Είναι πραγματικά ανησυχητικό ότι οι αρμόδιοι Υπουργοί, ο Υπουργός Παιδείας και ο Υπουργός Υγείας, η Κυβέρνηση γενικότερα, αντιμετωπίζουν το καίριο θέμα της αναστάτωσης που έχει προκληθεί στις Ιατρικές Σχολές των Πανεπιστημίων μας μ’ έναν τρόπο που δείχνει, αν μη τι άλλο, πως δεν έχουν καταλάβει την ουσία και τις πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος που ταλανίζει επί πολλούς μήνες τα Πανεπιστήμια. Δεν έχουν καταλάβει δηλ. ότι ο Υπουργός Υγείας επιχειρεί να λύσει το μείζον και χρονίζον πρόβλημα του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) μ’ έναν αφελή, αναποτελεσματικό και ηθικά ανεπίτρεπτο τρόπο, με την καταδίωξη των πανεπιστημιακών γιατρών που για το κομμάτι του κλινικού έργου της διδασκαλίας τους φιλοξενούνται στο ΕΣΥ. Η λανθασμένη αντιμετώπιση της λύσης του προβλήματος με τον νόμο 2889/2001 του Υπουργείου Υγείας (που υποχρεώνει τους πανεπιστημιακούς γιατρούς να περιοριστούν αποκλειστικά στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία του ΕΣΥ χωρίς σημαντική προσαύξηση των αποδοχών τους και με τη δυνατότητα να ασκήσουν ιδιωτικό έργο μέσα στα νοσοκομεία του ΕΣΥ με παντελή έλλειψη των αναγκαίων υποδομών) έχει οδηγήσει με την ανοχή του Υπουργού Παιδείας την ιατρική εκπαίδευση στα δύο μεγάλα Πανεπιστήμια της χώρας σε τραγικό αδιέξοδο. Υπολειτουργούν οι Ιατρικές Σχολές Αθηνών και Θεσσαλονίκης, χάνονται μαθήματα εις βάρος της εκπαίδευσης των αυριανών γιατρών, δεν μπορούν να πάρουν τα πτυχία τους φοιτητές προχωρημένων εξαμήνων, οι ίδιοι και οι οικογένειές τους βρίσκονται σε κατάσταση απελπισίας, γίνονται ανοίκειες επιθέσεις κατά του Πανεπιστημίου και εκτοξεύονται ύβρεις εναντίον καταξιωμένων πανεπιστημιακών γιατρών, στους οποίους τεχνηέντως έχουν μερικοί φροντίσει να «φορτώσουν» την ευθύνη για τα προβλήματα λειτουργίας της Ιατρικής που έχει προκαλέσει ο νόμος 2889/2001.
Ενα ακατανόητο πείσμα, μια αλόγιστη εμμονή του Υπουργού Υγείας, μήπως δήθεν θιγεί ένας νόμος που έχει στην πράξη αποδειχθεί ανεφάρμοστος ως προς τους πανεπιστημιακούς γιατρούς, έχει αναστατώσει τις μεγάλες ιδίως ιατρικές σχολές της χώρας, όπου φοιτά το 90% περίπου των φοιτητών. Και αντί να ζητούνται ριζικές, ουσιαστικές και βιώσιμες λύσεις για τη βελτίωση της πανεπιστημιακής ιατρικής εκπαίδευσης, πράγμα που είναι κύριο μέλημα του Υπουργού Παιδείας, προκλήθηκε ξαφνικά μια τραγελαφική κατάσταση με νομοθετικές ρυθμίσεις του Υπουργού Υγείας, ο οποίος, για να διορθώσει το ΕΣΥ, επιχειρεί να «σωφρονίσει» πρώτα τους «κακούς» πανεπιστημιακούς γιατρούς, οδηγώντας στην απομάκρυνση από το πανεπιστήμιο έμπειρων και καταξιωμένων πανεπιστημιακών γιατρών ή στην εκδίωξή τους από τις πανεπιστημιακές κλινικές του ΕΣΥ. Ετσι όμως συντελείται μια κατάφωρη παραβίαση της αυτοδιοίκησης των πανεπιστημίων με ανεπίτρεπτη παρέμβαση στις πανεπιστημιακές κλινικές που φιλοξενούνται απλώς στο ΕΣΥ από προφανή παράλειψη του Κράτους να ιδρύσει αυτόνομες και αμιγείς κλινικές και νοσοκομεία για την ιατρική εκπαίδευση των φοιτητών. Ετσι, οι πανεπιστημιακοί γιατροί, θύματα της ολιγωρίας της Πολιτείας να ιδρύσει αυτοτελή πανεπιστημιακά νοσοκομεία στη θέση των ερμαφρόδιτων «πανεπιστημιακο-ΕΣΥτικών» νοσοκομείων, εμφανίζονται σαν υπεύθυνοι για την προβληματική λειτουργία των υπηρεσιών υγείας στο ΕΣΥ! Τα θύματα δηλ. εμφανίζονται σαν θύτες!
