρια
Σε μια στιγμή ασυνήθιστης ειλικρίνειας, στην τηλεοπτική ομιλία του, στις 5 Δεκεμβρίου του 1996, πυροδότησε μια μικρή «τρέλα» στις αγορές. Αναφερόμενος στις προκλήσεις που συνεπάγεται ο καθορισμός της νομισματικής πολιτικής, είπε:
«Πώς γνωρίζουμε πότε η παράλογη ευφορία έχει οδηγήσει σε αδικαιολόγητη αύξηση των αξιών των περιουσιακών στοιχείων, τα οποία στη συνέχεια υπόκεινται σε απροσδόκητες και παρατεταμένες συρρικνώσεις, όπως συνέβη στην Ιαπωνία την τελευταία δεκαετία; … Δεν πρέπει να υποτιμούμε ούτε να εφησυχάζουμε, όσον αφορά την πολυπλοκότητα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των αγορών περιουσιακών στοιχείων και της οικονομίας».
Η φράση «παράλογη ευφορία» ερμηνεύτηκε ως ένδειξη ότι ο Γκρίνσπαν θεωρούσε την αγορά υπερτιμημένη.Το χρηματιστήριο του Τόκιο, το οποίο ήταν ανοιχτό εκείνη τη στιγμή, έπεσε κατά 3% μετά από αυτό το σχόλιο, και στη συνέχεια κατέρρευσαν και άλλες αγορές
Η φράση εντάχθηκε στο εθνικό λεξιλόγιο λίγα χρόνια αργότερα, όταν οι ακριβές μετοχές εταιρειών του Διαδικτύου κατέρρευσαν.
Το «Greenspan put» και η παγίδα του ρίσκου
Οι επενδυτές απέκτησαν την πεποίθηση ότι ο Γκρίνσπαν θα χρησιμοποιούσε τα εργαλεία που είχε στη διάθεσή του, συμπεριλαμβανομένων των επιτοκίων, για να στηρίξει τη χρηματιστηριακή αγορά κατά τη διάρκεια σημαντικών πτώσεων. Αυτή η ιδέα — γνωστή με τη συντομογραφία «Greenspan put», από την επενδυτική τακτική που χρησιμοποιείται για τον περιορισμό πιθανών ζημιών — κατηγορήθηκε ότι δημιούργησε ηθικό κίνδυνο, κάνοντας την επικίνδυνη συμπεριφορά της αγοράς να φαίνεται ασφαλέστερη από ό,τι θα έπρεπε.
