Η συζήτηση γύρω από τη σημερινή μόδα, δεν μπορεί να γίνει κατανοητή αν δεν αντιπαρατεθεί με το θηρίο του fast fashion, που παράγει τεράστιους όγκους ρούχων σε εξευτελιστικά χαμηλές τιμές, με κύκλο ζωής τόσο σύντομο όσο το επόμενο viral trend.
H παγκόσμια παραγωγή ενδυμάτων ξεπερνά τα 100 δισεκατομμύρια κομμάτια τον χρόνο και μόνο ένα μικρό ποσοστό ανακυκλώνεται σε νέες ύλες – τα περισσότερα ρούχα καταλήγουν σε χωματερές ή καύση. Κάθε χρόνο δημιουργούνται περίπου 92 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων κλωστοϋφαντουργίας, ενώ το σύνολο της βιομηχανίας της μόδας ευθύνεται για περίπου 10 % των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, περισσότερο από ό,τι κάνουν οι διεθνείς πτήσεις και η ναυτιλία μαζί.
Τα ρούχα φοριούνται σήμερα λιγότερο από δέκα φορές πριν πεταχτούν (πολύ λιγότερο απ’ όσο τα φορούσαν πριν από δύο δεκαετίες) και η μέση ποσότητα που πετάμε αντιστοιχεί σε δεκάδες κιλά ετησίως ανά άτομο. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι η κουλτούρα της γρήγορης μόδας — με 52 και πλέον «μίνι συλλογές» νέων προϊόντων κάθε χρόνο από μεγάλες μάρκες — δημιουργεί έναν κύκλο υπερκατανάλωσης, υπερπαραγωγής και άμεσης απόρριψης που διαβρώνει κάθε προσπάθεια βιωσιμότητας.
Αν η μόδα είναι καθρέφτης του πνεύματος της εποχής, τότε η δεκαετία του 2020 αντανακλά μια βαθιά, εμμονική σχέση με το παρελθόν. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι οι τάσεις ανακυκλώνονται (αυτό συνέβαινε ανέκαθεν). Η ίδια η σύγχρονη αισθητική φαίνεται να ξεκινά πλέον με αφετηρία την ανάμνηση. Μέσω της νοσταλγίας και του ενδύματος ως φορέα μνήμης και ταυτότητας, αναζητούμε νόημα και συναισθηματική σύνδεση σε έναν κόσμο αφιλόξενο.
Με μια συχνότητα που δεν έχει παρατηρηθεί σε προηγούμενες δεκαετίες, το τώρα μοιάζει με remix του τότε: Y2K σιλουέτες, 90s μινιμαλισμός, 80s μαξιμαλισμός, επιστροφή σε φόρμες, τάσεις και υφές από κάθε δεκαετία του 20ού αιώνα και ακόμη πιο πίσω. Το παρελθόν έχει μετατραπεί σε πρώτη ύλη κι εμείς αναζητούμε συναισθηματική συνέχεια σε έναν κόσμο όπου η εμπειρία μοιάζει πιο κατακερματισμένη και ανήσυχη από ποτέ.
Πού πάει ένα ρόυχο όταν «πεθάνει»;
Η νοσταλγία και η ανάγκη για πιο οικολογική μόδα, βρίσκει την πιο χειροπιαστή της έκφραση στα «θριφτάδικα» και τις πλατφόρμες μεταπώλησης, όπου το παρελθόν γίνεται άμεσα προσβάσιμο και εμπορεύσιμο σε τιμές αντίστοιχες με προϊόντα fast fashion – αν όχι και φθηνότερες!
Το Vinted, με την πρώτη ματιά, μοιάζει με μια ακόμα ψηφιακή αγορά μεταχειρισμένων – ένα eBay για ρούχα ή ένα πιο εκλεπτισμένο Facebook Marketplace. Αλλά η επιτυχία του δεν εξηγείται από την απλή αντιγραφή ενός μοντέλου· η ουσία βρίσκεται στην αναθεώρηση της σχέσης ανάμεσα στον χρήστη και το αντικείμενο. Η πλατφόρμα καταφέρνει να μετατρέψει την πρόσβαση στο παρελθόν σε αξιολογήσιμη εμπειρία, όπου η ρευστή αίσθηση της εποχής συνδέεται με την αμεσότητα του ψηφιακού κόσμου.
