Στη Χαριλάου Τρικούπη όλοι δείχνουν πως συμμετέχουν στη μάχη της επικοινωνίας του προγράμματος και της προβολής των θέσεων του κόμματος. Ειδικά αυτή την κρίσιμα χρονικά στιγμή που το ΠαΣοΚ πιέζεται αμφίπλευρα. Η παρουσία σε εκδηλώσεις κρίνεται μάλιστα επιβεβλημένη ακόμη και από τα κορυφαία στελέχη όπως είναι ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος ενώ είχε γενέθλια έδωσε το «παρών» σε εκδήλωση που διοργάνωσε ο υπεύθυνος ΚΤΕ Περιβάλλοντος, Μανώλης Χριστοδουλάκης, και μίλησε για όλα τα θέματα της επικαιρότητας.
Ο πρώην πρωθυπουργός καθυστέρησε να βρεθεί στον χώρο της εκδήλωσης. Επέλεξε πρώτα να χαιρετήσει τους εργαζόμενους του ξενοδοχείου στο οποίο ήταν η εκδήλωση και συζήτησε μαζί τους για θέματα εργασίας και καθημερινότητας. Ενώ όταν ανέβηκε στο βήμα, το πρώτο που ακούστηκε από την αίθουσα ήταν η ευχή «χρόνια πολλά».
«Πράσινη ανάπτυξη» και «Πράσσειν άλογα»
Στην ομιλία του, με κεντρικό θέμα το «Περιβάλλον και τη Δημοκρατία», ο κ. Παπανδρέου υπεραμύνθηκε της πολιτικής για την «πράσινη ανάπτυξη», ενός όρου που εισήγαγε ο ίδιος την περίοδο που ήταν πρόεδρος του ΠαΣοΚ, αφήνοντας αιχμές προς τους τότε αντιπάλους του που μιλούσαν για «πράσσειν άλογα». Στάθηκε ιδιαίτερα στα πλεονεκτήματα της Ελλάδας, όπως είναι ο ήλιος, ο αέρας και η γεωθερμία, «που δεν ανήκουν ακόμη σε ιδιώτες», όπως δήλωσε, και κάλεσε τους περίπου 300 συμμετέχοντες της εκδήλωσης να φανταστούν τι θα συνέβαινε αν «νοσοκομεία, δήμοι, σχολεία και ενώσεις πολιτών εκμεταλλεύονταν την ενέργεια που μπορούν να παράξουν». Υπογράμμισε, μάλιστα, πως «αυτό θα έπρεπε να είναι εθνικός στόχος και όχι να είμαστε στα χέρια των μεγάλων εταιρειών».
«Λεφτά υπάρχουν» για τους ολιγάρχες
Ο κ. Παπανδρέου έκανε και ένα λογοπαίγνιο με τη φράση «λεφτά υπάρχουν» που είχε πει προεκλογικά το 2009 και χειροκροτήθηκε, καθώς το κομματικό ακροατήριο γνωρίζει την ακριβή διατύπωση της επίμαχης φράσης. «Τα λεφτά που υπάρχουν από το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο θεσπίστηκε ακριβώς για μια περιβαλλοντική και ενεργειακή μετάβαση —καθώς αυτός ήταν ο βασικός στόχος του— πού πήγαν;» αναρωτήθηκε και απάντησε: «Αντί να είναι λεφτά για φωτοβολταϊκά σε κάθε νοικοκυριό ή σε υποδομές για μικρά δίκτυα με κέρδος για το χωριό, τον δήμο και τη μικρομεσαία επιχείρηση, πήγαν στους πέντε μεγάλους φίλους ολιγάρχες της κυβέρνησης».
Το «καρφί» για τον Τσίπρα
Με άξονα την πολιτική για το περιβάλλον, τη δημοκρατία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο Γιώργος Παπανδρέου έφτασε στο σήμερα. Μίλησε για τις μεγάλες προκλήσεις και με τον τρόπο του άφησε μια αιχμή, την οποία πολλοί ερμήνευσαν ως «καρφί» προς τον Αλέξη Τσίπρα. «Μπροστά μας έχουμε μια εποχή απρόβλεπτων εξελίξεων», δήλωσε αρχικά και συνέχισε τονίζοντας πως «δεν υπάρχουν συνταγές, όπου θα έρθει ο άλλος και θα πει “εγώ είμαι ο μεγάλος σωτήρας που θα σου λύσω όλα τα προβλήματα”. Αυτή τη στιγμή πρέπει να υπάρξει πυξίδα για το πού θέλουμε να πάμε». Με τη φράση του αυτή, ο κ. Παπανδρέου θύμισε σε όλους την εποχή που ο ίδιος ήταν πρωθυπουργός και ο κ. Τσίπρας έταζε πως θα βγει η χώρα από τα μνημόνια μέσα από μια «περήφανη διαπραγμάτευση», ή πως «θα σκίσει τα μνημόνια» και «θα τα καταργήσει με έναν νόμο και ένα άρθρο» — φράσεις που σχολιάστηκαν έντονα στα πηγαδάκια των στελεχών.
