Ενα από τα πιο φιλόδοξα επιστημονικά προγράμματα του εφετινού Παγκοσμίου Κυπέλλου αφορούσε το… γρασίδι των γηπέδων. Για ποιον λόγο; Επειδή το Μουντιάλ του 2026 διεξάγεται σε πολλά γήπεδα διαφορετικών χωρών τα οποία βρίσκονται σε πολλές και διαφορετικές κλιματικές ζώνες – από την υγρή και ζεστή Γουαδαλαχάρα και το εξίσου καυτό Μαϊάμι ως το δροσερό Τορόντο και τη Βοστώνη. Ορισμένα από τα γήπεδα είναι ανοιχτά, άλλα έχουν ανασυρόμενες οροφές ενώ κάποια είχαν αρχικώς σχεδιαστεί να φιλοξενούν άλλα αθλήματα. Ετσι στόχος δεν ήταν απλώς να… πρασινίσουν τα γήπεδα αλλά το να δημιουργηθούν ομοιόμορφες συνθήκες στην επιφάνειά τους διασφαλίζοντας δίκαιους αγώνες.
Ερευνητές πέρασαν τα τελευταία οκτώ χρόνια αναζητώντας τα κατάλληλα είδη γρασιδιού αλλά και το κατάλληλο ύψος τους για καλό παιχνίδι – περισσότερα από 170 πειράματα διεξήχθησαν συνολικά ώστε οι φυσικοί χλοοτάπητες να έχουν ομοιόμορφα χαρακτηριστικά, ακόμη και στα κλειστά γήπεδα, στα οποία δεν φθάνει ο ήλιος και αποτελούν τη μεγαλύτερη πρόκληση για τους επιστήμονες. Τελικώς επελέγη διαφορετικό είδος γρασιδιού για τα θερμότερα κλίματα (Bermuda grass) και μια μείξη δύο ειδών (Kentucky bluegrass, perennial ryegrass) για τα πιο ψυχρά κλίματα. Για να είναι το αποτέλεσμα πιο ομοιόμορφο εισήχθησαν και πλαστικές ίνες στο φυσικό γρασίδι, παρόμοιες με αυτές που συναντάμε στους τεχνητούς χλοοτάπητες. Και για να μεγαλώσει το γρασίδι στα κλειστά γήπεδα «λούστηκε» επί ημέρες και νύχτες κάτω από το magenta φως λαμπών LED.
Το σύστημα fLEX
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες καινοτομίες που χρησιμοποιήθηκαν στο… κυνήγι του τέλειου χορταριού ήταν, όπως περιγράφει ο καθηγητής Πιτσιλαδής, το σύστημα fLEX, το οποίο χρησιμοποιεί ένα στάνταρ παπούτσι ποδοσφαίρου που είναι προσδεδεμένο σε μια μηχανική συσκευή προκειμένου να μετρηθούν η πρόσφυση, η σταθερότητα και η επιστροφή ενέργειας. «Η βασική επιστημονική ιδέα δεν ήταν ότι τελικώς η FIFA ανακάλυψε καλύτερο γρασίδι αλλά ότι προσπάθησε να καταστήσει ομοιόμορφη την αλληλεπίδραση των αθλητών με την επιφάνεια του γηπέδου σε όλα τα γήπεδα». Σύμφωνα πάντως με τον καθηγητή, παρότι το σύστημα fLEX είναι πολύτιμο, το ποδόσφαιρο τελικά παίζεται από πραγματικούς αθλητές που φορούν διαφορετικά παπούτσια και κάνουν διαφορετικές κινήσεις. «Τελικά η αξία του γρασιδιού αποδεικνύεται στον πραγματικό κόσμο μελετώντας τους παίκτες και όχι τις μηχανές».
Εκπρόσωπος της FIFA σημειώνει στο ΒΗΜΑ-Science ότι, και κατά τη διάρκεια του Μουντιάλ, μια στρατιά ειδικών προσέχει το γρασίδι-τέκνο τόσης επιστημονικής έρευνας ως «κόρη οφθαλμού». «Τα πρωτόκολλα της FIFA έχουν σχεδιαστεί ώστε να παρέχουν στους παίκτες μια ασφαλή, σταθερή και υψηλής απόδοσης επιφάνεια και στα 16 γήπεδα των αγώνων. Εφαρμόζεται αυστηρά δομημένο πρόγραμμα ποτίσματος τις ημέρες των αγώνων – έξι ώρες, τρεις ώρες και μία ώρα πριν από την έναρξή τους – καθώς και λίγο πριν από τον αγώνα αλλά και στο ημίχρονο. Αν χρειαστεί, εξαιτίας υψηλών θερμοκρασιών, μπορεί να γίνει πότισμα και στα διαλείμματα ενυδάτωσης των παικτών κατά τη διάρκεια των αγώνων. Σε κάθε γήπεδο υπάρχει ειδικός που παρακολουθεί την κατάσταση του γρασιδιού, ο οποίος συνεργάζεται στενά με τον υπεύθυνο του αγώνα ώστε να προσαρμόζονται τα επίπεδα υγρασίας ανάλογα με τις πραγματικές συνθήκες».