Unsplash
Η Γκαμπριέλα Ομπιάλα, Project Manager, εξηγεί πώς ξεκίνησε με το Vinted: «Σκόπευα να μετακομίσω και είχα αρκετά πράγματα που δεν ήθελα να πάρω μαζί μου». Η εμπειρία της, με 5–10 αντικείμενα που πουλάει κάθε μήνα και εισόδημα 30–70 ευρώ, αποτυπώνει την εικόνα ενός side hustle που απαιτεί λίγες ώρες ανά εβδομάδα, αλλά δίνει ένα μικρό οικονομικό κίνητρο και χώρο για πειραματισμό.
Η Ελένη Τσούτση (ή elen’s_theory στην πλατφόρμα), beauty editor, έμαθε για το Vinted έπειτα από μια συζήτηση με συναδέλφους στο γραφείο: «Μου είπαν πόσο εύκολη ήταν η διαδικασία της αποστολής των δεμάτων και ότι συγκέντρωσαν ένα καλό ποσό. Και αμέσως σκέφτηκα γιατί όχι; Κατέβασα την εφαρμογή, έκανα την εγγραφή μου και την επόμενη μέρα κιόλας ξεκίνησα! Επίσης, βλέπω και τη ρομαντική πλευρά- ότι η ιστορία ενός ρούχου συνεχίζεται από κάποιον άλλο. Δεν κάθεται απλά σε μία ντουλάπα! Το ρούχο ξαναζεί αλλιώς». Για εκείνη, το Vinted δεν είναι μόνο τρόπος να ξεφορτωθείς ρούχα αλλά και να ανανεώσεις το στυλ σου, να γνωρίσεις νέες μάρκες και να βιώσεις τη χαρά του second-hand shopping.
Πόσα χρήματα βγάζουν από το Vinted;
Η μετατροπή της πλατφόρμας σε πηγή εισοδήματος για ανθρώπους που καλούνται να ξανασκεφτούν τι σημαίνει εργασία και ελευθερία στη σύγχρονη εποχή. Εδώ δεν μιλάμε για μια απλή ευκαιρία να ξεφορτωθεί κανείς τα ρούχα που δεν φορά, αλλά για έναν εναλλακτικό τρόπο ζωής, μια μορφή οικονομικής αυτονομίας που άντρες και κυρίως γυναίκες βλέπουν να ανθίζει στο περιθώριο της παραδοσιακής αγοράς εργασίας.
«Έχω τη συνήθεια να μην κρατάω τίποτα στη ντουλάπα και στο σπίτι γενικότερα, που δεν χρησιμοποιώ. Οπότε πάντα δίνω πράγματα σε φίλους, συγγενείς ακόμα και σε φίλους φίλων.Ήταν λοιπόν, μια περίοδος που δεν ταίριαζαν σε κανέναν τα συγκεκριμένα. Έμαθα για το Vinted και δειλά-δειλά το ξεκίνησα», λέει η δημοσιογράφος Γιώτα Δημητριάδη, καθώς περιγράφει πώς ξεκίνησε να ασχολείται με την πλατφόρμα.
Παρότι, όπως προσθέτει, «πράγματα που έχουν αξία, δεν τα θυσιάζω εύκολα εκεί, προτιμώ να χαρίσω ένα ρούχο σε μια φίλη, παρά να το δώσω για 10-15 ευρώ», αντιλήφθηκε γρήγορα ότι η πλατφόρμα μπορούσε να γίνει κάτι περισσότερο. Σήμερα, με περιορισμένο χρόνο, πουλάει περίπου 3-4 κομμάτια τον μήνα, κερδίζοντας 30-40 ευρώ και αφιερώνοντας 10 λεπτά την εβδομάδα.
