Αν δεν το δείξουμε, πρόεδρε, σε όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τη γλώσσα και τους κώδικες του ίδιου του μέσου, είναι σαν να μην έγινε ποτέ». Η φράση θα μπορούσε να ανήκει σε εκπρόσωπο της Gen Z που συμβουλεύει πολιτικό αρχηγό, ακόμη και τον Αντώνη Σαμαρά, έναν πολιτικό που λίγοι θα περίμεναν να δουν στο TikTok και ακόμη λιγότεροι να τραβά, με μόλις δύο αναρτήσεις, την προσοχή του κοινού και του Μεγάρου Μαξίμου.
«Η δυναμική εμφάνιση ενός κατεξοχήν παραδοσιακού πολιτικού, όπως ο Αντώνης Σαμαράς, στο TikTok δείχνει πόσο έχουν αλλάξει οι όροι της πολιτικής επικοινωνίας» παρατηρεί η σύμβουλος πολιτικής επικοινωνίας Μαρία Σωτηροπούλου. Με εργαστήριο την Αμερική, από την καμπάνια Ομπάμα το 2008 έως την εποχή Τραμπ, η επικοινωνία με όρους πλατφορμών πέρασε σταδιακά και στην εγχώρια πολιτική σκηνή.
Ο Φίλιππος Πετρόπουλος, σύμβουλος πολιτικής επικοινωνίας, σημειώνει ότι «οι πολιτικοί αρχηγοί άργησαν να αξιοποιήσουν πλήρως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ίσως επειδή τα υποτίμησαν, ίσως επειδή δεν κατάλαβαν εγκαίρως τη δυναμική που θα αποκτούσαν». Οταν όμως η μετάβαση έγινε, «εκδηλώθηκε με ιδιαίτερη ορμή», με τις εκλογές του 2023 να διεξάγονται σε μεγάλο βαθμό «με όρους TikTok». Παρ’ όλα αυτά, «ο πρώτος που έσπασε το ταμπού ήταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης» παρατηρεί η κυρία Σωτηροπούλου, σε μια περίοδο που, κατά τον πολιτικό αναλυτή Γιώργο Σεφερτζή, «η Νέα Δημοκρατία είχε αρχίσει να χάνει την επαφή της με τους νεότερους ψηφοφόρους», οι οποίοι το 2023 «συνέβαλαν αποφασιστικά στη νίκη της».
Από το Μαξίμου στη γειτονιά
Τη συστηματική παρουσία του Πρωθυπουργού στα social media περιγράφει ο Νίκος Ρωμανός, διευθυντής Ψηφιακής Επικοινωνίας του Πρωθυπουργού, λέγοντας ότι «ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από τότε που μπήκε στον κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του TikTok έχει την πιο συστηματική και επαγγελματικά δομημένη παρουσία».
Οπως εξηγεί, «η λογική μας είναι διαφορετική σε κάθε μέσο», καθώς κάθε πλατφόρμα έχει το δικό της κοινό. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι κυριακάτικες ανασκοπήσεις στο Facebook, «ένα μέσο παραδοσιακό, λιγότερο νεανικό πια, στο οποίο η Νέα Δημοκρατία διατηρεί ισχυρή απήχηση», όπως παρατηρεί η κυρία Σωτηροπούλου. Στόχος, κατά τον κ. Ρωμανό, είναι να αναδειχθεί «το πραγματικό πρόσωπο του Πρωθυπουργού» και «η ανθρώπινη πλευρά του, πέρα από το τεχνοκρατικό του προφίλ», αλλά και η εικόνα ενός προσώπου που «εκπέμπει ασφάλεια στις συνομιλίες με ξένους εταίρους». Το επόμενο βήμα είναι «μια αδιαμεσολάβητη επαφή με τους πολίτες, γειτονιά τη γειτονιά», με περιεχόμενο όπως «το τάβλι που τον είδαμε να παίζει στη Νέα Σμύρνη», μακριά από την εικόνα ενός «ελιτιστή Πρωθυπουργού».
