Το βράδυ του Σαββάτου 11 Μαρτίου 1978, μια ισχυρή βόμβα εξερράγη μέσα σε αίθουσα του κινηματογράφου «Έλλη», στην οδό Ακαδημίας. Την ώρα της έκρηξης προβαλλόταν η παλιά σοβιετική ταινία «Ουράνιο Τόξο», εμβληματική παραγωγή του 1944 για την αντίσταση κατά των Ναζί. Στην αίθουσα βρίσκονταν περίπου 100 θεατές. Δεκαοκτώ από αυτούς τραυματίστηκαν, ενώ τρεις νοσηλεύτηκαν με σοβαρά τραύματα.
Η επίθεση σημειώθηκε σε μια περίοδο έντονων πολιτικών εντάσεων στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Είχαν ήδη εμφανιστεί περιστατικά πολιτικής βίας στον δημόσιο χώρο και οι έρευνες των αρχών τις πρώτες ώρες κινήθηκαν προς διάφορες κατευθύνσεις.
Ωστόσο, καθώς προχωρούσε η έρευνα, οι συλλήψεις και η δικογραφία στράφηκαν σε άτομα που συνδέονταν με ακροδεξιούς-νεοφασιστικούς κύκλους.
Η έκρηξη στον κινηματογράφο «Έλλη» δεν ήταν το μοναδικό χτύπημα εκείνης της νύχτας. Λίγη ώρα αργότερα εντοπίστηκε και δεύτερος εκρηκτικός μηχανισμός στον κινηματογράφο «Rex», στην οδό Πανεπιστημίου, πριν προλάβει να εκραγεί. Το γεγονός ενίσχυσε τις εκτιμήσεις ότι επρόκειτο για συντονισμένη ενέργεια.
Η έκρηξη και οι τραυματίες
«ΤΟ ΒΗΜΑ» της 15ης Μαρτίου 1978, λίγες μέρες μετά την έκρηξη, σημείωνε:
«Η έκρηξη έγινε στις 9.35 το βράδυ του Σαββάτου – ένα τέταρτο μετά το διάλειμμα. Προηγήθηκαν εκτυφλωτική λάμψη και τρομακτικός κρότος και αμέσως μετά ακολούθησαν οι μωγές των θυμάτων.
»Διακόπηκε η προβολή κι άναψαν τα φώτα: Εικόνες φρίκης. Θεατές ματωμένοι, καθίσματα καταστραμμένα και εκτιναγμένα από τη θέση τους, πανικός, κραυγές απογνώσεως. Με ασθενοφόρα και Ι.Χ. αυτοκίνητα, μεταφέρθηκαν στο Ιπποκράτειο και στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο 18 άτομα νεαρής ηλικίας τα περισσότερα».
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 15.3.1978, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Το δημοσίευμα καταγράφει την ταυτότητα των 18 τραυματιών. Γυναίκες και άντρες από 15 έως 44 ετών: μαθητές, φοιτητές, αδέλφια, σύζυγοι. Από αυτούς οι τρεις είχαν πιο σοβαρά τραύματα και εξακολούθησαν να νοσηλεύονται στο Ιπποκράτειο και το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο, ενώ οι υπόλοιποι 15, μετά την παροχή των πρώτων βοηθειών και την επίδεση των τραυμάτων τους, επέστρεψαν στα σπίτια τους.
Η ισχύς της βόμβας
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η ισχύς του εκρηκτικού μηχανισμού ήταν μεγάλη και η κατασκευή του έδειχνε ότι οι δράστες είχαν σκοπό να προκαλέσουν θύματα:
«Η βόμβα […] τοποθετήθηκε για εγκληματικούς σκοπούς. Οι δράστες ήταν βέβαιοι ότι θα προκαλούσαν θανάτους και ασφαλώς, θα τους είχαν προκαλέσει, αν στο σημείο της αίθουσας όπου είχε τοποθετηθεί η βόμβα (στο κέντρο, αλλά κοντά στην οθόνη) ήταν καθισμένοι περισσότεροι θεατές. Αν ήταν πέντε μέτρα πιο πίσω, θα γινόταν θρήνος.
»Το γεγονός ότι οι δράστες είχαν εγκληματικούς σκοπούς, προκύπτει από δύο στοιχεία
· Η βόμβα ήταν πολύ μεγάλης ισχύος – η ισχυρότερη που έχει τοποθετηθεί μέχρι σήμερα.
· Στο εσωτερικό της υπήρχαν μεταλλικά θραύσματα, ώστε η έκρηξή της να προκαλέσει μεγάλον αριθμό θυμάτων, αφού ήταν επίσης ρυθμισμένη να εκραγεί κατά την ώρα της προβολής της ταινίας».
