Ως τηλεοπτικός σταρ απέδειξε την ισχύ του κατακτώντας το κοινό όχι μόνο στις ΗΠΑ, από όπου ξεκίνησε η παραγωγή, αλλά και στην Ευρώπη. Τώρα περνάει στη μεγάλη οθόνη, με τη μορφή καρτούν. Ο «Ηρακλής», η τελευταία υπερπαραγωγή των Στούντιο Ντίσνεϊ, έκανε την πρεμιέρα του στους αμερικανικούς κινηματογράφους στις 27 Ιουνίου. Φιλοδοξία του όχι μόνο να φέρει εις πέρας τους 12 άθλους αλλά και να κατακτήσει το κοινό σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης.
Η Ντίσνεϊ έχει αποδείξει πως ξέρει όχι μόνο να οσμίζεται τις τάσεις και τις διαθέσεις του κοινού, αλλά και πώς να τις εκμεταλλεύεται ή να επιβάλλει η ίδια μόδες σε βαθμό που αγγίζει τα όρια της μανίας. Ο Ηρακλής στην τηλεοπτική εκδοχή του είναι ήδη ένας από τους δημοφιλέστερους στο αμερικανικό κοινό ήρωες, ύστερα όμως από την καμπάνια της Ντίσνεϊ αναμένεται να αναδειχθεί σε πραγματικό σούπερσταρ όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η εταιρεία έχει καταστρώσει ένα υπερπλήρες πρόγραμμα επίθεσης στην αγορά με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας. Ο βομβαρδισμός της Αμερικής με την εικόνα του νεαρού, ξανθού και μυώδους Ηρακλή – καρτούν έχει αρχίσει και πρόκειται να συνεχιστεί όλο το καλοκαίρι για να περάσει το φθινόπωρο και στην εδώ πλευρά του Ατλαντικού.
Η πρώτη γεύση δόθηκε με τη γιορτή που διοργάνωσαν τα Στούντιο Ντίσνεϊ στη Νέα Υόρκη, για την παρουσίαση του νέου ήρωά τους στο αμερικανικό κοινό: μια φαντασμαγορική παρέλαση 30 αρμάτων, λουσμένη στο φως, στα εντυπωσιακά εφέ και πάντοτε με την υποστήριξη προσωπικοτήτων, αυτή τη φορά και από τον χώρο του αθλητισμού, προκειμένου να τονισθεί το πνεύμα της ανδρείας, του ηρωισμού και του «νους υγιής εν σώματι υγιεί» που θέλει να περάσει η εταιρεία με τον Ηρακλή. Παράλληλα, στα καταστήματα έχουν κάνει την έφοδό τους τα βιβλία για τον Ηρακλή, οι κούκλες του Ηρακλή, τα μπλουζάκια, τα ποτηράκια, οι πετσέτες και όλα τα ανάλογα προϊόντα με την εικόνα του νέου ήρωα στην καρτούν εκδοχή της.
Ο «Ηρακλής» είναι η 35η κατά σειρά ταινία κινούμενων σχεδίων μεγάλου μήκους της Ντίσνεϊ και αποτελεί την πιο φιλόδοξη παραγωγή της μετά τον «Βασιλιά των λιονταριών». Οπως συνηθίζεται τα τελευταία χρόνια, και αυτή τη φορά έχουν επιστρατευθεί κινηματογραφικοί αστέρες μεγάλου μεγέθους για να δανείσουν τις διάσημες φωνές τους στους ήρωες της ταινίας. Η φωνή του Δία είναι η φωνή του Τσάρλτον Ιστον, ενώ ο Ντάνι ντε Βίτο μιλάει για λογαριασμό του Φιλοκτήτη, ενός σάτυρου και υποτιθέμενου προπονητή του Ηρακλή, ο οποίος για συντομία και για πιο εύκολη αφομοίωση από το αμερικανικό κοινό έχει το υποκοριστικό «Φιλ» (που παραπέμπει ίσως και στον προπονητή των Σικάγο Μπουλς, Φιλ Τζάκσον). Ανάλογο υποκοριστικό έχει δοθεί άλλωστε και στον Ηρακλή, ο οποίος σε μεγάλο μέρος της ταινίας αναφέρεται ως «Χερκ» και μιλάει με τη φωνή του νεαρού τραγουδιστή Ντόνοβαν.
Αλλη διάσημη φωνή που ακούγεται στην ταινία είναι εκείνη του Τζέιμς Γουντς, η οποία ζωντανεύει μια σκοτεινότατη φυσιογνωμία (τόσο όσον αφορά το όνομα όσο και τη σχέση της με τον πραγματικό μύθο του Ηρακλή), τον κακό Αδη, ο οποίος «έκλεψε» από τον ημίθεο την αθανασία του, τον καταδιώκει παντού και προσπαθεί να τον εμποδίσει να ανακτήσει τη θέση του ανάμεσα στους θεούς του Ολύμπου. Κατά γενική ομολογία ο Τζέιμς Γουντς κλέβει την παράσταση στον ρόλο του κακού. Αυτοσχεδιάζει απολαυστικά (σε βαθμό που ανάγκασε τους παραγωγούς να ξαναγράψουν τον ρόλο) και δίνει στον Αδη έναν πραγματικά ξεχωριστό χαρακτήρα.