Η απρόβλεπτη πρεμιέρα
Την ώρα που το κυβερνητικό επιτελείο ξεδιπλώνει τον επικοινωνιακό σχεδιασμό του, «η είσοδος του Αντώνη Σαμαρά στο TikTok και, εσχάτως, στο Instagram, άλλαξε αιφνιδιαστικά τους όρους του παιχνιδιού στα social media» παρατηρεί ο κ. Σεφερτζής, καθώς ήταν ίσως «ο τελευταίος χώρος όπου θα περίμενε το Μέγαρο Μαξίμου να τον δει να ανοίγει μέτωπο με την κυβέρνηση».
Το κλίμα των αναρτήσεων μεταφέρει ο διευθυντής του γραφείου Τύπου του, Νίκος Τσιούτσιας, λέγοντας ότι «μέσα από τη χαλαρή και φιλική συζήτηση προκύπτει αβίαστα η προσιτή και καθόλου επιτηδευμένη πλευρά του Αντώνη Σαμαρά, μια έντονη οικειότητα που κερδίζει τον πολίτη». Τα βίντεο θα συνεχιστούν και το καλοκαίρι, με στόχο, όπως σημειώνει ο κ. Σεφερτζής, «να κεφαλαιοποιηθεί η επιτυχία που σημείωσαν τα προηγούμενα». Από την πλευρά του, το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να υποβαθμίσει το γεγονός, με τον κ. Ρωμανό να παρατηρεί ότι «αυτό που κάναμε εμείς το αντέγραψαν και οι υπόλοιποι, ιδίως ο Τσίπρας και ο Ανδρουλάκης».
Το ΠαΣοΚ ψάχνει αυθορμητισμό
Στην επίκριση περί αντιγραφής η Χαριλάου Τρικούπη σηκώνει το γάντι, με τη Στεφανία Μουρελάτου, διευθύντρια επικοινωνίας του ΠαΣοΚ, να απαντά ότι «παρθενογένεση στην πολιτική δεν υπάρχει» και πως, αν υπήρχε, «ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα χρησιμοποιούσε το σύνθημα της Κλίντον για το ποιος σηκώνει το τηλέφωνο στις 3 τα ξημερώματα».
Για το ΠαΣοΚ το TikTok είναι πεδίο προβολής της πολιτικής ταυτότητας του Νίκου Ανδρουλάκη, καθώς, όπως σημειώνει, «δεν προσπαθούμε να δείξουμε ένα πρόσωπο άγνωστο στο ευρύ κοινό», αλλά έναν αρχηγό που «να μη δείχνει στημένος» και να εμφανίζεται «αυθόρμητος», «βαθιά ευρωπαϊστής», «υπέρμαχος του κράτους δικαίου» και «ένα πρόσωπο με το οποίο αρκετοί Ελληνες μπορούν να ταυτιστούν».
Τη βελτίωση της παρουσίας του αναγνωρίζει και ο κ. Πετρόπουλος, λέγοντας ότι «έχει βελτιωθεί αρκετά ο Νίκος Ανδρουλάκης στο πώς παρουσιάζει τον εαυτό του αλλά και τις προτάσεις του κόμματός του», ενώ ο κ. Σεφερτζής εκτιμά ότι η είσοδός του στα social media λειτούργησε θετικά «στην κοινή γνώμη» και στη σχέση του με τους νεότερους ψηφοφόρους. Η κυρία Σωτηροπούλου σημειώνει ότι έχει αποτινάξει το προφίλ «ενός αποστειρωμένου πολιτικού», αλλά έχει ακόμη «περιθώρια να λυθεί λίγο περισσότερο», με τον κ. Πετρόπουλο να εκτιμά ότι «πρέπει να δείξει πιο λαϊκά στοιχεία του χαρακτήρα του».
