” Οι ηθοποιοί “επιδόσεων” πρέπει να πληρώνονται “
Στη σκηνή του θεάτρου Μπρόντγουαιη πιστεύει ότι έχει βρει τη λύτρωση. Αλλωστε, όπως εξομολογείται ο ίδιος, το σανίδι για εκείνον υπήρξε το καταφύγιό του. Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, αν και ευτυχής από τη συμμετοχή του στην παράσταση της Γιασμίνα Ρεζά «Τρεις φορές ζωή», παραμένει ανήσυχος και πικραμένος. Πικραμένος από την εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, τα οποία κάποτε του χάρισαν μεγάλες στιγμές, από την τηλεοπτική προχειρότητα, από την έλλειψη ικανών σκηνοθετών, από την αδιαφορία του κράτους για τους καλλιτέχνες και από την απώλεια της αγαπημένης συντρόφου του, της Αλίκης Βουγιουκλάκη, την οποία η πολιτεία δεν τίμησε όσο της άξιζε. Ωστόσο συνεχίζει να υποδύεται ρόλους στο σανίδι, να διεκδικεί για εκείνον και για τους συναδέλφους του και να ονειρεύεται έναν μεγάλο ρόλο σε ένα «άλλο» Εθνικό Θέατρο, με τον οποίο η πορεία του θα λάβει τέλος…
Για ποιους λόγους αποφασίσατε να συμμετάσχετε στην παράσταση «Τρεις φορές ζωή»;
«Κατ’ αρχήν πρόκειται για ένα καινούργιο έργο, άπαιχτο. Αυτό που με ενθουσίασε ήταν φυσικά ο ρόλος, ο οποίος είναι εντελώς διαφορετικός από ό,τι έχω παίξει ως τώρα».
Δηλαδή;
«Εχει καταλυτικό χιούμορ, επίγνωση της δύναμής του και της εξουσίας που ασκεί στους άλλους ανθρώπους. Εκείνο που μου έκανε εντύπωση είναι το ότι το έργο είναι γραμμένο με τρόπο εντελώς καινούργιο για τα σημερινά δεδομένα ως προς τη φόρμα και το περιεχόμενο. Εχει πολλά κοινά σημεία με τη σχολή του Πίντερ και του Ιονέσκο. Η Ρεζά είναι μια γυναίκα η οποία εισάγει έναν δικό της τρόπο γραφής και δικές της απόψεις που ζούμε καθημερινά σήμερα. Κανένας άλλος συγγραφέας δεν τα έχει τολμήσει. Εχει μία πράξη σε τρεις βερσιόν, γεγονός που δίνει τη δυνατότητα στον ηθοποιό να μεταλλάσσεται. Είναι ένα παράξενο και ιδιόμορφο παιχνίδι μοναξιάς, εξουσίας, επιτυχίας σχέσεων…».
Στο παρελθόν είχατε δηλώσει ότι εγκαταλείπετε το θέατρο για να αφιερωθείτε στη διδασκαλία. Επιστρέψατε όμως…
«Ναι, επέστρεψα γρήγορα. Είχα αποφασίσει να διδάξω και να κάνω κάτι καλό στη δραματική σχολή όπου ήμουν αλλά μόνο όσο ζούσε ο Διαμαντόπουλος, ο αγαπημένος μου Βασίλης. Από τότε που πέθανε τα εγκατέλειψα γιατί κατάντησε εμπορευματοποίηση το όλο θέμα. Είχα αποσυρθεί όμως γιατί περνούσα και πολύ δύσκολα. Ηρθαν κάποιες μπόρες. Μετά την Αλίκη έχασα τη μητέρα μου και σε έξι-εφτά μήνες τον αδελφό μου. Το 1999 απέκτησα πρόβλημα με το γόνατό μου όπου έκανα και μια επέμβαση. Οταν αντιμετώπισα αυτές τις καταστάσεις, κλονίστηκα πάρα πολύ και ξαφνικά διαπίστωσα ότι λυτρώνομαι πάνω στο σανίδι».
Η ερμηνεία σήμερα είναι λύτρωση για εσάς;
«Πάρα πολύ, και ειδικά σε αυτό το έργο γιατί είμαστε και οι τέσσερις ένα γερά δεμένο σύνολο στη σκηνή και στο παρασκήνιο. Αλλά η έκπληξη για μένα είναι η Βίκυ Κουλιανού, η οποία είναι αποκλειστικά δική μου πρόταση μετά από κάποιες αλλαγές που έγιναν. Εχει κάτι που λείπει από τους νέους ηθοποιούς σήμερα: έχει ήθος».