Με όλη αυτή την απαράδεκτη κατάσταση που έφτασε στο απροχώρητο με τις άστοχες (σε χρόνο και δυνατότητες εφαρμογής) ρυθμίσεις του Υπουργού Υγείας ήρθε η ώρα για μια οριστική αντιμετώπιση του όλου προβλήματος. Στη συνείδηση της Πανεπιστημιακής Κοινότητας, τουλάχιστον του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπως εκφράστηκε σε πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας της Συγκλήτου, η λύση είναι πλέον μία: η άμεση ίδρυση και λειτουργία αμιγώς πανεπιστημιακών νοσοκομείων με πανεπιστημιακή διοικητική ευθύνη. Εδώ και τώρα! Πανεπιστημιακών νοσοκομείων όπου θα γίνεται η ιατρική εκπαίδευση των φοιτητών της Ιατρικής χωρίς ανάμειξη με τα νοσοκομεία του ΕΣΥ που κανείς δεν αμφισβητεί τη χρησιμότητά τους για τις υπηρεσίες υγείας που μπορούν να προσφέρουν, αν αναδιοργανωθούν και λειτουργήσουν σωστά και με τα κατάλληλα μέσα. Δυστυχώς, ώς τώρα η Πολιτεία έχει δείξει πως δεν τα θέλει τα αμιγή πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Δεν θέλει τα αυτοδιοικούμενα πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Κι όμως αυτά είναι τα νοσοκομεία που, αν τους επιτραπεί να λειτουργήσουν με σωστούς όρους, μπορούν να αποτελέσουν πρότυπα νοσοκομεία και να αποδειχθούν ως ο μόνος σοβαρός ανταγωνιστής των ιδιωτικών νοσοκομείων που σήμερα κυριαρχούν ανενόχλητα στον χώρο της υγείας.
Στην Αθήνα (και ανάλογα γνωρίζω ότι ισχύουν και για τη Θεσσαλονίκη) είναι εύκολο να δημιουργηθούν σε ορατό χρόνο δύο μεγάλα πανεπιστημιακά νοσοκομεία: το ένα υπάρχει ήδη ως κτήριο, είναι το νεόδμητο νοσοκομείο του Χαϊδαρίου, το οποίο με την απαιτούμενη χρηματοδότηση και με θεσμικό πλαίσιο μιας αμιγώς πανεπιστημιακής διοίκησης μπορεί στις αρχές του 2003 να λειτουργήσει ως πανεπιστημιακό νοσοκομείο. Το δεύτερο πανεπιστημιακό νοσοκομείο μπορεί να είναι το Λαϊκό, το οποίο είναι ιδιοκτησία του Πανεπιστημίου Αθηνών και στο οποίο στεγάζονται ήδη (αλλά υπό καθεστώς ΕΣΥ) πολλές πανεπιστημιακές κλινικές. Κατάλληλα ανακαινισμένο και με κτηριακές επεκτάσεις στο παρακείμενο μεγάλης εκτάσεως οικόπεδο του Πανεπιστημίου μπορεί το Λαϊκό να λειτουργήσει ως το δεύτερο μεγάλο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Κέντρου (μαζί με τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία Αρεταίειο και Αιγινήτειο).
