Το θεώρημα του Ευκλείδη για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ

Το βήμα της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης το περασμένο Σαββατοκύριακο έγινε το σκηνικό του εσώτερου δράματος του ΣΥΡΙΖΑ μετά τη διάσπαση του κόμματος. Πολλά στελέχη έπαθαν βέρτιγκο μετά την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου αλλά όχι ο Ευκλείδης Τσακαλώτος. Ο υπουργός που είχε αντιρρήσεις για τη διαπραγματευτική τακτική της κυβέρνησης αλλά υπέγραψε τη συμφωνία με τους δανειστές έλαβε τον λόγο από τους πρώτους σε έναν μακρύ κατάλογο ομιλητών και αντί να απολογηθεί, όπως έκανε ο Αλέξης Τσίπρας, απευθύνθηκε στους συντρόφους του με την ασφάλεια του πολιτικού που ξέρει ακριβώς πόσο αριστερά χτυπάει η καρδιά του.

Η αποδόμηση της «Θεσσαλονίκης»

Ο διαφορετικός αέρας του μέχρι πρότινος απελπιστικά σεμνού και μετριοπαθούς στελέχους συζητήθηκε πολύ. «Αλλάζει ο Ευκλείδης» σχολίαζαν αρκετοί αναφερόμενοι στη διόλου ευχάριστη ομιλία του: καυτηρίασε τον λαϊκισμό του δίπολου αντιμνημονιακός – μνημονιακός και επεσήμανε πως «εμείς τον χτίσαμε στον λόγο μας». Αναφέρθηκε στη διαφωνία που είχε εκφράσει για το μαξιμαλιστικό πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης: «Σας είχα πει ότι δεν θα είναι εύκολη η διακυβέρνηση. Οτι το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης δεν βγαίνει χωρίς διαφορετική φορολόγηση του πλούτου και η απάντηση ήταν “μην το λες αυτό, θα χάσουμε ψήφους, θέλουμε να κυβερνήσουμε”» είπε.

Χωρίς να υψώσει τον τόνο της φωνής του «έσφαξε» με τις λέξεις την ηγετική ομάδα του κόμματος. Επίτευγμα, αν αναλογιστεί κανείς την περίεργη σχέση που διατηρεί με τη γραμματική και το συντακτικό της ελληνικής γλώσσας, παρότι ζει και διδάσκει στην Αθήνα από το 1993. Ακόμη μεγαλύτερο επίτευγμα ήταν το θερμό και παρατεταμένο χειροκρότημα που επικύρωσε την κριτική του και η αποδοχή από τον κ. Τσίπρα, που αν ενοχλήθηκε δεν το έδειξε, των ενστάσεών του για το πρόγραμμα. «Συμφωνώ με την άποψη του Ευκλείδη Τσακαλώτου ότι πέραν του συνολικά επεξεργασμένου αναλυτικού προγράμματος χρειάζονται και πολύ συγκεκριμένες προτεραιότητες. Γιατί όταν έχεις 200 προτεραιότητες δεν έχεις προτεραιότητες» είπε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ. Λίγες ημέρες νωρίτερα έπλεξε το εγκώμιο του πρών υπουργού. «Εκανε μια τρομερή δουλειά και πράγματι αν δεν ήταν ο Ευκλείδης δεν θα είχαμε συμφωνία. Πρέπει να πάρει τα εύσημα και ίσως και τη δική μου αυτοκριτική διότι από τις αρχικές μου επιλογές αδικήθηκε» παραδέχθηκε ο κ. Τσίπρας σε τηλεοπτική συνέντευξη.

Η δημόσια συγγνώμη του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ και η ανάδειξη της ομάδας των «53+» σε εγγυητή της ενότητας έχουν προφανώς μεταβάλει τις ισορροπίες. Ιδίως όταν πολλά στελέχη του κόμματος αναμένουν το συνέδριο του Δεκεμβρίου για να αποφασίσουν αν θα παραμείνουν στον ΣΥΡΙΖΑ.