Η Εβελίνα Αγγελάκη, φοιτήτρια σχεδίου μόδας και σερβιτόρα εστίασης, σύστησε το Vinted στη μητέρα της και πλέον είναι κοινή τους ασχολία. ενσωματώνει μια πιο δημιουργική διάσταση: «Επειδή ασχολούμαι και με τη δημιουργία ρούχων, άρχισα να το βλέπω πιο δημιουργικά, φέρνοντας τα κομμάτια πιο κοντά σε αυτό που λειτουργεί αισθητικά και εμπορικά. Οπότε πέρα από ένα μικρό εισόδημα, μου έδωσε και κίνητρο να συνεχίσω τις καλλιτεχνικές μου δημιουργίες».
Ενδιαφέρον έχει και το γεγονός, ότι σύστησε το Vinted στη μητέρα της και πλέον είναι μια κοινή τους ασχολία: «Στην αρχή ξεκίνησα μόνη μου, αλλά στη συνέχεια άρχισε και η μαμά μου να ασχολείται. Δημιουργήσαμε ένα κοινό προφίλ, όπου ανεβάζαμε και οι δύο τα πράγματά μας, βοηθώντας η μία την άλλη, ενώ η καθεμία κρατούσε τα χρήματα από τα δικά της αντκείμενα. Δεν είναι σταθερό εισόδημα, αλλά σε περιόδους που ασχολούμαι πιο ενεργά μπορεί να φτάσει ακόμα και τα 400–500€ το μήνα».
Πώς είναι η πραγματικότητα ενός reseller στο Vinted;
Κάποιες γυναίκες το έχουν μετατρέψει σε πρακτική στρατηγική: ανεβάζουν δεκάδες αντικείμενα την εβδομάδα, μαθαίνουν πώς να φωτογραφίζουν, πώς να περιγράφουν με ακρίβεια, πώς να «διαβάζουν» τη ζήτηση των αγοραστών και να προσαρμόζουν την τιμολόγηση ώστε να διατηρούν μια σταθερή ροή πωλήσεων.
Πολλοί και πολλές δεν περιορίζονται στα προσωπικά τους ρούχα αλλά αγοράζουν πρώτες ύλες (δηλαδή ρούχα από εκπτώσεις ή άλλες αγορές), τις βάζουν στο σύστημα και κλιμακώνουν τη δραστηριότητά τους σε μια απτή, μετρήσιμη επιχειρηματική ροή εισοδήματος, το λεγόμενο «reselling».
Η Δώρα Πανταζή (ή xristoula στην πλατφόρμα), είναι reseller και η δική της εμπειρία ξεκίνησε προκειμένου να ξεκαθαρίσει την ντουλάπα της μετά από καλοκαιρινές διακοπές. «Κατάλαβα ότι μπορεί να γίνει κάτι περισσότερο από περιστασιακό όταν θρίφταρα μια μέρα ένα ολόμαλλο αντρικό πουλόβερ… Μέσα σε 30 λεπτά είχε πουληθεί», θυμάται.
Η Δώρα είναι καθημερινά ενεργή στην πλατφόρμα, με έσοδα που μπορεί να φτάσουν τα 200–400 ευρώ μηνιαίως σε περιόδους αιχμής, ενώ επισημαίνει πόσο σημαντική είναι η διαλογή των ρούχων και η φροντίδα στη φωτογράφιση για να ξεχωρίσουν οι πωλήσεις. «Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι η διαλογή, αλλά αγαπώ το ρούχο. Εγώ που μεταπουλάω ρούχα, ξοδεύω ακόμη περισσότερο χρόνο στο να βρίσκω καλά και ποιοτικά κομμάτια», εξηγεί.
Σε παρόμοιο μήκος κύματος κινείται και η Θεοδώρα Κανελλοπούλου, digital media planner, η οποία επίσης ανέφερε ότι σκοπεύει να αγοράσει νέα πράγματα εντός της πλατφόρμας, με τα κέρδη από τις μεταπωλήσεις της.