Στα ίχνη του τηλεοπτικού ομωνύμου του, ο Ηρακλής της Ντίσνεϊ δεν ακολουθεί πιστά τον μύθο του αυθεντικού ήρωα της ελληνικής μυθολογίας. Αντίθετα, δεν διστάζει να προβεί ελεύθερα σε αυτοσχεδιασμούς. Εκτός από την ύπαρξη του προπονητή σάτυρου Φιλ, ο Ηρακλής – καρτούν της Ντίσνεϊ έχει για πιστό σύντροφο ένα φτερωτό άτι ονόματι Πήγασο και, όπως μας πληροφορεί η Ντίσνεϊ στο Internet, έχει και αυτός την αχίλλειο πτέρνα του, τον έρωτά του για τη «γοητευτική Μεγκ» (ένα ακόμη εξαμερικανισμένο υποκοριστικό, της συζύγου του Ηρακλή Μεγάρας). Οι αλλαγές έχουν γίνει όχι μόνο για λόγους ευπρεπείας πολλά σημεία του μύθου κρίθηκαν ακατάλληλα για παιδιά από τους παραγωγούς αλλά και για λόγους εμπορικούς.
Με την τελευταία υπερπαραγωγή της η Ντίσνεϊ προσπαθεί να επιβάλει ένα νέο είδος στον χώρο των καρτούν, εκείνο της «επικής κωμωδίας». Ο Ηρακλής της δεν είναι μόνο ανδρείος και ηρωικός, αλλά συνοδεύεται και από άφθονο χιούμορ. Γεγονός το οποίο, μετά το σαιξπηρικού τύπου δράμα «Ο βασιλιάς των λιονταριών», το ιστορικό και πολιτικά ευπρεπές «Ποκαχόντας» και το γοτθικό και σκοτεινό «Η Παναγία των Παρισίων», δείχνει μια στροφή της εταιρείας προς το απλό και καθαρό χιούμορ που χαρακτήριζε τα καρτούν στις παλιές καλές μέρες τους, όταν βασικός τους σκοπός ήταν να προκαλέσουν το γέλιο και τη διασκέδαση.
Ο «Ηρακλής» της Ντίσνεϊ δεν είναι ωστόσο ο μόνος ήρωας της ελληνικής αρχαιότητας που κατακτά τους Αμερικανούς. Η τελευταία υπερπαραγωγή του τηλεοπτικού δικτύου NBC, μια θεαματική μεταφορά της «Οδύσσειας» στη μικρή οθόνη, αξίας 30 εκατομμυρίων δολαρίων, την οποία υπογράφει μεταξύ άλλων και ο Φράνσις Φορντ Κόπολα, αναμένεται να έχει επιτυχία ανάλογη με εκείνη του τηλεοπτικού ήρωα με τη λεοντή ή και μεγαλύτερη. Φαίνεται ότι το Χόλιγουντ έχει επιδοθεί με φανατισμό στην ανάγνωση της ελληνικής μυθολογίας και των ελλήνων κλασικών συγγραφέων για την ανεύρεση σεναρίων. Οπως δηλώνει ο Κρίστιαν Γουίλιαμς δημιουργός του τηλεοπτικού «Ηρακλή» στο περιοδικό «Economist», οι τηλεοπτικοί παραγωγοί είναι πλέον αναγκασμένοι να λεηλατούν ολόκληρο τον πολιτισμό, σύγχρονο και αρχαίο, προκειμένου να γεμίσουν τηλεοπτικό χρόνο. Οι δε αρχαίοι, τονίζει, έχουν περισσότερα υπέρ. Εχουν αναγνωρισμένο όνομα, φτιάχνουν τέλειους ήρωες δράσης και δίνουν στους παραγωγούς τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν εντυπωσιακά εφέ για να αναπαραστήσουν γιγαντιαίους στροβίλους και θαλάσσια τέρατα.
Ορισμένοι κυνικοί προσθέτουν ότι οι αρχαίοι συγγραφείς έχουν το επιπλέον πλεονέκτημα ότι δεν ζητούν τεράστια συγγραφικά δικαιώματα. Είναι ωστόσο γεγονός, πέρα από κυνισμούς και εμπορικές αιτίες, ότι στην Αμερική παρατηρείται τελευταίως μια μεγάλη στροφή του κοινού προς την ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα. Εκτός από τις τηλεοπτικές και κινηματογραφικές παραγωγές, αυτό είναι αισθητό και στην αγορά του βιβλίου. Μπορεί το γεγονός ότι ο Ηρόδοτος έγινε μπεστ σέλερ να εξηγείται εύκολα από την τεράστια επιτυχία του «Αγγλου ασθενούς», δεν μπορεί όμως κανείς να αντιτάξει ένα ανάλογο επιχείρημα για την επιτυχία που σημειώνει μια εξαιρετική μετάφραση της «Οδύσσειας», από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πρίνστον Ρόμπερτ Φέιγκλς, η οποία έχει πουλήσει μέχρι στιγμής 64.500 αντίτυπα και έχει αποσπάσει διθυραμβικές κριτικές σε εφημερίδες και περιοδικά, από το «Τάιμ» ως τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης». Παράλληλα αυξάνονται σημαντικά οι πωλήσεις της «Ιλιάδας» και της «Οδύσσειας» σε audio books.
