Πάνω από το ¼ των ατόμων με υψηλή αρτηριακή πίεση που ανθίσταται στις θεραπείες πιθανώς εμφανίζουν ένα παραμελημένο ορμονικό πρόβλημα το οποίο ίσως αποτελεί τη «ρίζα» της εμμένουσας υπέρτασής τους. Το πρόβλημα αυτό αφορά την κορτιζόλη – την αποκαλούμενη ορμόνη του στρες – η οποία, στο πλαίσιο της μεγάλης αμερικανικής μελέτης MOMENTUM, εντοπίστηκε σε υψηλά επίπεδα στο 27% των ασθενών με εμμένουσα υπέρταση (ποσοστό πολύ υψηλότερο από το αναμενόμενο). Το νέο εύρημα που παρουσιάστηκε στην ετήσια συνάντηση του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας, η οποία έλαβε χώρα από τις 28 ως τις 30 Μαρτίου στη Νέα Ορλεάνη, μπορεί να οδηγήσει σε εξετάσεις και θεραπείες που θα βοηθούν στον έλεγχο της «επίμονης» υψηλής αρτηριακής πίεσης.
Εως 20% των υπερτασικών ασθενών έχουν εμμένουσα υπέρταση
Η εμμένουσα υπέρταση συνίσταται στην ύπαρξη υψηλής αρτηριακής πίεσης παρά τη λήψη τριών ή περισσότερων φαρμάκων. Εκτιμάται ότι ποσοστό της τάξεως του 10%-20% των υπερτασικών ατόμων εμφανίζουν εμμένουσα υπέρταση. Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν πλέον ολοένα και περισσότερο ότι υποβόσκοντα προβλήματα υγείας πιθανώς εμποδίζουν την αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών θεραπειών.
Τι είναι η υπερκορτιζολαιμία
Ενα από αυτά τα προβλήματα υγείας αφορά την άνω του φυσιολογικού παραγωγή κορτιζόλης από τον οργανισμό (υπερκορτιζολαιμία). Η κορτιζόλη ρυθμίζει την απόκριση του οργανισμού στο στρες, ωστόσο όταν
τα επίπεδά της παραμένουν αυξημένα επί μακρόν, μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρά προβλήματα υγείας.
Αυξημένος κίνδυνος σοβαρών προβλημάτων υγείας
Οι ασθενείς με εμμένουσα υπέρταση αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων. Την ίδια στιγμή η υπερκορτιζολαιμία συνδέεται με επιπλοκές όπως η αύξηση του βάρους, η απώλεια μυϊκής μάζας και ο διαβήτης.
Η νέα ανακάλυψη σχετικά με τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης μπορεί να δώσει μια πιθανή εξήγηση στο γιατί ορισμένοι ασθενείς δεν καταφέρνουν να ελέγξουν την αρτηριακή πίεσή τους παρά τη θεραπεία. Παράλληλα ανοίγει τον δρόμο για καλύτερη αντιμετώπιση της εμμένουσας υπέρτασης όταν οι συμβατικές θεραπείες δεν είναι αποτελεσματικές.
Η μεγαλύτερη μελέτη του είδους της
Η μελέτη MOMENTUM είναι η μεγαλύτερη ως σήμερα η οποία εξέτασε πόσο συχνή είναι η υπερκορτιζολαιμία στους ασθενείς με εμμένουσα υπέρταση. Οι ερευνητές εξέτασαν 1.086 ασθενείς σε 50 αμερικανικά κέντρα. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν στην αποκαλούμενη δοκιμασία καταστολής με δεξαμεθαζόνη – η δοκιμασία αυτή ελέγχει αν καταστέλλεται σωστά η κορτιζόλη μετά από τη λήψη δεξαμεθαζόνης. Ουσιαστικά οι ασθενείς έλαβαν μια δόση δεξαμεθαζόνης (ισχυρό κορτικοστεροειδές) τη νύχτα και το επόμενο πρωί έδωσαν δείγμα αίματος προκειμένου να γίνει μέτρηση των επιπέδων κορτιζόλης τους. Οι ασθενείς με επίπεδα κορτιζόλης άνω των 1,8 μg/dL χαρακτηρίστηκαν ως πάσχοντες από υπερκορτιζολαιμία.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο υπερκορτιζολαιμίας
Από το σύνολο των ασθενών οι 297 βρέθηκε να έχουν υψηλά επίπεδα κορτιζόλης (27% επί του συνόλου). Από τη μελέτη προέκυψαν επίσης και παράγοντες που αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης υπερκορτιζολαιμίας.
Για παράδειγμα ασθενείς με μειωμένη νεφρική λειτουργία φάνηκε ότι αντιμετώπιζαν αυξημένο κίνδυνο για υψηλά επίπεδα κορτιζόλης.
Ο πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός
Μια άλλη διαταραχή που συνδέεται με την εμμένουσα υπέρταση είναι ο πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός, στον οποίο ο οργανισμός παράγει πολλή αλδοστερόνη, μια στεροειδή ορμόνη. Ποσοστό της τάξεως του 20% των συμμετεχόντων εμφάνιζαν αυτή τη διαταραχή ενώ το 6% παρουσίαζε αυξημένα επίπεδα τόσο κορτιζόλης όσο και αλδοστερόνης.
Ανάγκη για εξέταση των ασθενών με εμμένουσα υπέρταση
Τα αποτελέσματα αυτά μαρτυρούν ότι οι γιατροί θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους την αυξημένη κορτιζόλη ως πιθανή αιτία της εμμένουσας υπέρτασης και να ελέγχουν τους ασθενείς υψηλού κινδύνου – η εξέταση των επιπέδων κορτιζόλης είναι άλλωστε σχετικά απλή. Και οι ασθενείς των οποίων η αρτηριακή πίεση παραμένει υψηλή παρά τη λήψη πολλαπλών θεραπειών θα ήταν καλό να συζητήσουν με τον θεράποντα γιατρό τους την πιθανότητα να εξεταστούν για υπερκορτιζολαιμία.
