Η σύσκεψη, λένε στις Βρυξέλλες, ήταν «κλειστή». Ούτε προαναγγέλθηκε ούτε ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματά της. «Κλειστή», όμως, δεν σημαίνει και ακριβώς «μυστική». Στους διαδρόμους του ευρωπαϊκού απαράτ, εκεί όπου σχεδόν τίποτε δεν μένει κρυφό, μαθεύτηκε ότι ένα από τα θέματα της ατζέντας στην κλειστή σύσκεψη ήταν η συμφωνία για τους δασμούς που είχαν υπογράψει λίγους μήνες νωρίτερα στη Σκωτία ο Ντόναλντ Τραμπ με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Τον περασμένο Ιούλιο, στο Τέρνμπερι – το σκωτσέζικο θέρετρο όπου ο επιχειρηματίας Τραμπ είχε επενδύσει 60 εκατ. δολάρια στις τοπικές εγκαταστάσεις του γκολφ το 2014, για να χάνει συνεχώς χρήματα στις χρονιές που ακολούθησαν – ο πρόεδρος Τραμπ γνώριζε επιτέλους μια στιγμή εμπορικού θριάμβου. Η Ευρώπη, με την υπογραφή της προέδρου της Κομισιόν, συμφωνούσε να επιβληθούν δασμοί 15% σε όλα τα ευρωπαϊκά προϊόντα που εισάγονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η «συνθηκολόγηση», όπως ερμηνεύτηκε τότε, ήταν ο μοναδικός τρόπος για να αποφευχθεί ένας εμπορικός πόλεμος που θα δασμολογούσε τα ευρωπαϊκά προϊόντα με 30%.
Η συνθηκολόγηση όμως δεν είναι μόνο μια συμφωνία ανάμεσα σε νικητές και ηττημένους. Είναι και μια συμφωνία ανάμεσα σε θριαμβευτές και ταπεινωμένους. Ο αμερικανός πρόεδρος απολάμβανε τον θρίαμβό του, αν όχι με τη γλώσσα, οπωσδήποτε με το ύφος πεζοδρομίου που συνοδεύει σχεδόν κάθε στιγμή επιβολής της κυριαρχίας του. Δίπλα του, η πρόεδρος της Κομισιόν ενσάρκωνε με μια παγωμένη έκφραση στο πρόσωπό της την υποταγή.
Ή μήπως δεν ήταν έτσι; Στην κλειστή σύσκεψη των Βρυξελλών, σύμφωνα με τις διαρροές στους διαδρόμους, η ίδια η Φον ντερ Λάιεν έδωσε μια διαφορετική εξήγηση. «Υπογράψαμε», είπε, «για να κερδίσουμε χρόνο». Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, και αφού θα τον κέρδιζε, η Ευρώπη θα μπορούσε να προετοιμάσει τις επόμενες κινήσεις της στη σκακιέρα. Μπορεί στο Τέρνμπερι να έδωσε δύο πιόνια ή ένα άλογο. Την περασμένη Τρίτη, πάντως, υπέγραψε στο Νέο Δελχί μια συμφωνία με την Ινδία που οι δυο πλευρές χαρακτήρισαν «μητέρα όλων των συμφωνιών», καθώς προβλέπει την κατάργηση των δασμών στο μεγαλύτερο μέρος του διμερούς εμπορίου.
Θρίαμβος; Το βέβαιο είναι πως στον «πλανήτη Τραμπ» ο κόσμος αρχίζει να κινείται παρά τον Τραμπ. Είτε το παρατηρεί κανείς είτε όχι. Είτε ακούει τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ να καλεί σε μια «συμμαχία των μεσαίων δυνάμεων» απέναντι στην Αμερική του Τραμπ. Είτε δεν μετράει τις οκτώ φορές που χρησιμοποίησε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τη λέξη «ανεξαρτησία» στην ομιλία της στο Νταβός, μάλλον επειδή η πρόεδρος της Κομισιόν δεν διαθέτει τη στόφα του «μεγάλου ηγέτη» και το πρόσωπό της δεν θα τυπωθεί ποτέ σε αυτοκόλλητο για να κολλήσει στο πέτο μας.
Και; Οι λέξεις – και ακόμη περισσότερο εκείνες που επαναλαμβάνονται σαν λούπα – δεν είναι πια φτερό στον άνεμο. Η ομιλία του Κάρνεϊ αναδημοσιεύθηκε ολόκληρη σε πολλά μέσα ενημέρωσης σαν ζωντανό ιστορικό ντοκούμεντο. Και αν υπάρχουν πράξεις που μαρτυρούν πως ο κόσμος κινείται παρά τον Τραμπ, δεν είναι μόνο η ευρωινδική συμφωνία. Είναι και η επίσκεψη Στάρμερ στο Πεκίνο, η πρώτη βρετανού πρωθυπουργού στην Κίνα έπειτα από δέκα ολόκληρα χρόνια. Αλλά είναι ακόμη και η αυξημένη ζήτηση για τα ομόλογα της πράσινης οικονομίας σε πείσμα του ορυκτολάγνου Τραμπ.
Η Δύση, ως οικονομική οντότητα, δείχνει να ξεπερνά το σοκ της αποκόλλησης της Αμερικής από το σώμα της. Μένει ασφαλώς να φανεί εάν θα σταθεί στα πόδια της και ως αμυντική και τεχνολογική οντότητα. Πάντως αρχίζει να κινείται παρά ή απέναντι ή σε πείσμα του αμερικανού προέδρου και όχι περιμένοντας τον Τραμπ.
Είναι το μήνυμα που φθάνει στις κλειστές συσκέψεις της Αθήνας – μιας Αθήνας υπεργοητευμένης τώρα τελευταία από τον «αμερικανικό παράγοντα». Κανένας σε αυτή εδώ τη γειτονιά του κόσμου δεν περιμένει τον Τραμπ ακριβώς επειδή δεν ξέρει τι τον περιμένει από την αμερικανική διοίκηση. Κάτι, λοιπόν, πρέπει να κινηθεί για να μην παραμείνει η Νοτιοανατολική Μεσόγειος – εκτός από την αιώνια αλμύρα της – και μια θάλασσα αιώνιων εκκρεμοτήτων.