Οι παρουσίες
ΦΩΤΟ ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ//EUROKINISSI
Στην εκδήλωση, η οποία ξεκίνησε με ομιλία του Μανώλη Χριστοδουλάκη, βρέθηκαν πολλά και κορυφαία στελέχη από όλες τις γενιές του ΠαΣοΚ. Παρόντες μεταξύ άλλων ήταν οι: Δημήτρης Μάντζος, Ευαγγελία Λιακούλη, Πέτρος Παππάς, Λευτέρης Καρχιμάκης, Τόνια Αντωνίου, Δημήτρης Ρέππας, Χρήστος Πρωτόπαπας, Κωνσταντίνος Ρόκκας, Γιώργος Τσούμας, Δημήτρης Διαμαντίδης κ.ά.
Περιβάλλον και η Δημοκρατία
Ο βουλευτής Ανατολικής Αττικής, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησής του, ακολούθησε μια ομηρική τακτική αφήγησης και, μέσα από ερωτήματα που έθεσε στο κοινό, ανέδειξε πόσο επίκαιρη είναι η συζήτηση για την κλιματική κρίση. Υπογράμμισε πως το 2023, στη Δαδιά, σημειώθηκε η μεγαλύτερη πυρκαγιά στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «με περίπου 900.000 στρέμματα καμένης γης, μάλιστα σε προστατευόμενες περιοχές ιδιαίτερης φυσικής και περιβαλλοντικής αξίας», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά.
Αναρωτήθηκε, επίσης, αν τέσσερα χρόνια πριν θα θεωρούσαμε πιθανό «να μετατραπεί η Θεσσαλία σε λίμνη και, αντί για πάπιες, να ξεπροβάλλουν μόνο λίγα κεραμίδια από σπίτια που κατάφεραν να μη βυθιστούν κάτω από την επιφάνεια του νερού. Τέσσερα χρόνια πριν, πόσο πιθανό θα θεωρούσαμε να έχουμε στην Αθήνα 300 συνεχόμενες ώρες θερμοκρασία άνω των 30 βαθμών Κελσίου; Πάνω από δώδεκα ημέρες, μέρα και νύχτα, αδιάκοπα. Το 2023 είχαμε έναν από τους εντονότερους καύσωνες που έχουν καταγραφεί. Τα τελευταία 4 χρόνια, πόσο πιθανό θα θεωρούσαμε ότι θα χάναμε έναν ολόκληρο Μόρνο σε όγκο υδάτινων πόρων —περίπου 800 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού— μαζί με έως και το 60% της στάθμης των βασικών ταμιευτήρων της Αττικής;».
Τα ερωτήματα του κ. Χριστοδουλάκη, τα οποία συνοδεύονταν από την παράθεση στοιχείων, έδειξαν το πόσο έχει αλλάξει η ζωή στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, ο οικοδεσπότης της βραδιάς δεν περιορίστηκε εκεί και ζήτησε από το κοινό να σκεφτεί πόσο κοντά βρίσκεται σήμερα η Βόρεια Αφρική στην Αθήνα και στην Ελλάδα. «Γεωγραφικά δεν είναι πολύ κοντά», απάντησε και στη συνέχεια ρώτησε: «Κλιματικά όμως;».
SoS από Χριστοδουλάκη
Ο κ. Χριστοδουλάκης έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου και δήλωσε πως «αν συνεχίσουμε με τη σημερινή πορεία εκπομπών ρύπων, οι προβολές δείχνουν ότι, στο τέλος του αιώνα, η αύξηση της θερμοκρασίας θα κυμαίνεται μεταξύ τριών και πέντε βαθμών. Άρα, η Αθήνα θα μοιάζει πολύ περισσότερο, από κλιματική άποψη, με πόλη της Βόρειας Αφρικής παρά με την Αθήνα του 20ού αιώνα που γνωρίσαμε. Αυτό σημαίνει ότι η Μεσόγειος θερμαίνεται πολύ πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Και αυτό σημαίνει επίσης ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα hotspots της κλιματικής κρίσης στον παγκόσμιο χάρτη».