Πέρα από τον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχει και η Ευρώπη, η οποία θα χρειαστεί χρόνο να συνέλθει από τον τυφώνα Βαρουφάκη. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ακόμη δεν έχουν λύσει τον γρίφο αν ο Γιάνης Βαρουφάκης «ενσυνειδήτως» ή αναλαμβάνοντας τον ρόλο του «χρήσιμου ηλίθιου» επιχείρησε να κάνει ζημιά στην Ελλάδα και στο ευρώ. Για τον κ. Τσακαλώτο έχουν μόνο καλά λόγια, για τον ρεαλισμό που επέδειξε και τη συναίσθηση του μεγάλου κινδύνου που απειλούσε την Ελλάδα.

Ο πρώην υπουργός Οικονομικών αποφεύγει να τροφοδοτήσει αυτού του είδους τις συγκρίσεις με τον προκάτοχό του. «Ο Βαρουφάκης είναι φίλος μου» τονίζει και μιλάει απλώς για το διαφορετικό τους στυλ και για την αρχή που έχει στη ζωή του την οποία εφήρμοσε και στις διαπραγματεύσεις: «Intelligent people can disagree» λέει επηρεασμένος από την αγγλοσαξονική κουλτούρα όπου τίποτα δεν είναι μόνο άσπρο ή μόνο μαύρο. Παραδέχεται ότι «το πρώτο Eurogroup ήταν πολύ δύσκολο» για εκείνον. Η θητεία του στο υπουργείο δεν ήταν ανέφελη, μάλιστα λέγεται ότι ήρθε σε σύγκρουση με τον στενό του φίλο και νυν διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, χωρίς όμως να διαρρήξει την προσωπική τους σχέση.

Οσο ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν στην αντιπολίτευση ο κ. Τσακαλώτος είχε αναλάβει την κοινοβουλευτική ευθύνη για την αντιπαράθεση με τα οικονομικά υπουργεία. Την επομένη της 25ης Ιανουαρίου μια σειρά κορυφαία στελέχη δέχθηκαν ψυχρολουσία από τις επιλογές του κ. Τσίπρα. Ο κ. Βαρουφάκης δεν υπήρχε πουθενά στο κάδρο των… υπουργίσιμων, ο Σπύρος Σαγιάς ήταν άγνωστος στο κόμμα, ο Αλέξης Μητρόπουλος και ο Παναγιώτης Κουρουμπλής προκάλεσαν γκρίνιες. Ο κ. Τσακαλώτος δεν διαμαρτυρήθηκε για τον υποβιβασμό του στη θέση του αναπληρωτή υπουργού Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων ούτε πανηγύρισε την αναβάθμισή του τον Απρίλιο. Εκείνη την εποχή όμως διαφοροποιήθηκε από τις κυβερνητικές επιλογές. «Κάναμε λάθος όταν υπογράψαμε τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου και δεν σιγουρέψαμε τη ρευστότητα» δήλωσε.

Διεκδικεί άραγε αρχηγικό ρόλο; «Ούτε που μου πέρασε από το μυαλό» λέει με ειλικρίνεια που δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. «Είμαι περισσότερο τεχνοκράτης, πανεπιστημιακός και λιγότερο πολιτικός» προσθέτει.

Μήπως η ομάδα των «53+» φιλοδοξεί να αντικαταστήσει την Αριστερή Πλατφόρμα του Παναγιώτη Λαφαζάνη; «Εμείς δεν λειτουργούμε με το μοντέλο της Αριστερής Πλατφόρμας, δεν θεωρούμε ότι έχουμε τις μόνες σωστές απόψεις ούτε θέλουμε να είμαστε πάντα οι πιο αριστεροί» εξηγεί. Οι «53+», που και αυτοί μέτρησαν απώλειες από την πρόσφατη φυγή στελεχών, είχαν από την αρχή μια χαλαρή δομή, με πολλά στελέχη να κινούνται στην περιφέρειά τους και στόχο τη σύνθεση των απόψεων και όχι τη δημιουργία φράξιας. Τώρα συζητούν τη μετατροπή της ομάδας σε τάση, σε ένα αριστερόστροφο ιδεολογικό ρεύμα το οποίο θα αποκτήσει νέα ονομασία.