Οι έρευνες και οι μαρτυρίες
Οι αρχές κινητοποιήθηκαν αμέσως μετά την έκρηξη, πραγματοποιώντας εκτεταμένες έρευνες στην Αθήνα. Μάρτυρες μίλησαν για δύο νεαρούς που είχαν εμφανιστεί στον κινηματογράφο λίγο πριν την έκρηξη, γεγονός που οδήγησε τις αρχές στην αναζήτησή τους:
«Από μαρτυρικές καταθέσεις υπαλλήλων του κινηματογράφου όπως επίσης και από καταθέσεις τραυματιών, η Υπηρεσία Πληροφοριών της Γενικής Ασφαλείας αναζητεί δύο ύποπτους νεαρούς, οι οποίοι έκαναν την εμφάνισή τους στον κινηματογράφο, λίγη ώρα πριν από την έκρηξη της βόμβας. Είχαν κοντά μαλλιά και ο ένας απ’ αυτούς φορούσε πέτσινο σακάκι, είχαν δηλαδή τη γνώριμη εμφάνιση των νεοφασιστών».
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 15.3.1978, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Όπως έγραφε το «ΒΗΜΑ»:
«Γενική είναι πια η πεποίθηση ότι οι δράστες της εγκληματικής ενέργειας στον κινηματογράφο “Έλλη”, πρέπει ν’ αναζητηθούν στον χώρο της φασιστικής δεξιάς».
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, αρκετοί νεαροί που θεωρούνταν γνωστοί στις αρχές για συμμετοχή σε ακροδεξιά επεισόδια κλήθηκαν για εξέταση, χωρίς ωστόσο να προκύψουν άμεσα αποτελέσματα:
«Στους ίδιους κύκλους είχαν στραφεί οι έρευνες και πριν από δέκα μέρες, όταν “άγνωστοι” έβαλαν βόμβες στα γραφεία του περιοδικού “Αντί”, στα γραφεία του ΚΚΕ στη Νέα Φιλαδέλφεια, και στο Παγκράτι. Τρεις μέρες μετά τις βόμβες εκείνες, και αφού οι έρευνες δεν είχαν αποτέλεσμα, ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως κ. Μπάλκος, προσπάθησε να ρίξει την ευθύνη για τις εκρήξεις σε αριστερά στοιχεία!»
Οι πολιτικές αντιδράσεις
Η επίθεση προκάλεσε έντονες πολιτικές αντιδράσεις:
«Ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως, απέφυγε να κάνει οποιαδήποτε δήλωση, παρά το γεγονός ότι ενημερώθηκε απόλυτα από τους υφιστάμενους του και πληροφορήθηκε από την πρώτη στιγμή τον χώρο προς τον οποίο στρέφονται οι έρευνες, για την ανακάλυψη των δραστών».
Ο τότε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέας Παπανδρέου, κατηγόρησε την κυβέρνηση για αδυναμία αντιμετώπισης της ακροδεξιάς βίας και για προσπάθεια αποπροσανατολισμού των ερευνών:
“Η καινούρια, αιματηρή την φορά αυτή βομβιστική επίθεση των νεοφασιστικών, βάζει επιτακτικό το ερώτημα: Υπάρχει ή όχι κράτος ικανό να προστατεύσει και τους πολίτες, αλλά και το πολίτευμα, από την φασιστική τρομοκρατία και επιβουλή;
Ο διαβρωμένος απ’ την 7ετία κρατικός μηχανισμός δεν αποτελεί εγγύηση προς την κατεύθυνση αυτή. Απόδειξη το γεγονός ότι οι αστυνομικές αρχές, αντί να κινηθούν αμέσως κατά των γνωστών κύκλων της ανωμαλίας, προσπαθούν ν΄ αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη, ανακρίνοντας δημοκρατικούς πολίτες και στελέχη των κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Η ευθύνη βαραίνει αμέσως τον υπουργό Δημόσιας Τάξης, που με τις ανώνυμες δηλώσεις του έδωσε την γραμμή αυτή. Αλλά βαραίνει κι ολόκληρη την κυβέρνηση, που παρακολουθεί αδρανής την αναβίωση του νεοφασισμού”.
Η δίκη του 1979
Η υπόθεση της βομβιστικής επίθεσης στον κινηματογράφο «Έλλη» απασχόλησε για καιρό τις αρχές και τη Δικαιοσύνη. Κατά την εξέλιξη της έρευνας πραγματοποιήθηκαν αρκετές συλλήψεις, αλλά τελικά μόνο τέσσερα άτομα παραπέμφθηκαν σε δίκη το 1979.
Στο εδώλιο κάθισαν οι Νίκος Μιχαλολιάκος, Γιώργος Ηλιόπουλος, Δημήτρης Παπουτσάς και Αλέξανδρος Μαριούκλας. Ο Μιχαλολιάκος καταδικάστηκε σε 13 μήνες φυλάκιση για κατοχή εκρηκτικών και ο Μαριούκλας σε 10 μήνες για το ίδιο αδίκημα, ενώ οι άλλοι δύο κατηγορούμενοι αθωώθηκαν.
Οι καταδίκες δεν αφορούσαν την ίδια την τοποθέτηση της βόμβας στον κινηματογράφο, αλλά παραβάσεις της νομοθεσίας για εκρηκτικά και όπλα.