Πρόσθεσε, επίσης, όσον αφορά τη χώρα μας: «Η Ελλάδα δεν βρίσκεται απλώς κοντά στην κλιματική αλλαγή. Δεν βρίσκεται δίπλα στην κλιματική κρίση. Είναι στον πυρήνα της κλιματικής κρίσης. Γι’ αυτό λέω συχνά ότι η συζήτηση που κάνουμε για το περιβάλλον δεν είναι απλώς μια ευκαιρία να μιλήσουμε για κάτι διαφορετικό από την καθημερινή πολιτική επικαιρότητα. Είναι όρος επιβίωσης, ειδικά για τις επόμενες γενιές. Και δεν το έχουμε καταλάβει ακόμη. Και είναι ήδη πάρα πολύ αργά».
Ο υπεύθυνος ΚΤΕ Περιβάλλοντος του ΠαΣοΚ τόνισε πως «περιβαλλοντική δημοκρατία σημαίνει, πρώτα απ’ όλα, δικαιοσύνη. Κοινωνική δικαιοσύνη» και εξήγησε πως ένας εύπορος ιδιοκτήτης μπορεί σχετικά εύκολα να εγκαταστήσει φωτοβολταϊκά στη στέγη του, να αγοράσει ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο ή να αναβαθμίσει ενεργειακά την κατοικία του. «Ένας φτωχός ιδιοκτήτης όμως δεν μπορεί. Τουλάχιστον όχι με τον ίδιο τρόπο. Άρα, η περιβαλλοντική δημοκρατία οφείλει να αμβλύνει και να γεφυρώνει τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες, να μειώνει την ενεργειακή φτώχεια, να διασφαλίζει την πρόσβαση όλων σε φθηνή και καθαρή ενέργεια και να προστατεύει ιδιαίτερα τα ευάλωτα νοικοκυριά. Κανένα νοικοκυριό δεν θα πρέπει να αναγκάζεται να επιλέξει ανάμεσα στη θέρμανση του σπιτιού του και στο φαγητό του».
Ο διάλογος Παραστατίδη – Σαχινίδη
Ειδική θεματική ενότητα για την εκδήλωση αυτή, που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία του Μανώλη Χριστοδουλάκη, αποτέλεσε η συζήτηση που συντόνισε ο δημοσιογράφος Νικήτας Κορωνάκης και στην οποία συμμετείχαν ο Στέφανος Παραστατίδης, ο Φίλιππος Σαχινίδης και ο Κώστας Καρτάλης.
Ο βουλευτής του ΠαΣοΚ και υπεύθυνος για θέματα Παιδείας, κατά τη διάρκεια της συζήτησης, επεσήμανε πως ο 21ος αιώνας αποτελεί πεδίο μάχης για τα οικολογικά δημοκρατικά δικαιώματα και εξήγησε πως «οικολογικά δημοκρατικά δικαιώματα είναι τα δικαιώματα κάθε ανθρώπου να ζει σε ένα υγιές περιβάλλον και να συμμετέχει ουσιαστικά στις αποφάσεις που επηρεάζουν το φυσικό περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους από τους οποίους εξαρτάται η ζωή του».
Έφερε ως παράδειγμα τον Αμερικανό φιλόσοφο της επιστήμης Thomas Kuhn, ο οποίος υποστήριξε ότι οι μεγάλες αλλαγές στην ιστορία δε συμβαίνουν όταν εμφανίζεται ένα πρόβλημα, αλλά όταν τα προβλήματα γίνονται τόσο βαθιά και τόσο συστηματικά, ώστε το κυρίαρχο σύστημα αδυνατεί πλέον να τα εξηγήσει και να τα αντιμετωπίσει. «Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα», τόνισε και συνέχισε υπογραμμίζοντας πως «η κλιματική κρίση, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η εξάντληση των φυσικών πόρων, οι πυρκαγιές που καταστρέφουν δάση, οι πλημμύρες που παρασύρουν περιουσίες, οι παρατεταμένοι καύσωνες που απειλούν την υγεία και την παραγωγή δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Αποτελούν ενδείξεις ότι το κυρίαρχο μοντέλο ανάπτυξης έχει φτάσει στα ιστορικά του όρια».
