Τι σχέση έχουν οι συλλήψεις επιφανών μεταρρυθμιστών πολιτικών του Ιράν με τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ που έχουν στο επίκεντρό τους το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και όχι μόνο; Η απάντηση αφορά στους συσχετισμούς εξουσίας στο εσωτερικό, δηλαδή το μέλλον του καθεστώτος.
Οι συλλήψεις διατάχθηκαν λίγες εβδομάδες μετά από την άγρια καταστολή των πανεθνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που κόστισαν τη ζωή σε χιλιάδες διαμαρτυρόμενους πολίτες. Τουλάχιστον τέσσερα άτομα συνελήφθησαν την Κυριακή (8/2) με βαριές κατηγορίες για απόπειρα «διατάραξης της πολιτικής και κοινωνικής τάξης της χώρας», καθώς και για συνεργασία με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Οι συλλήψεις των μεταρρυθμιστών
Πρόκειται για την Αζάρ Μανσουρί, επικεφαλής του Μετώπου Μεταρρύθμισης του Ιράν, τον πρώην διπλωμάτη Μοχσέν Αμινζαντέχ, το μέλος του Ιδρύματος Ελευθερίας και Ανάπτυξης (BARAN) Τζαβέντ Εμάμ και τον Εμπραχίμ Ασγκαρζαντέχ, πρώην βουλευτή.
Το Μέτωπο Μεταρρύθμισης του Ιράν επιβεβαίωσε τις συλλήψεις σε ανακοίνωσή του στο X, σχολιάζοντας ότι η κ. Μανσουρί συνελήφθη στην «πόρτα του σπιτιού της κατόπιν δικαστικής εντολής» από τις δυνάμεις πληροφοριών του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) του Ιράν.
Οι «εκκαθαρίσεις» άρχισαν μετά το πέρας του πρώτου γύρου των έμμεσων συνομιλιών ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη στο Ομάν, που όπως όλα δείχνουν θα έχουν συνέχεια. Μένουν πολλά να διευκρινιστούν ως προς τις ειλικρινείς προθέσεις των δύο μερών και για το κατά πόσον αποτελούν δίοδο για διπλωματική λύση ή ένα παιχνίδι μεταβίβασης ευθυνών.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ανησυχίες των πλέον σκληροπυρηνικών της Τεχεράνης φαίνεται να καθησυχάστηκαν από τη δέσμευση ότι οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ θα συνεχιστούν με έμμεσο τρόπο, με τον φιλοξενούντα υπουργό Εξωτερικών του Ομάν να μεταφέρει τις θέσεις της μίας πλευράς στην άλλη. Την συναίνεση του συντηρητικού κατεστημένου επιβεβαιώνει το σημερινό ταξίδι του συμβούλου του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Αλί Λαριτζανί, στο Ομάν, όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Tasnim.
Όρια εξουσίας
Πως συνδέονται οι παραπάνω εξελίξεις; «Η στοχοποίηση των μεταρρυθμιστών δεν αποτελεί μόνο μήνυμα από το καθεστώς προς τον ίδιο του τον πληθυσμό. Απευθύνεται επίσης σε όσους παρακολουθούν από έξω τις εξελίξεις, καθώς οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν επανεκκινούν ενώ η αρμάδα των αμερικανικών πολεμικών πλοίων παραμένει σε κατάσταση αναμονής», σημειώνει ο αναλυτής της δεξαμενής σκέψης International Crisis Group (ICG), Αλί Βαέζ, μιλώντας στους New York Times.
«Το καθεστώς έχει αποδείξει ότι είναι πρόθυμο να αγωνιστεί για την επιβίωσή του με κάθε κόστος. Στο εσωτερικό, στέλνει το μήνυμα ότι δεν υπάρχει χώρος για κανενός είδους διαφωνία, είτε σε επίπεδο κοινής γνώμης είτε εντός της πολιτικής ελίτ. Παράλληλα, στέλνουν το μήνυμα στο εξωτερικό ότι διατηρούν τον έλεγχο της εξουσίας», πρόσθεσε ο Βαέζ.
Οπαδοί του Πεζεσκιάν
Οι συλληφθέντες ανήκουν στον κύκλο εκείνων που εργάστηκαν για την εκλογή του ρεφορμιστή προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν. Φαίνεται πως το πλέγμα συμφερόντων που έχει διαμορφωθεί με βασικό βραχίονα την επίλεκτη δύναμη Αλ Κουντς και τον Χαμενεΐ προσπαθεί να ενισχύσει την εξουσία του εν μέσω γενικευμένων φόβων για αμερικανική επέμβαση. Είναι αυτό το άγχος να οριοθετηθεί εκ νέου η –μέχρι πρόσφατα αμφισβητούμενη- πολιτική εξουσία του ισλαμιστικού καθεστώτος εν μέσω απειλών για στρατιωτική επέμβαση, που εξηγεί την καταστολή των πιο μετριοπαθών στοιχείων.
Το γεγονός ότι στους κατηγορούμενους αποδίδονται κατηγορίες που σχετίζονται με τη δράση των παραδοσιακών εχθρών της Τεχεράνης ακουμπάει στο υπαρξιακό άγχος του καθεστώτος ενώ εξυπηρετεί και τους πολιτικούς σκοπούς της κυρίαρχης συντηρητικής φράξιας.