Αναφερθήκατε στους νέους ηθοποιούς. Πώς θα χαρακτηρίζατε την εικόνα του σημερινού θεατρικού τοπίου;
«Εγιναν πολλά θέατρα και αυτό με ανησυχεί. Σκόρπισαν οι καλοί ηθοποιοί. Βρίσκουν ένα θεατράκι και πάνε και ανεβάζουν παραστάσεις. Θα μου πείτε, δεν έχουν δικαίωμα να πειραματίζονται, να δοκιμάζουν; Κι εμείς ήμασταν ανήσυχοι, αλλά είχαμε πάρα πολύ καλούς δασκάλους, εκπληκτικούς δασκάλους, όπως τον Αλέξη Σολομό εγώ ουσιαστικά είμαι παιδί του… Προσωπικά νομίζω ότι τρεις μεγάλοι σκηνοθέτες πέρασαν από το ελληνικό θέατρο: ο Κάρολος Κουν, ο Αλέξης Σολομός και ο Μίνως Βολανάκης».
Από τους σημερινούς σκηνοθέτες δεν θεωρείτε κάποιον ιδιαίτερα αξιόλογο;
«Δεν ξεχωρίζω κανέναν δυστυχώς. Εχουν λιγάκι βαλτώσει. Αυτά τα θηρία που ανέφερα πριν, και ο Ροντήρης βέβαια πρώτος και καλύτερος, έκαναν μεγάλες παραστάσεις. Δεν λέω ότι είναι ατάλαντοι, αλλά ίσως και η εποχή δεν τους βοηθάει να ανεβάσουν τον πήχη εκεί που τον είχαν ανεβάσει οι άλλοι οι σπουδαίοι, τους οποίους έζησα και είχα την ευτυχία να δουλέψω κοντά τους».
Ούτε οι νέοι ηθοποιοί κρατούν τον πήχη ψηλά;
«Οχι, υπάρχουν καλοί νέοι ηθοποιοί. Το μόνο που πρέπει να προσέξουν είναι η τηλεόραση. Θα μου πείτε, εσείς δεν παίζατε στον κινηματογράφο; Εμείς προετοιμαζόμαστε όμως. Παίρναμε το σενάριο δύο μήνες πριν και διαβάζαμε. Τώρα τους δίνουν πέντε σελίδες το πρωί και το μεσημέρι τούς λένε “πείτε τα”. Και χωρίς καμία καθοδήγηση, κανέναν σκηνοθέτη. Γιατί δεν υπάρχει σκηνοθέτης στην Ελλάδα ο οποίος να έχει σπουδάσει τηλεόραση! Κάποιοι παλαιότεροι βοηθοί είναι από τις ταινίες τις οποίες γυρίζαμε τότε σκηνοθετούν…».
Τις ταινίες αυτές τις βλέπετε;
«Τις βλέπω, ναι. Ιδιαίτερα κάποιες σκηνές που μου αρέσουν…».
Πώς νιώθετε μετά από τόσα χρόνια;
«Πολύ όμορφα, γιατί βλέπω ότι έχω κάνει κάτι ωραίο».
Δεν έχετε μετανιώσει για κάτι;
«Οχι, δεν έχω μετανιώσει για τίποτε, ειδικά για τις επιλογές μου στο θέατρο. Θυμάμαι με μεγάλη ευχαρίστηση την περίοδο στο Εθνικό και μετά όταν πήγα στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Νομίζω ότι ήταν οι χρυσές εποχές μου αλλά και οι χρυσές εποχές γι’ αυτά τα θέατρα».
Σήμερα πώς βλέπετε την εικόνα των δύο αυτών κρατικών θεάτρων;
«Δεν υπάρχει η αίγλη που υπήρχε, έχουν επιλέξει δρόμους περίεργους. Μπαίνουν και βγαίνουν ηθοποιοί. Αυτό το θεωρώ έγκλημα, γιατί δεν δίνουν λεφτά σε ηθοποιούς τους δίνουν 500.000, δηλαδή καθαρά 300.000 δραχμές… Δεν είναι μόνο αυτό. Εχουν περιθώριο. Εδωσαν τόσα εκατομμύρια για να παιχτεί ο “Οιδίπους” στο Κολοσσαίο και δεν πληρώνουν τους ηθοποιούς. Ο ηθοποιός πρέπει να πληρώνεται. Είναι όπως ο αθλητής, ο οποίος πρέπει να πληρώνεται για να κάνει μεγάλες επιδόσεις. Πρέπει να είναι ξένοιαστος, να έχει μόνο τον ρόλο του. Οταν έχει να κάνει τηλεόραση, το ένα, το άλλο, τότε δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά του. Είναι δυνατόν ο διευθυντής να παίρνει ενάμισι εκατομμύριο συν τα έξτρα και ο πρωταγωνιστής να παίρνει 500.000; Δεν ξέρω πώς το δέχτηκαν αυτό, πώς το ψήφισαν!».