Η νέα γλώσσα της λεωφόρου Αμαλίας
Αντίστοιχη κινητοποίηση υπάρχει και στο επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα. Οπως σημειώνει ο αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου, Γιώργος Μπαλατσούκας, το επόμενο διάστημα «οι προγραμματικές θέσεις της ΕΛΑΣ θα ενταθούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο TikTok», με στόχο «να μιλήσουμε με τρόπο εύληπτο και ελκυστικό».
Η προηγούμενη ψηφιακή παρουσία του Αλέξη Τσίπρα λειτουργεί πλέον ως σημείο σύγκρισης, με την κυρία Σωτηροπούλου να παρατηρεί ότι «η επικοινωνιακή καμπάνια του Τσίπρα στις προηγούμενες εκλογές, πέρα από καθυστερημένα, έγινε και με λιγότερο επαγγελματικούς όρους», ενώ με την επανεμφάνισή του «έχει δείξει ότι το έχει καταλάβει για τα καλά». Αλλωστε, όπως προσθέτει, «τα κανάλια τα χειρίζονται νέα παιδιά, που αποκρυπτογραφούν καλύτερα τη γλώσσα του κάθε μέσου».
Ο κ. Μπαλατσούκας στέκεται στη «νέα αισθητική» και στο «νέο ύφος» των βίντεο, αλλά και στο «στοιχείο της ηθικής επανάστασης». Πιο επιφυλακτικός, ο κ. Πετρόπουλος εκτιμά ότι τα «πολλά συναισθηματικά και ηθικά στοιχεία σε γρήγορα βίντεο» δεν είναι βέβαιο ότι βρίσκουν απήχηση στους νέους, οι οποίοι αναζητούν «γρήγορο και ελκυστικό περιεχόμενο», ενώ έννοιες όπως «ηθική επανάσταση», «νέα μεταπολίτευση» και «νέος πατριωτισμός» χρειάζονται προσεκτική μετάφραση στη γλώσσα του TikTok.
Μοντάζ με… αυθεντικότητα
Οσο κονταίνει ο δρόμος προς τις κάλπες, τόσο το TikTok αναμένεται να πάρει φωτιά. Ο κ. Ρωμανός αναφέρει ότι η παρουσία του Πρωθυπουργού στην πλατφόρμα «θα συνεχιστεί», με το σύντομο βίντεο να συναντά πιο συστηματικά την τεχνητή νοημοσύνη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το βίντεο για τα 10 χρόνια του Κυριάκου Μητσοτάκη στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, «ένα βίντεο που δημιουργήθηκε με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης».
Πέρα από την εικόνα και το μοντάζ, το ζητούμενο παραμένει η αυθεντικότητα. Ο κ. Σεφερτζής επιμένει ότι «το μείζον είναι η αξιοπιστία των πομπών» και οι πολιτικοί αρχηγοί «να διατηρήσουν τα αυθεντικά τους χαρακτηριστικά». Στο ίδιο ζήτημα στέκεται και η κυρία Σωτηροπούλου. «Αν χαθεί η αυθεντικότητα, δεν θα πετύχει», παρατηρεί, καθώς ιδίως οι νεότεροι «μπορούν πολύ γρήγορα να διαγνώσουν πότε κάτι είναι αληθινό και πότε είναι προσποιητό».
Ο κ. Πετρόπουλος στέκεται σε έναν ακόμη κίνδυνο: την ισορροπία ανάμεσα στη θεσμικότητα και στο πιο ευχάριστο, άμεσο και, όπου ταιριάζει, χιουμοριστικό περιεχόμενο. «Το να γίνεις μία φορά viral μπορεί να λειτουργήσει θετικά. Αν όμως αρχίσεις να γίνεσαι viral επανειλημμένα για τους λάθος λόγους, τότε αυτό παύει να είναι πλεονέκτημα και γίνεται πρόβλημα» παρατηρεί.