Για τον Στέφανο Παραστατίδη, η δημοκρατία προϋποθέτει διαβούλευση και συμμετοχή, κάτι το οποίο υπογράμμισε κατά τη διάρκεια της τοποθέτησής του: «Το OpenGov, που δημιουργήθηκε κάποτε ως ένα πρωτοποριακό εργαλείο διαφάνειας και συμμετοχής, έχει μετατραπεί σήμερα σε ένα γραφειοκρατικό άλλοθι. Νομοσχέδια εκατοντάδων άρθρων, που καθορίζουν τις χρήσεις γης, το μέλλον των δασών μας και τη διαχείριση των υδάτων, κατατίθενται για διαβούλευση με προθεσμίες-εξπρές των 7 ή των 10 ημερών. Αυτό δεν είναι διαβούλευση· είναι προσχηματική μονογραφή προειλημμένων αποφάσεων. Είναι η θεσμική αποτύπωση μιας εξουσίας που φοβάται τον πολίτη, που υποτιμά την κοινωνική νοημοσύνη και που θεωρεί τη συμμετοχή της βάσης ως “εμπόδιο” στην ανάπτυξη», ανέφερε χαρακτηριστικά και σημείωσε πως «αυτή η πρακτική στερεί από τις περιβαλλοντικές πολιτικές την απαραίτητη κοινωνική νομιμοποίηση. Όταν αποκλείεις την κοινωνία από τον σχεδιασμό, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα εισπράξεις δικαιολογημένη δυσπιστία και τυφλές αντιστάσεις. Η δική μας απάντηση στην προσχηματική ψηφιακή υπογραφή είναι η Διαβουλευτική Δημοκρατία».
Ο πρώην υπουργός Φίλιππος Σαχινίδης και ιδρυτής του Progressive Lab αναρωτήθηκε ποιος πληρώνει το κόστος της κλιματικής κρίσης και πώς διασφαλίζουμε μια δίκαιη πράσινη μετάβαση. Στάθηκε, μάλιστα, στη δική του εμπειρία, σημειώνοντας πως πριν από έναν χρόνο το Progressive Lab είχε πραγματοποιήσει μια έρευνα που αφορούσε το μέλλον της χώρας.
«Αυτό που προξενεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι, σε ένα σύνολο 14 επιλογών, η πράσινη μετάβαση και η προστασία του περιβάλλοντος ήρθαν στη 10η θέση και με σχετικά χαμηλό ποσοστό», δήλωσε αρχικά και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Είχε όμως ιδιαίτερο ενδιαφέρον ποιοι ήταν αυτοί που έδειξαν μεγαλύτερη ευαισθησία στο ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος και της πράσινης μετάβασης. Μεγαλύτερη ευαισθησία είχαν οι απόφοιτοι της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αυτοί οι οποίοι κατοικούσαν στην Αττική, τα ανώτερα και μεσαία προς ανώτερα εισοδηματικά στρώματα, οι γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες και, σε ό,τι αφορά τις ηλικιακές ομάδες, η ομάδα 17-34 ετών».
Ο κ. Σαχινίδης υπογράμμισε πως τα εμπειρικά δεδομένα δείχνουν ότι αυτοί που πληρώνουν το μεγαλύτερο κόστος είναι τα χαμηλά εισοδήματα και οι κάτοικοι υποβαθμισμένων περιοχών. Παράλληλα, στάθηκε στο γεγονός πως οι ίδιες κοινωνικές ομάδες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος διαβίωσης, εξαιτίας των συνεπειών στις τιμές των ειδών διατροφής (λόγω της συχνής καταστροφής καλλιεργειών) και των υψηλότερων λογαριασμών ενέργειας, καθώς κατοικούν σε ενεργοβόρες κατοικίες με χαμηλής ποιότητας μόνωση.
Κλείνοντας, επεσήμανε πως «οφείλουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία η κλιματική αλλαγή και ποιο θα είναι το τίμημα αν αγνοήσουμε τη διάσταση αυτή. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το σωρευτικό κόστος είναι της τάξης των 700 δισεκατομμυρίων μέχρι το 2100. Επομένως, το ερώτημα είναι: έχουμε το δικαίωμα να αδιαφορήσουμε για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου παραγωγικού προτύπου; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι, διότι έτσι εγκληματούμε σε βάρος των μελλοντικών γενεών. Είναι σαν να τους κληροδοτούμε ένα τεράστιο δημόσιο χρέος. Άρα, το παραγωγικό πρότυπο πρέπει να αλλάξει και να συνδυάζει την ανθεκτικότητα, έτσι ώστε η ελληνική οικονομία, που στηρίζεται στον τουρισμό και τη ναυτιλία, να μην πληρώσει μεγάλο τίμημα σε απώλεια θέσεων εργασίας και ΑΕΠ με το ξέσπασμα μιας ενεργειακής κρίσης ή εξαιτίας της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας».