Το πιο ενθαρρυντικό όμως δείγμα της αναβίωσης της κλασικής αρχαιότητας θεωρείται το γεγονός ότι περισσότεροι από 500.000 αμερικανοί μαθητές και φοιτητές έχουν επιλέξει αυτή τη στιγμή μαθήματα κλασικών σπουδών, από λατινικά και αρχαίους έλληνες συγγραφείς ως φιλοσοφία. Εδώ έρχεται η παρατήρηση των πιο αισιόδοξων και ρομαντικών, που θεωρούν ότι η αναβίωση αυτή αποτελεί μια αντίδραση του κοινού εναντίον των σύγχρονων μέσων ενημέρωσης. Μπροστά στον βομβαρδισμό που δέχεται ο μέσος τηλεθεατής από τα τηλεοπτικά κανάλια με παρόμοια προγράμματα αμφιβόλου ποιότητας, λένε, βρίσκεται αναγκασμένος να στραφεί προς κάτι πιο ουσιαστικό, διαχρονικό, που εξακολουθεί να συγκινεί βαθιά την ανθρώπινη ψυχή. Παρ’ ότι ο Ομηρος θα δυσκολευόταν να αναγνωρίσει τον Ηρακλή της μικρής και της μεγάλης οθόνης, ίσως το θετικό να είναι το εξής: η ελληνική μυθολογία και η ελληνική αρχαιότητα, ένα είδος που φαινόταν νεκρό για πάντα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, φαίνεται να κατακτά τους Αμερικανούς τόσο στην αυθεντική όσο και στην εκλαϊκευμένη εκδοχή της.
Ο «ΗΡΑΚΛΗΣ» της Ντίσνεϊ διαθέτει όλα τα κλισέ που εξασφαλίζουν τη συνταγή της επιτυχίας: ο γεροδεμένος και όχι ιδιαίτερα έξυπνος ήρωας (ο Ηρακλής) με τον έξυπνο και ετοιμόλογο σύντροφό του (Φιλ), την όμορφη αγαπημένη με τα μεγάλα μάτια (Μεγκ) και τον απαραίτητο κακό (Αδης). Μυθικά τέρατα παρελαύνουν εν αφθονία: η Λερναία Υδρα, ο Κέρβερος, οι Τιτάνες, οι Κύκλωπες σε μια σύγχυση ίσως με την Οδύσσεια , οι Τρεις Μοίρες με ένα μάτι ανάμεσά τους. Υπάρχουν επίσης διάφοροι θεοί του Ολύμπου (από τον Δία ως την Αθηνά και τον Ερμή), ένα μέρος των Μουσών (πέντε αντί για εννέα) που εμφανίζονται ως χορός σε εκδοχή συγκροτήματος γκόσπελ. Οι άθλοι δεν είναι ακριβώς 12 και δεν είναι ακριβώς οι ίδιοι. Η κεντρική ιδέα όμως είναι σε γενικές γραμμές εκείνη του μύθου, στη χολιγουντιανή εκδοχή της: ένας απλός, καθημερινός άνθρωπος με υπερφυσική δύναμη ξεκινάει μια περιπέτεια με έναν σκοπό, ξεπερνά απίθανα εμπόδια, γίνεται ήρωας και στο τέλος αποκτά την αυτοπεποίθησή του.
Είναι λογικό λοιπόν ο Ηρακλής της Ντίσνεϊ να είναι ένα μείγμα του Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ και του Αλ Πατσίνο με επιρροές από τον Πολ Νιούμαν και τον Ελβις Πρίσλεϊ σε νεαρή ηλικία. Ετσι τον φαντάστηκε ο Τζέραλντ Σκαρφ, πολιτικός σκιτσογράφος των «Times», σκηνογράφος του Πίτερ Χολ και υπεύθυνος για τα κινούμενα σχέδια στον «Τοίχο» των Πινκ Φλόιντ, ο οποίος επιστρατεύθηκε από την Ντίσνεϊ για τον «Ηρακλή» και έχει δώσει ένα νέο, «γωνιώδες» πνεύμα στο γνωστό στρογγυλό στυλ σχεδίου των καρτούν της εταιρείας. Ο 61χρονος Βρετανός, απόφοιτος της Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών, ο οποίος μελέτησε τα ελληνικά αγάλματα στο Βρετανικό Μουσείο προτού κάνει τα σχέδια της ταινίας, παραδέχεται ωστόσο ότι έχει αδυναμία στη γοητευτική του ηρωίδα, τη Μεγκ, μια διασταύρωση της Σερ και της Μισέλ Πφάιφερ στη μελαχρινή εκδοχή της.