«Ξεκίνησα να ανεβάζω προϊόντα και να πουλάω τις τελευταίες 15 ημέρες. Έχω ανεβάσει 17 κομμάτια κι έχω πουλήσει ήδη 5. Μέχρι τώρα έχω βγάλει 30€, συνήθως ανεβάζω τα αντικείμενα σε τιμές κάτω των 6€ ακόμη και αν αξίζουν περισσότερο. Είχα αρκετά ρούχα τα οποία δεν τα χρησιμοποιούσα πλέον. Αποφάσισα αντί να τα αφήσω σε κάποιο κάδο ανακύκλωσης, να βγάλω κάποια χρήματα από αυτό».
Σε χώρες όπου η δεύτερη χρήση θεωρείται κανόνας, η μετάβαση στο online resale φαντάζει απολύτως λογική, επισημαίνει η Άννα Φ., ιδιωτική υπάλληλος στη Σουηδία: «Στην Ελλάδα των ‘90s, το να φοράς ρούχα από δεύτερο χέρι σε έκανε να φαίνεσαι “καημένο”. Εδώ είναι απολύτως φυσιολογικό. Πριν ξεκινήσω την online αγοροπωλησία μέσω Vinted, είχα ξεκινήσει από τα λεγόμενα “Loppis” στη Σουηδία. Έτσι, το second hand έγινε για μένα όχι μόνο ένας πρακτικός τρόπος αποσυμφόρησης, αλλά και μια πιο συνειδητή στάση απέναντι στην κατανάλωση».
Όπως σημειώνει, το εισόδημά της εξαρτάται από τα αντικείμενα που εμπορεύεται: «Κινούμαι από πιο high-end αντικείμενα (οικιακά, ρούχα, αξεσουάρ) μέχρι και πιο οικονομικά. Μπορεί, για παράδειγμα, να φτάσει τα 1000 ευρώ από ένα μόνο αντικείμενο ή γύρω στα 200 ευρώ σε έναν μήνα από τέσσερα ή και περισσότερα αντικείμενα».
Vinted χωρίς παζάρι δεν γίνεται
Η Ελένη κάνει πια αποκλειστικά τις αγορές της μέσα από το Vinted. «Πλέον δεν μπαίνω σε sites αλλά στο Vinted γιατί νιώθω ότι μπορώ πιο εύκολα να αγοράσω κάτι τόσο από άποψη τιμής όσο και από άποψης ευκολίας. Ένα προσωπικό στοίχημα είναι τα χρήματα που κερδίζω να τα κρατάω μέχρι να φτάσουν ένα ικανοποιητικό ποσό και έπειτα με αυτά να κάνω τις αγορές μου μέσα από την πλατφόρμα. Έτσι νιώθω ότι δεν χαλάω από τα δικά μου χρήματα. Ίσως ακούγεται γελοίο αλλά αυτό είναι το … Girl Math της GenZ!», εξηγεί.
Τα αντικείμενα που φεύγουν πιο εύκολα είναι «τα εποχιακά γυναικεία ρούχα αλλά σε πολύ χαμηλές τιμές. Μπορεί και στο 20% της αρχικής τους αγοράς», ενώ τα παζάρια της δημιουργούν δυσκολίες: «Μιλάμε να πουλάς ένα ζευγάρι παιδικά παπούτσια 7 ευρώ και να σου στέλνουν προσφορά 5,70», σημειώνει η Γιώτα.
Η κοστολόγηση δεν είναι πάντα «δίκαιη» για τους υπόλοιπους πωλητές -αυτό υποστηρίζει η Δώρα. «Οι αγοραστές (όπως και εγώ όταν είμαι από την άλλη πλευρά), έχουν τεράστιο όγκο πληροφορίας και εκμεταλλεύονται την κάθε ευκαιρία για παζάρι».