Αυτά μπορούν και πρέπει να γίνουν εδώ και τώρα. Μέσα σ’ αυτά τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία με ανάλογη προσαύξηση των μισθών των πανεπιστημιακών γιατρών (αφού παράλληλα προς τη διδασκαλία και την έρευνα προσφέρουν και υπηρεσίες υγείας) μπορούν και θέλουν οι πανεπιστημιακοί γιατροί να λειτουργήσουν σε σχέση πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, με προσφορά υπηρεσιών και σε απογευματινά ιατρεία (που έτσι θα λειτουργούν σωστά, δημιουργικά και όχι σε εξωπραγματικό… «υπερβατικό» επίπεδο, όπως πάνε να λειτουργήσουν σήμερα). Αυτές είναι οι «καθαρές λύσεις», τις οποίες έχει δηλώσει ότι προτιμά κι ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Πανεπιστημιακά νοσοκομεία μαζί και μέσα σε νοσοκομεία του ΕΣΥ είναι νόθες λύσεις που προκαλούν τα προβλήματα που ζούμε. Εως ότου δημιουργηθούν αυτά τα δύο πανεπιστημιακά νοσοκομεία αναφέρομαι στην Αθήνα ας λειτουργήσει ο νόμος του Υπουργού Υγείας προαιρετικά. Αυτές οι «φουτουριστικές» συλλήψεις του απογευματινού ιατρείου, που λειτουργεί στο ιδιωτικό ιατρείο του πανεπιστημιακού γιατρού (ελλείψει υποδομής στα νοσοκομεία του ΕΣΥ) αλλά λογίζεται και υπο-λογίζεται ως ιατρείο που γίνεται στο νοσοκομείο (γι’ αυτό και θα εισπράττει χρήματα και το νοσοκομείο!), δεν μπορούν να θεωρηθούν σοβαρές. Το μόνο φανερό και βέβαιο είναι ότι αυτές και άλλες εξωπραγματικές συλλήψεις και ρυθμίσεις έχουν τινάξει στον αέρα την ιατρική εκπαίδευση στα πανεπιστήμια και έχουν υπονομεύσει τη λειτουργία του νοσοκομείου του Χαϊδαρίου που ούτε πανεπιστημιακό είναι, όπως εξαγγέλθηκε στο παρελθόν (ήδη έχει διοριστεί ο μάνατζερ που θα το διοικεί…), ούτε κονδύλια διατίθενται για να συμπληρωθεί και να λειτουργήσει ως πανεπιστημιακό, ούτε μπορεί να υπάρξει συζήτηση για εγκατάσταση πανεπιστημιακών εκεί με το κλίμα που επικρατεί σήμερα κατόπιν της άστοχης εμμονής του Υπουργού Υγείας να λειτουργήσει αμέσως ο νόμος.
Εστω και την ύστατη αυτή ώρα, εφόσον γίνει δεκτή η προαιρετική εφαρμογή του νόμου μέχρι να λειτουργήσουν τα αμιγή πανεπιστημιακά νοσοκομεία όπως τα προτείνει η Ιατρική Σχολή και η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών με την πλήρη και αποκλειστική απασχόληση των πανεπιστημιακών γιατρών, μπορούν να βρεθούν μεταβατικές λύσεις, αφού αντιληφθεί ο Υπουργός Υγείας ότι το πείσμα και τα «κατασταλτικά μέτρα» δεν θα πτοήσουν το Πανεπιστήμιο, στην προσπάθειά του να υποστηρίξει σοβαρά ζητήματα εκπαίδευσης και διαφύλαξης της διοικητικής του αυτοτέλειας. Οποια Κυβέρνηση, όποιος Υπουργός προχωρήσει στην ίδρυση και λειτουργία αμιγώς πανεπιστημιακών νοσοκομείων, πράγμα που δείξαμε ότι είναι εφικτό, θα συνδέσει το όνομά του με τη μεγαλύτερη υπηρεσία που μπορεί να προσφέρει κανείς στην ιατρική εκπαίδευση και στην ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας στη χώρα μας. Τα άλλα όλα είναι ημίμετρα, καταδικασμένα σε αποτυχία, όπως εξηγούν έμπειροι πανεπιστημιακοί γιατροί που δεν κόπιασε κανείς ποτέ να τους ρωτήσει.
Ο Γ. Μπαμπινιώτης είναι πρυτάνης του Πανεπιστημίου Αθηνών
