Ο αρχαιότερος γνωστός επιβεβαιωμένος σκύλος, ηλικίας 15.800 ετών, συμβίωνε με κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες στη νεολιθική Τουρκία, αποκαλύπτει γενετική μελέτη.
Η ανακάλυψη, σε συνδυασμό με την εξέταση άλλων προϊστορικών οστών από την Ευρώπη, επιβεβαιώνει ότι ο σκύλος – το πρώτο εξημερωμένο ζώο – ήταν τμήμα της ανθρώπινης κουλτούρας πολύ νωρίτερα από την εμφάνιση της γεωργίας πριν από περίπου 10.000 χρόνια. Ο σκελετός του Πινάρμπασι στην Τουρκία είναι 5.000 χρόνια αρχαιότερος από τον αμέσως επόμενο, ο οποίος έζησε στη Σιβηρία.
Τα ευρήματα δεν δίνουν οριστική απάντηση στο μεγάλο ερώτημα του πότε και του πού εξημερώθηκε ο γκρίζος λύκος (Canis lupus) και μετεξελίχθηκε στις εκατοντάδες ράτσες σκύλων (Canis lupus familiaris) που γνωρίζουμε σήμερα.
Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα ενισχύουν τις προηγούμενες υποψίες ότι ο σκύλος πρωτοεμφανίστηκε στην Ασία και γρήγορα επεκτάθηκε στην Ευρώπη.
Ο σκύλος πιθανότατα διαχωρίστηκε από τον γκρίζο λύκο πολύ νωρίτερα, πριν από 18 με 24 χιλιάδες χρόνια, αν και η αβεβαιότητα παραμένει μεγάλη, είπαν οι ερευνητές.
Δεδομένου ότι οι σκελετοί των σκύλων και των λύκων ήταν πολύ παρόμοιοι στα αρχικά στάδια της εξημέρωσης, μόνο οι γενετικές εξετάσεις μπορούν να τους ξεχωρίσουν. Ισχυρισμοί για οστά σκύλων ηλικίας άνω των 30.000 ετών, βασισμένοι μόνο σε μορφολογικά χαρακτηριστικά, έχουν διαψευστεί από το DNA ή μένουν ανεπιβεβαίωτοι.
Η πρώτη μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Ινστιτούτου Francis Crick στη Βρετανία, εξέτασε 261 αρχαίους σκελετούς από διάφορες περιοχές της Ευρώπης – Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Σκωτία, Σουηδία, Ελβετία και Τουρκία. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μελέτη του είδους της μέχρι σήμερα.
Οι ερευνητές αναγνώρισαν 95 λύκους και 46 σκύλους, από τους οποίους ο αρχαιότερος, ηλικίας 14.200 ετών, προερχόταν από το σπήλαιο Κέσλερχλοχ στην Ελβετία (εικόνα).
Η δεύτερη μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου και του Πανεπιστημίου Ludwig Maximilian στο Μόναχο, αλληλούχησε το DNA οστών από το Σπήλαιο Γκαφ της Νοτιοδυτικής Αγγλίας και έναν τάφο στο Πινάρμπασι.
Τα δείγματα διαπιστώθηκε ότι ανήκουν σε σκύλους και όχι λύκους. Τα γονιδιώματά τους παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες, ένδειξη ότι οι σκύλοι εξαπλώθηκαν γρήγορα στην Ευρώπη και τη Δυτική Ασία.
Τόσο τα ευρήματα στην Αγγλία όσο και αυτά στην Τουρκία μαρτυρούν ότι οι σκύλοι είχαν από τότε μεγάλη σημασία για τους ανθρώπους. Στο Πινάρμπασι, τα οστά βρέθηκαν σε τάφους τοποθετημένα πάνω σε νεκρούς, ενώ ένα κρανίο σκύλου στο Σπήλαιο Γκαφ έφερε διακοσμητικές τρύπες, παρόμοιες με αυτές που βρέθηκαν σε ανθρώπινα κρανία της ίδιας ανασκαφής.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι, τόσο στους ανθρώπους όσο και στους σκύλους, οι οπές αυτές συνδέονταν με τελετές κανιβαλισμού των νεκρών.
Σύμφωνα με αδημοσίευτη προκαταρκτική ανάλυση του Ινστιτούτου Francis Crick, ο σκύλος του Πινάρμπασι παρουσιάζει μεγάλες γενετικές ομοιότητες με τα οστά από την Ελβετία και τη Βρετανία.
Η διαπίστωση αυτή ενισχύει τη θεωρία ότι οι σκύλοι της Ευρώπης και της Δυτικής Ασίας έχουν κοινή καταγωγή και δεν προέκυψαν από διαφορετικά περιστατικά εξημέρωσης.