Η Ελένη συμφωνεί πως το πιο ενοχλητικό μέρος της διαδικασίας είναι οι πολλές ερωτήσεις στο chat της πλατφόρμας: «Θα απαντήσω αλλά αν βλέπω ότι κάποιος κάνει πάρα πολλές ερωτήσεις για ένα item κάπως θα το “κόψω”. Τώρα αισθάνομαι όλους τους εμπόρους με την ερώτηση «Τιμούλα;». Κι ενώ η εμπειρία της είναι θετική, θυμάται και ένα περιστατικό που της έχει μείνει: «Μόνο μία φορά, κάποια κυρία δεν παρέλαβε ποτέ το δέμα και έπειτα πέρασαν μέρες δεν έβρισκα χρόνο να πάω να το πάρω και απλά χάθηκε. Ήταν κάτι σκουλαρίκια. Στην αρχή σκέφτηκα κάτι θα της έχει συμβεί αλλά μετά ενοχλήθηκα με αυτή τη συμπεριφορά και της έστειλα μήνυμα που της το αναφέρω αλλά μαντέψτε. Δεν μου απάντησε ποτέ! Ναι το ghosting υπάρχει και στο Vinted!».
Συμβουλές για να ξεκινίσεις στο Vinted
Κοινός τόπος σε όλες τις μαρτυρίες είναι πως το Vinted λειτουργεί ως side hustle για τους περισσότερους, αλλά για εκείνους που διαθέτουν χρόνο, τεχνογνωσία και προσανατολισμό στη μόδα, μπορεί να γίνει μια σημαντική πηγή εισοδήματος. Η πλατφόρμα δεν ανατρέπει μόνο την αγορά ρούχων αλλά και τον τρόπο που καταναλώνουμε, επιτρέποντας στα αντικείμενα να ζήσουν δεύτερη ζωή και στον χρήστη να ανακαλύψει ένα πιο βιώσιμο και δημιουργικό στιλ. Συνολικά, όλες συμφωνούν ότι, για την ώρα, οι περισσότεροι δεν μπορούν να κάνουν το Vinted κύρια δουλειά τους, αλλά είναι πιθανό στο μέλλον να φτάσουμε εκεί.
«Ο κόσμος έχει κάνει μια στροφή τα τελευταία χρόνια προς το thrifting.Υπάρχει και η στροφή της Gen Z στα πιο ποιοτικά υλικά. Το να αγοράζεις πολυεστέρα «χρυσάφι» δεν εμπεριέχει οικολογική συνείδηση. Η ανακύκλωση του ρούχου βρίσκεται στο πικ της», λέει η Δώρα.
Για όσους σκέφτονται να ξεκινήσουν να μεταπωλούν στο Vinted, η Ελένη συμβουλεύει: «Να δώσουν πρώτα σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη και μετά να βάλουν και στο Vinted. Να προσέξουν τις φωτογραφίες, τις περιγραφές, όλα τα στοιχεία να είναι αληθινά και όταν βλέπουν ότι ένα item δεν πωλείται, να κάνουν edit ώστε να το ξανα προτείνει σε χρήστες ο αλγόριθμος. Τα δέματα να είναι προσεγμένα, τα ρούχα καθαρά και αν μπορείτε να βάλετε κι ένα μικρό «ευχαριστήριο» δωράκι ή σημείωμα, καθώς μετράει στις θετικές κριτικές. Άλλωστε οι κριτικές είναι το παν σε αυτή την πλατφόρμα για να σε εμπιστευτούν και να αγοράσουν».
Παράλληλα, υπάρχουν κι άλλες πλατφόρμες εκτός του Vinted, στις οποίες μπορεί ένα reseller να δραστηριοποιηθεί. Μάλιστα η Δώρα προτείνει να μην επικεντρωθεί κάποιος μόνο σε μία, εφόσον θέλει να ασχοληθεί σοβαρά με την μεταπώληση.
Η Έλενη πάντως επιμένει, όμως, στη μαγεία του να χαρίζουμε: «Με όλο αυτό, υπάρχει κίνδυνος να ‘εθιστούμε’ τόσο που να ξεχνάμε τους συναθρώπους μας. Δεν είναι το παν το χρήμα!».