Ποιοι ήταν οι μεγαλύτεροι σταθμοί της καριέρας σας;
«Είμαι λίγο τσιγγάνος στο θέατρο. Εχω παίξει όλα τα είδη θεάτρου, από τραγωδία ως επιθεώρηση, γιατί πιστεύω ότι όλα τα είδη όταν τα υπηρετείς σωστά είναι τέχνη. Οι σταθμοί ήταν πολλοί. Ο πρώτος ήταν στο Εθνικό. Αμέσως μου έδωσαν και έπαιξα μεγάλους ρόλους. Μέσα σε έναν χειμώνα έπαιξα 11 ρόλους. Και στη συνέχεια στο Κρατικό Βορείου Ελλάδος…».
Η συνεργασία με την Αλίκη δεν ήταν σταθμός;
«Με την Αλίκη ναι, αλλά όσον αφορά το εμπορικό και το διασκεδαστικό μέρος το οποίο βλέπετε ως σήμερα…».
Τι κρατάτε από εκείνες τις εποχές;
«Την εμπειρία μου, ωραίες αναμνήσεις, αλλά κυρίως τα εφόδια για τη ζωή που πήρα μέσα από το θέατρο».
Πικρές αναμνήσεις δεν υπάρχουν;
«Αυτές αφορούν την ιδιωτική μου ζωή…».
Καλλιτεχνικά;
«Υπάρχουν, είναι αυτές που σας αναφέρω τώρα και αφορούν την κατάσταση των κρατικών θεάτρων…».
Νιώθετε ότι όλα αυτά που ονειρευτήκατε ως νέος ταλαντούχος ηθοποιός τα πραγματοποιήσατε στην πορεία σας;
«Οχι, θα μπορούσα να έκανα και άλλα, αλλά δεν προλαβαίνεις, θέλεις πολλές ζωές για να τα κάνεις. Υπάρχουν φυσικά και άλλοι ρόλοι που θα ήθελα να κάνω».
Συνεργάζεστε με τον γιο σας, με τον οποίον πλέον βρίσκεστε πολύ κοντά. Το φανταστήκατε ότι θα φθάνατε σε αυτό το σημείο;
«Από μικρός ασχολιόταν με τη μουσική, έτσι ήρθε κι έδεσε. Ενιωσα πολύ καλά που συνεργαστήκαμε…».
Η απουσία της Αλίκης είναι έντονη στη ζωή σας;
«Οσο περνάει ο καιρός γίνεται και εντονότερη… Και όσο μεγαλώνω, όσο και αν σας φανεί περίεργο επειδή ήμασταν χωρισμένοι, είναι έντονη η απουσία. Και ειδικά για τον γιο μου. Και προσπαθώ με κάθε τρόπο να κρατάω την ισορροπία, όσο αυτό είναι δυνατόν».
Νιώθετε ότι αναγνωρίστηκε, ότι τιμήθηκε όσο της άξιζε;
«Ο κόσμος την τίμησε και την τιμά. Η πολιτεία όμως καθόλου. Δεν αγαπάει το θέατρο και τους καλλιτέχνες η πολιτεία. Αν γίνει καμιά πρεμιέρα, έρχονται για να φωτογραφηθούν… Τρέχουν και νοιάζονται για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, έχουν μαζέψει και κάτι εκατομμύρια και ακόμη δεν έχουν χώρο για να τα βάλουν. Εγώ, αν ήμουν Εγγλέζος, θα έλεγα πάρτε τα και θα γελούσα γιατί δεν θα ήξεραν πού να τα βάλουν…».
Το όνειρό σας ποιο είναι;
«Θέλω να τελειώσω με μια μεγάλη παράσταση με το Εθνικό Θέατρο, αλλά όχι όπως είναι τώρα».
Με αρχαία τραγωδία;
«Ή με αρχαία τραγωδία ή με Σαίξπηρ…».
